Ольгерд и Кейстут. Разворот 242

Оригинал (по-польски)

184

Xiażę Jerzy Juryewicz pomimo tej odezwy nie zje- chał na sejm elekcyjny'5. Słusznie. Kiedy jeszcze ciało królewskie nie było do grobu złożone, nie wypadało, aby krewny nieboszczyka na wybór nowego króla gro» madnie pod szopą głosował. Jakież smutne uczucie ogar- nąć go musiało, gdy z opodal dochodziły go wiadomo-

pominięty ŚCI, jak każdy z konkurentów o koronę wakującą miał

przy glkcyi stronników swoich, Francuz, Niemiec, Szwed, wielki xiążę Moskwy, a potomek Olgierda, jedyny obecny: przed- stawiciel szczepu, który osiadłszy na tronie Polskę sła- wą okrył, podniósł i póki mu żywota stało, utrzymał ją na wysokości państwa pierwszego rzędu, szczepu, które- go ostatni namazaniec zrzekł «się w tym celu z wielką krzywdą krwi swojej tronu swego dziedzicznego w Lil- wie, ni jednego nie uzyskał głosu.

Boleśniejszym jeszcze musiał mu być widok Litwy, bo tu w rodzime godzono struny. Xięstwo to uwążało się zawszę jako patrimonium rodu Giedymina, » Bea. fit, dua nasci- tur — stawają się królowie ludom, a xiążęta im się ro-

dzą: mówił jeden publicysta polski jeszcze przed zawar-

ciem unii, wyrażając temi słowy dobitnie i treściwie ró- żnicę kardynalną między Polską a Litwą... »król Zyg> munt August będąc jeszcze w żywocie matki swojej już był xiążęciem litewskim... a tak w Litwie jako xiążęta

się rodzą tak też tam poddani xiążętom swym się ro-

dzą « '7).

dzie wileńskiemu Mikołajowi Radziwiłł, Obacz Skarbiec Litwy Daniłowicza tom Il, dokument 2360 list króla z 20 sierpnia ro= ku 1560.

16) Kron. Bielskiego:

12 Quincunz, pismo Orzechowskiego,

Перевод на русский

184 Князь Георгий Юрьевич, несмотря на этот призыв, не поехал на элекционный сейм. Справедливо. Когда тело короля еще не было погребено, не подобало родственнику покойного собираться под навесом, чтобы голосовать за выбор нового короля. Какое же грустное чувство он должен был испытывать, когда рядом доходили до него новости, как и каждый из конкурентов за вакантную королевскую корону имел при себе своих сторонников: француз, немец, швед, великий князь Московский, а потомок Ольгерда, единственный присутствующий представитель рода, который, заняв трон, прославил Польшу, поддерживал её и пока был жив, держал её на уровне государства первого порядка, род, последний помазанник которого отказался для этого с большим ущербом для своей крови от своего наследственного трона в Вильне, ни одного голоса не получил.

Для него ещё более болезненным должен был быть вид Литвы, потому что здесь в родных краях звучали струны. Княжество это всегда считалось patrimonium рода Гедимина, » Bea. fit, dua nascitur — становятся короли народам, а князья им рождаются: говорил один польский публицист ещё до заключения унии, выражая этими словами ясно и кратко кардинальную разницу между Польшей и Литвой... »король Сигизмунд Август, будучи ещё при живой матери, уже был литовским князем... а так в Литве, как князья рождаются, так и там подданные своим князьям рождаются« '7). Миколай Радзивилл виленский, см. Skarbiec Litwy Daniłowicza том II, документ 2360, письмо короля от 20 августа 1560 года. 16) Хрон. Бельского: 12 Quincunz, письмо Ореховского,

Оригинал (по-польски)

+85

lle razy opróżniony żostał stolec wielkoxiążęcy w Wilnie, liczne głosy powoływały nań Olelkowiczów, bo ci przez wiek blisko cały władali sumiennie Kijowszczy- źną, owym najpiękniejszym klejnotem pomiędzy zaborami Litwy, i dzielnie bronili ją od najezdników. A teraz w kilka lat po unii z Koroną, Litwini wysyłają deputacyę do Moskwy, aby się dowiedzieć, pod jakimi warunkami wielki kniaź skłoni się do przyjęcia korony!8) a gdy negocyacya do skutku nie przyszła, na sejmie elekcyj- nym w Warszawie wywalczyli wybor Henryka Waleze- go"). O Olgierdowiczach Słuckich ani wzmianki. Jakby nie Żyli między nimi.

Bez wątpienia gwiazda QOlgierdowiczów do zachodu się chyliła i zniknie niezadługo z widowni. Tsk też się stało. Jerzy Juryewicz xiążę na Słucku pojął za żonę Katarzynę Tęczyńską i z nią spłodził trzech synów: Je- syzowio Je. rzego, Alexandra i Szymona. Pisali się oni z aj ipo ię bożej łaski xiążęta na Słucku, i im to dedykował Sue. Stryjkowski kronikę swą Litwy pierwszą, która na świat wydaną została?0),

'8) Historica Russiae monumentu tom | dokument 170, rela- cya posła Haraburdy.

') Obacz dzieje elekcyi we wszystkich historyach Polski. Litwa za przewodnictwem Radziwiłłów i Chodkiewiczów przewa żyła szalę na stronę Henryka Walezego.

29) Obacz kroniki Stryjkowskiego dedykacyę wstępną i hera barze polskie i litewskie. W aktach zachodniej Rosyi w tomie III Nr. 152 hramotę z roku 1582 tych trzech braci nadającą archi- mandryę przy monastyrze świętej Trójcy w Słucku znanemu w historyi kościelnej owych czasów Rahozie. W tomie IV na- danie Szymona i Alexandra Słuckich na rzecz tegoż monastyru z roku 4589.

. 24

Перевод на русский

+85 Сколько раз был опорожнён великий княжеский стул в Вильне, многочисленные голоса звали на него Олельковичей, потому что они на протяжении почти всего века добросовестно управляли Киевщиной, этим самым прекрасным драгоценным камнем между разделами Литвы, и храбро защищали её от захватчиков. А теперь, через несколько лет после союза с Короной, литовцы отправляют депутацию в Москву, чтобы узнать, на каких условиях великий князь согласится принять корону! А когда переговоры не увенчались успехом, на элекционном сейме в Варшаве они добились избрания Генриха Валуа. О Слуцких Ольгердичах ни слова. Как будто их между ними и не было. Несомненно, звезда Ольгердичей клонилась к закату и вскоре исчезнет с исторической сцены. Так и произошло. Юрий Юрьевич, князь Слуцкий, взял в жёны Екатерину Тенчинскую и с ней родил трёх сыновей: Е-сизовio Е.

Ржего, Александра и Шимона. Они писались с Божьей милостью князьями в Слуцке, и ему это посвящал Сюэ. Стрыиковский свою первую летопись Литвы, которая была опубликована на свет?0), '8) Historica Russiae monumentum том I документ 170, сообщение посла Харабурды. ') См. историю выборов во всех историях Польши. Литва под руководством Радзивиллов и Ходкевичей перевесила чашу весов в сторону Генриха Валезия. 29) См. летописи Стрыиковского, посвящение, введение и гербы польские и литовские. В актах западной Руси в томе III № 152 грамота 1582 года, дающая этих трёх братьев архимандритом при монастыре Святой Троицы в Слуцке, известном в церковной истории тех времён Рахозе. В томе IV дарение Шимона и Александра Слуцких в пользу того же монастыря 4589 года. . 24