Ольгерд и Кейстут. Разворот 234

Оригинал (по-польски)

168

wykonywać przez namiestnika, który wprawdzie nie w obrębie miasta, ale w przyległym horodyszczu rezydować był winien, a nie większą mieć siłę zbrojną mad pięć- dziesiąt ludzi. Król także nie był mocen podwody wy: bierać, wyprowadzać ludzi do państw swoich , nabywać nieruchomości i osiedlać nań Litwinów w obszarze Tze- czypospolitej. Ale wszystkie ziemie i grody Nowogrodowi podległe składać miały królowi daninę a namiestnik je- go i przydani mu cywuni z jednym posadnikiem sądy sprawować będą. W państwie zaś tylko z handlu żyją cem sądy górowały nad wszystkiem innem. Za to król w razie, jeśli wielki kniaź moskiewski wojnę wyda No- wogrodowi, ma wsiąść na koń i spieszną pomoc udzie- lić, w niebytności jego rada litewska zastąpić go rausi.

Obawa zaś przed tą wojną z Moskwą tak opanowała umysły kupców. nowogrodzkich , że osobny ustęp w trak- tacie stypuluje dla króla całoroczny podatek, jeżeli mu się uda pogodzić miasto z wielkiem xięciem.

Nigdzie wiadomość o zawarciu tej ugody większego zadowolenia nie sprawiła jak w Moskwie, przeciw której wymierzoną była. Wielki xiążę Iwan III postanowił już był widocznie położyć koniec udzielności Wielkiego No-

wogrodu, a okoliczności dziwnie sprzyjały temu przed-

sięwzięciu.

| kalsż Tlało jeszcze na całej Rusi wzburzenie umysłów wy- ik dl + . o. . .. Moskwy ra: Wołano unią florencką, działalnością metropolity kijow=

wosławia

wydaje woje skiego Izydora, a przede wszystkiem rozerwaniem jedno-

gorodowi. gej cerkwi ruskiej przez utworzenie dwoch odrębnych |

metropolij kijowskiej i moskiewskiej, z których pierwsza z podlegającemi jej biskupstwami litewskiemi stała od

o

Перевод на русский

168 его должен был выполнять губернатор, который, хотя и находился не внутри города, а в соседнем городище, должен был проживать и не иметь большего вооружённого отряда из пятидесяти человек. Король также был несилён, чтобы взяться за вас: чтобы забирать, переселять людей в их страны, покупать недвижимость и поселять литовцев в районе Цечипосполиты. Но все земли и замки, подчиняющиеся Новгороду, должны были платить дань королю, а его губернатор и гражданские лица, прикреплённые к нему, с одним переписным чиновником проводили суды. А в штате, живущем только за счёт коммерции, суды преобладали над всем остальным. С другой стороны, если великий князь Московский объявляет войну Новгороду, король должен сесть на лошадь и срочно помочь, а в его отсутствие литовский совет заменит его рауси. И страх перед этой войной с Москвой захватил разум купцов.

новгородских, что отдельный пункт в трактате предусматривает для короля ежегодный налог, если ему удастся примирить город с великим князем. Никогда сообщение о заключении этого соглашения не принесло большего удовлетворения, чем в Москве, против которой оно было направлено. Великий князь Иван III, по-видимому, уже решил положить конец щедрости Великого Новгорода, а обстоятельства странно способствовали этому предприятию. | Ещё по всей Руси царило волнение умов... Москвы: говорили о Флорентийской унии, деятельности митрополита киевского Исидора, а прежде всего о разрыве единой русской церкви через создание двух отдельных митрополий — киевской и московской, из которых первая с подчинёнными ей литовскими епархиями стояла от...

Оригинал (по-польски)

169

roku 4458 w unii z kościołem rzymskim5). Cerkiew no: skiewska zawistniejszem okiem niż na Rzym patrzała na metropolię kijowską, którą otaczał zawsze urok starożyt- ności, pomników narodowych i świętości. Wielki Nowo- gród równie, pomimo że chylił się do upadku, wiele jeszcze ważył na północy. A teraz arcybiskup, którego sobie obrał. nie otrzymawszy jeszcze poświęcenia od me- tropolity w Moskwie, zawiera umowę, która oddaje rzecz- pospolitą w ręce wielkiego xięcia Litwy. Jakże nie mieć obawy, żŻe' porwany raz tym prądem uda się on o po- święcenie "do Kijowa a nie do Moskwy, a tem nowy cios. zada cerkwi północnej.

Wielki kniaź Moskwy i stronnicy jego w Nowogro- dzie, acz na teraz w mniejszości , doskonale usposobienie owe umysłów: na swoją korzyść obrócić umieli. Wpraw- dzie umowa zawierała warunki, które najżarliwsze su- mienia zaspokoić mogły.

Namiestnik musiał być greckiej wiary »ot naszoj wies ry ol greczeskoj ot prawosławnogo christianstwa:. Król nie miał w niczem tykać tej wiary, ni mieszać się do wyboru władyków, ni. stawiać rzymskie cerkwie w całym obszarze rzeczypospolitej. Ale gmin warunków ugody świa- dom być nie mógł, a i odstępca metropolita Izydor mienił się być Grekiem i w prawosławnych cerkwiach odprawiał święte obrządki.

Różne złowrogie wróżby i tak już niepokoiły umya sły. W takiej chwili czerńce i niższe duchowieństwo pu* . szczają w obieg pogłoskę, że bojarowie zaprzedali miasto królowi Lachów, który im narzuci łacińskiego biskupa,

%) Obacz powyżej ustęp «Alexander Włoódzimirowicz», 32

Перевод на русский

169 года 4458 в унии с Римской церковью5). Церковь же: новгородская смотрела на киевскую митрополию завистливее, чем на Рим, которую всегда окружал шарм древности, памятники национальной истории и святости. Великий Новгород также, несмотря на то что склонялся к упадку, всё ещё имел большое значение на севере. А теперь архиепископ, которого они выбрали, ещё не получив святого посвящения от митрополита в Москве, заключает соглашение, которое отдаёт республику в руки великого князя Литвы. Как не бояться, что, однажды увлечённый этим течением, он пойдёт за посвящением «в Киев, а не в Москву», а это новый удар, наносимый северной церкви. Великий князь Москвы и его сторонники в Новгороде, хотя пока в меньшинстве, прекрасно умели обратить это расположение умов в свою пользу. Впрочем, соглашение содержало условия, которые могли удовлетворить самые ревностные совести.

Наместник должен был быть греческой веры »от нашего села ри ол греческой от православного христианства:. Король не имел права вмешиваться в эту веру, ни вмешиваться в выбор владык, ни ставить римские церкви по всей территории республики. Но община условий соглашения осознавать не могла, а и отступник митрополит Исидор считал себя греком и в православных церквях совершал святые обряды. Разные зловещие предзнаменования и так уже тревожили разум. В такой момент чернь и низшее духовенство распространяют слух, что бояре продали город королю Лахов, который навяжет им латинского епископа, %) См. выше отрывок «Александр Влоодзимирович», 32