Ольгерд и Кейстут. Разворот 176

Оригинал (по-польски)

ej

52

nowionym był brat jego Zygmunt król Niemiec i Wę- gier, który już na soborze w Konstancyi dał dowody, czego Husyci wszelkich odcieni po nim spodzinwać się mają. Katolicy bowiem poczuli się teraz na siłach, Ta- boryci i Utrakwiści fanatyzowani grożącem im niebezpie- czeństwem wzięli się do broni. Sejm złożony w Pradze, na którem stronnictwo umiarkowanych górowało, przed- łożył swe żądania następcy tronu, przedewszystkiem co do wolności husyckiego wyznania, ale zwlekającą otrzy- mał odpowiedź. Drugiej deputacyi tej samej barwy do Berna zesłanej tenże sam Zygmunt objawił wolę swą, aby Praga, stanowisko główne różnowierstwa, bezwzglę- dnie mu się poddała, a gdy gruchnęła wiadomość po kraju, że papież na prośbę Zygmunta ogłosił krucyatę przeciw Czechom, natenczas i umiarkowanym Utrakwi- stom oczy się otworzyły, i naczelnicy, pomiędzy tymi najwyższy burgrabia Pragi, postanowili wysłać potajemnie Pierwsza de. posła do Władysława króla polskiego z zapytaniem, czy-

utacya po-

selstwa Hus- by gię nie skłonił do przyjęcia korony czeskiej 5). Władza Postanowienie to było pod pewnym względem do-

brze wyrachowanem. Utrakwiści zawsze oglądać się mu- sieli na Taborytów, którzy nad nimi górowali siłą, liczbą partyzantów, zapałem i szli ślepo za wodzem swym Zisz-

5) Co do tych rokowań właściwie najpierwszej deputacyi z Czech do króla Władysława, odbyły się one jak Palacki w hi- storyi Czech słusznie uważa w tajemnicy, kroniki czeskie o nich nie wiedzą. Jedynem źródłem jest Długosz, który jak Palacki (tom III część Żga str. 154) przyznaje, co do spraw polsko- czeskich owczesnych miał pod ręką Źródła do dziśdnia niezńane, a przeto zatracone, co w dalszym ciągu tego opowiadania się wykaże.

Перевод на русский

эй 52 новоначальным был его брат Зигмунд, король Германии и Венгрии, который уже на соборе в Констанце дал доказательства того, чего гуситы всех направлений должны от него ожидать. Ибо католики теперь почувствовали себя сильными, табориты и уtraкисты, фанатизированные и угрожаемые ими опасностью, взялись за оружие. Сейм, собранный в Праге, на котором преобладала умеренная партия, предъявил свои требования наследнику престола, прежде всего относительно свободы гуситского вероисповедания, но получил откладывающий ответ.

Во второй депутации того же цвета, направленной в Берн, тот же Зигмунд открыл свою волю, чтобы Прага, главный центр различной веры, безусловно подчинилась ему, а когда по стране разнеслась весть, что папа по просьбе Зигмунда объявил крестовый поход против чехов, тогда и умеренные Утраквисты открыли глаза, и начальники, среди них высший буркграйв Праги, решили тайно отправить первого посла к Владиславу, королю польскому, с вопросом, не склонит ли посольство Гуса его принять чешскую корону. Это постановление было в некотором отношении хорошо рассчитанным.

Утраквисты всегда должны были смотреть на таборитов, которые превосходили их по силе, числу партизан, рвению и шли слепо за своим вождем Зишем. 5) Что касается этих переговоров, то первая депутация из Чехии к королю Владиславу, как справедливо считает Палацкий в истории Чехии, проходила тайно, чешские хроники о ней ничего не знают. Единственным источником является Длугош, который, как Палацкий (том III, часть Жга, стр. 154) признает, что по польско-чешским делам того времени имел в распоряжении материалы до сих пор неизвестные, и потому утерянные, что в дальнейшем повествовании будет показано.

Оригинал (по-польски)

58

ką. Żiszka zaś wielki lecz srogi wojownik, wyzuty z wszelkich uczuć ludzkich ; do jednych Polaków czuł nie- jaki pociąg).

Poseł wysłany Werner z Rankowa przedstawił się królowi w miasteczku Kowale na Kujawach. Władysław Jagiełło, gorliwy katolik, nie życzył sobie bez wątpienia przyjąć koronę z rąk sekciarzy, nad którymi ciężyła kląt- wa kościoła. Ale on równie jak i wielki xiążę Witołd miał natenczas głęboką urazę do Zygmunta z powodu wyroku polubownego, który tenże (w styczniu roku 1420) wydał w sporach nieustannych Korony z zakonóm Krzy- łaków. Szukał więc sposobności do wzięcia odwetu i zawieszenia miecza nad głową cesarza, którymby porali- żował dalsze jego zamachy. Treść odpowiedzi króla, gdy poseł uiścił się ze swego zlecenia, była więc według wszelkiego prawdopodobieństwa taką, jak nam ją pióro Długosza dochowało. »Muszę«, odrzekł on, »w tak wa- żnej sprawie zasiągnąć zdania rady koronnej. Postano- wienie moje zaś dopiero wtenczas ogłoszę, gdy będę miał pewność, że zgodnymi głosy i pod jakimi warun- kami Czechy ofiarują mi koronę”). Rzetelną bez wąt-

%) O tem świadczą spółczesne kroniki i zapiski czeskie. Obacz historyę Czech Palackiego. W tym roku (1864) miano wykryć w dziele w wieku XVI w Kolonii wydanem wizerunek Żiszki ryty na drzewie z napisem: vera effigies Ziscae, Przedstawionym jest on w polskim ówczesnym ubiorze.

J Tembardziej można tu Długoszowi (Liber undecimus pa$g. 428) dać wiarę, gdyż to jest jedyna odpowiedź niejako przychyl- la Husytom, którą w usta kładzie królowi, Poźniejsze są bardzo niełaskawe i aby dowieść wstrętu króla i Witołda ku kacerzom, lozmija się dziejopis często z prawdą historyczną.

Chwiejność króla,

Odpowiedź nie stanow- cza.

Перевод на русский

58 ка. Жишка же был великий, но суровый воин, лишённый всяких человеческих чувств; к одним полякам он испытывал некое влечение). Посол Вернер из Ранькова представился королю в городке Ковале на Куявии. Владислав Ягайло, ревностный католик, без сомнения, не желал получать корону из рук сектантов, на которых лежало проклятие церкви. Но он, так же как и великий князь Витовт, в то время испытывал глубокую обиду на Сигизмунда из-за арбитражного решения, которое тот (в январе 1420 года) вынес в постоянных спорах Короны с орденом Крижака. Он искал возможность отомстить и повесить меч над головой императора, чем парализовал бы его дальнейшие замыслы. Содержание ответа короля, когда посол исполнил своё поручение, по всей вероятности, было таким, каким его сохранило перо Дługosza.

«Я должен», — ответил он, — «в таком важном деле обратиться за мнением к королевскому совету. Но свое решение я объявлю только тогда, когда буду уверен, что согласным голосом и на каких условиях Чехия предложит мне корону». Редкая без сомнений — %). Об этом свидетельствуют современные хроники и чешские записи. Посмотрите историю Чехии Палацкого. В этом году (1864) предполагалось обнаружить в произведении XVI века, изданном в Кельне, изображение Жишки, выгравированное на дереве с надписью: vera effigies Ziscae. Он представлен в польском тогдашнем одеянии. Тем более можно доверять Длугошу (Liber undecimus, стр. 428), так как это единственный ответ, как бы благоприятный гуситам, который он приписывает королю. Последующие же очень неблагоприятные, и чтобы показать отвращение короля и Витовта к еретикам, хронист часто извращает историческую правду. Неустойчивость короля, Ответ не решительный.