Ольгерд и Кейстут. Разворот 179

Оригинал (по-польски)

Polityka Wi- tołda.

58

nowca królewskiego, Zygmunta Korybuta usprawiedliwia- ły te zażalenia. Ale wysoko był położony u stolicy apo- stolskiej, której pośrednictwa w sporach z Krzyżakami często był zmuszonym używać; zakon Krzyżaków i wier- ny jego sprzymierzeniec Zygmunt cesarz przenikliwym wzrokiem zakorzenionej nienawiści każden krok jego śle- dzili. Całe wyższe duchowieństwo odstąpiłoby od niego niezawodnie, gdyby sam jeden zpomiędzy monarchów ujął się jawnie sprawy odszczepieńców.

• Inaczej rzecz miała się z Witołdem. Ten nie _ stał

tak na widowni. Stosunek jego do korony polskiej był chwiejącym , dwuznacznym. Król zawsze mógł zrzucić 26 siebie wszelką odpowiedzialność za czynności brała stry- jecznego. Przerwać zaś ową sieć, którą rada koronna na niego w nieprzerwanej baczności zarzuciła, krzyżując wszystkie jego plany i w tym celu poza krańcami pań- stwa otworzyć sobie nowe do działania pole, było to dążnością Witołda tem dobitniejszą, czem więcej starość nad nim ciężyła. Przytem nie wiele ryzykował. Mógł za- wsze cofnąć i zwrócić się, to do Krzyżaków, jak to już nie raz uczynił, to do cesarza, a ci obaj zawsze byli gotowi przyjąć go za przymierzeńca, bo nie wielkorząd- ca Litwy był im groźnym, lecz król polski i temu zgu- bę przysięgli. Do tego Witołd, jak już wyżej mówiono, natenczas pałał zemstą do Zygmunta za wyrok polubo= wny przez tegoż wydany, w którym go odsądził od po- łowy ulubionej Żmudzi ojeowskiej puścizny, a drugą 20- stawiał mu tylko w dożywotne posiadanie '*). Doszła więc Władysława wiadomość, że posłowie wysłani do Witoł-

16) Qbacz Dogiela (fodez dźplomalicus tom Iv,

sły pon cię ten hel por wzi. (to z ję roku pom ała

mide tur, Palac

Перевод на русский

Политика Витовта. 58 жалобы королевского новца, Зигмунта Корибута оправдывали эти жалобы. Но он был высоко поставлен у апостольской столицы, посредничество которой в спорах с Тевтонским орденом ему часто приходилось использовать; Тевтонский орден и верный его союзник император Зигмунд наблюдали каждый его шаг проницательным взглядом укоренившейся ненависти. Все высшее духовенство несомненно отвернулось бы от него, если бы хотя бы один из монархов откровенно взялся за дело еретиков.

• Иная же была ситуация с Витовтом.

Он не стоял так на виду. Его отношение к польской короне было колеблющимся, двусмысленным. Король всегда мог снять с себя всякую ответственность за действия двоюродного брата.

Прервать же ту сеть, которую коронный совет на него непрерывно накинул, перекрещивая все его планы, и для этой цели за пределами государства открыть себе новое поле для действий, было стремлением Витовта тем более настойчивым, чем сильнее тяготила его старость. При этом он не рисковал много. Он всегда мог отступить и обратиться то к крестоносцам, как он уже не раз делал, то к императору, а эти оба всегда были готовы принять его в союзники, ибо не великодержавный князь Литвы был им страшен, а польский король, и ему они поклялись в погибели. К тому же Витовт, как уже говорилось выше, тогда пылал местью к Зигмунду за справедливое решение, вынесенное тем же, которым он отстранил его от половины любимой земудской родовой пустоши, а другую только предоставил ему во владение пожизненно.

До Владиславы дошла весть, что послы, отправленные к Витолю- 16) См. Догиеля (fodez dźplomalicus том IV, слы пон цэ тен хел пор взи. (то с яз года пом ала миде тур, Палац

Оригинал (по-польски)

59 |

a dla ujęcia go dla swej sprawy dobrze przez niego Odpowiedź ||| zyjęci zóstali, czego najlepszym dowodem druga solen- vin. | ! deputacya, którą Husyci do Wilna w roku następują- m wysłali. O tym samym czasie doszła go upominają- 1 ostatecznie krucyatą grożąca odezwa ze strony PA= Króla odmo- oła, którego te poselstwa bardzo niepokoiły 7). Zgo- ie przeto z przyjętą polityką oświadczył na dniu 12

topada roku 1429 posłom czeskim w Niepołomicach odpowiedź czekającym, że kontentuje się koroną pol-

j, czeskiej zaś, na której cięży plama herezyi, przyjąć

, może'*. Poczem posłów pożegnał i na całą zimę

ał się na Litwę.

Druga połowa roku 1420 i następujący rok 41424 odzenie nne są w dziejach Czech ze świetnych i nieustannych

vodzeń Husytów, które postawiły ich sprawę na szczy-

potęgi, współczesnych zaś wprawiły w osłupienie nad

l, czego naród ni liczny ni potężny o własnych si-

h dokonać może. Zygmunt król poniosłszy dotkliwe

ażki tak zwątpił o misyi swojej, że ofiarował już

ą6 pod bliższy rozbiór takzwane kompaktaty husyckie

jest główne artykuły ich wyznania). Wielka to była

go strony koncesya. Pomimo to dwa razy w ciągu

1 z Czech cofać się musiał, Druga krucyata, którą

iszył na królestwo, po ciągłych niepowodzeniach speł-

na niczem jak jej poprzedniczka. Głowa duchowień-

'7) Obacz notę wyżej. -

'8) Regni Poloniae finibus se contentum fore regnumque Bohe- cum arliculis ab ecclesiae catholica damnatis nequajuam suscep- [| t (Długosz Liber tfmus pag. 4535). Dlaczego historyy Czech 4ki ki odpowiedź tę dwuznaczną mianuje, trudno odgadnąć,

Перевод на русский

59 | а чтобы удержать его для своего дела, он хорошо ответил им ||| были освобождены, чему лучшим доказательством является вторая солен- вин. | ! депутация, которую гуситы послали в Вильню в следующем году. В то же самое время дошло до него увещевание, в окончательной форме угрожающее крестовым походом, со стороны короля, которого эти посольства очень тревожили 7). Следуя избранной политике, он заявил 12 ноября 1429 года чешским послам в Неполомице ответ, что удовлетворяется польской короной, а чешскую, на которой лежит пятно ереси, принять не может. После этого он попрощался с послами и на всю зиму уехал в Литву.

Вторая половина 1420 года и следующий 41424 год не знаменуют в истории Чехии славных и непрерывных побед гуситов, которые поставили их дело на вершину могущества, а современников — в изумление от того, чего ни многочисленный, ни сильный народ собственными силами совершить не может. Король Зигмунд, понеся тяжёлые поражения, настолько усомнился в своей миссии, что предложил на более тщательное рассмотрение так называемые гуситские компакты (это главные статьи их вероучения). Это была большая уступка с его стороны. Тем не менее ему дважды пришлось отступать из Чехии. Вторая крестовая экспедиция, которую он организовал против королевства, после постоянных неудач не принесла ничего, как и её предшественница. Глава духовенства — (7) См. выше примечание. - (8) Regni Poloniae finibus se contentum fore regnumque Bohecum articulis ab ecclesiae catholica damnatis nequajam suscep- [| t (Długosz Liber tfmus pag. 4535).

Почему историки Чехии оценивают этот двусмысленный ответ, трудно угадать,