Ольгерд и Кейстут. Разворот 178

Оригинал (по-польски)

56

Smutny poz mywali się zamykano kościoły, dzwony milczeć musśiały, przea Polskę. wszelka służba boża ustawała. Król przyjał ich w Wolbo- rzu (w wojewodztwie sieradzkiem). Na przemowę staran- nie ułożoną'', gdzie jako delegowani narodu wzywali go do objęcia tronu czeskiego pod warunkiem zaręcze- nia wolności wyznania, to jest prawa dla xięży husyc- kich opowiadania słowa bożego bez ograniczenia i dozo- ru, oraz komunii pod dwojga postaciami, Władysław Ja- giełło uprzejmie odpowiedział, że ubolewając nad losem Król odzcła Czechów musi przecież w tak ważnej sprawie jak przy* w. jęcie korony zasiągnąć rady wielkiego xięcia Witołda i w tym oelu dwoch posłów do niego wysyła '?)

Oświadczenie takowe zgodnem było z przyjętą zasadą zwlekania stanowczej decyzyi, ale wskazywało równie na zaszłe już w tym przedmiocie porozumienia króla ż Wie tołdem, bo dotąd tak ważne sprawy poddawał król pod rozwagę rady koronnej, a nie rządcy Litwy.

Posłowie czescy zrozumieli tę skazówkę , i dwoch z grona ich udało się na Litwę do Witołda. Pozostali, aby przez dłuższy pobyt pośród królestwa nie być po* wodem do zgorszenia z powodu interdyktu nad nimi

11) Mowa posłów rzeczywiście stan husyckiej sprawy treści wie wyłuszcza, i gdy Długosza, który ją podaje (uł supra pag. 432—8 a. 1420) dojść mogła w głównych tylko zarysach, to nowy dowód, jak dobrze był tej sprawy świadomy. Ale jeżeli posłowie ofiarowali koronę w imieniu całego k raju (ab omnibus baronibus , militibus , civibus , dominis et subditis ejusdem regni), to odnośnie do tego, co się powiedziało wyżej w texcie , dowodzi, że już natenczas stronnictwa i frakcye ludności uważały się 2a organa ogółu narodu.

1a) Długosz ut supra.

Перевод на русский

56 Грустно после мытья закрывали церкви, колокола должны были замолкнуть, по всей Польше. Всякая божественная служба прекращалась. Король принял их в Вольборзе (в Серадзском воеводстве). На тщательно подготовленную речь, где, как делегаты народа, призывали его занять чешский трон при условии гарантии свободы вероисповедания, то есть права для гуситских священников проповедовать слово Божие без ограничений и надзора, а также причащать под двумя видами, Владислав Ягайло учтиво ответил, что, скорбя о судьбе Чехов, Король всё же должен в столь важном деле, как принятие...

снятие короны, получить совет великого князя Витовта и для этой цели послать к нему двух послов. Такое заявление соответствовало принятому правилу откладывания решительного решения, но также указывало на уже достигнутые по этому вопросу соглашения короля с Витовтом, потому что до того такие важные дела король обсуждал с коронным советом, а не с правителем Литвы. Чешские послы поняли этот намек, и двое из них отправились в Литву к Витовту. Остальные оставались, чтобы из-за более длительного пребывания в королевстве не стать причиной скандала из-за интердикта над ними. Речь послов действительно раскрывает суть гуситского дела, и хотя у Длугоша, который ее излагает (см. выше стр. 432—438, 1420), это могло быть представлено только в общих чертах, это является новым доказательством того, насколько хорошо он был осведомлен об этом деле.

Но если послы предложили корону от имени всего королевства (ab omnibus baronibus, militibus, civibus, dominis et subditis ejusdem regni), то относительно того, что было сказано выше в тексте, это доказывает, что уже тогда партии и фракции населения считали себя органами всего народа. 1a) Длугош ut supra.

Оригинал (по-польски)

Ly

ciężącego , relegowańi zostali do Niepałomie, miejsca, jak mówi Długosz, na ustroniu leżącego , odludnego, gdzie na odpowiedź długi czas czekać musieli '3),

Odtąd pomimo dyplomatycznej relacyi Długosza, od< węniwł" bijają się na tle spraw ówczesnych ezesko - polskich Wy Poskiają e raźnie dwa prądy. Jednym * kieruje król Władysław, drugim Witołd,

Ród Olgierda jak we wielu innych względach tak i w tym wyprzedził współczesnych, że w wyborze sprzy- "ue 6 mierzeńców kierował nim wyłącznie interes państwa albo też dynastyi, Widzieliśmy jak Jagiełło za młodn wszedł w ścisły alians z Tatarami j nie wahał się stanąć pod sztandarem chanów, którzy trzy generacye przodków je- go macierzyńskich pod miecz katowski podali '*),

Że pomimo gorliwego przywiązania do kościoła kax tolickiego przez antagonizm do cesarza Zygmunta potaje= mnie wspierał Husytów, o tem dawały się słyszeć w obozie przeciwników dość silne zażalenia '5), 4/ poselstwa Husytów do króla, przedewszysikiem posłannictwo sys

'8) Deducti sunt in Niepołomice in locum ab hominum conver= ualione sequestralum , mówi Długosz. A przecież przez Niepołomice szedł natenczas główny trakt do Krakowa. Król Władysław czę- sto tam przesiadywał i wiele dyplomów jego datowane są z Nie- połomie , gdyż tam czasami zwoływał radę koronną. Jeżeli więc król posłów czeskich usadowił w Niepołomicach , to zapewne aby htwiej mogli znosić się przez Kraków:z Czechami.

'4) Obacz pierwszy ustęp pisma niniejszego. — Andrzej Ol- gierdowicz,

'3) Obacz historyę Prus Voigta tom VII str. 373, Ale naj- waźniejszy w tym względzie dokument jest list papieski do króla Władysława z roku 1420, zawarty w Pamiętnikach Niemcewicza lóm I i Skarbcu Litwy Daniłowicza tom Il dok, 1314.

Перевод на русский

Лиц, находившихся под угрозой тяжких наказаний, были сосланы в Ниепаломи, место, как говорит Длугош, расположенное в уединении, где им пришлось долго ждать ответа. С тех пор, несмотря на дипломатический отчёт Длугоша, князья сражаются на фоне тогдашних чешско-польских дел, ясно выделяя два течения.

Одним управляет король Владислав, другим Витольд, Род Ольгерда, как и во многих других вопросах, так и в этом опередил современников, что в выборе союзников руководствовался исключительно интересами государства или же династии. Мы видели, как Ягайло в молодости вступил в тесный союз с татарами и не колебался встать под знамена ханов, которые три поколения его материнских предков подвергли казни мечом. Что несмотря на ревностную приверженность к католической церкви, из-за антагонизма к императору Сигизмунду тайно поддерживал гуситов, о чем в лагере противников слышались довольно сильные жалобы; посольства гуситов к королю, прежде всего посольство sys. Deducti sunt in Niepołomice in locum ab hominum converualione sequestralum, говорит Длугош.

А ведь через Неполомице тогда проходил главный тракт в Краков. Король Владислав часто там задерживался, и многие его грамоты датированы из Неполомице, так как там он иногда созывал королевский совет. Если же король разместил чешских послов в Неполомице, то, несомненно, чтобы им было легче передвигаться через Краков с чехами. '4) Смотри первый абзац настоящего письма. — Андрей Ольгердович, '3) Смотри историю Прусса Фойгта том VII стр. 373. Но важнейший в этом отношении документ — папское письмо королю Владиславу 1420 года, содержащееся в «Pamiętniki» Немцевича том I и в «Skarbiec Litwy» Даниловича том II док. 1314.