Ольгерд и Кейстут. Разворот 147
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
294
ma towarzyszami umknął on z więzienia i tej samej je- sieni zjechał się w Nowogrodzie z żoną**). Tam miał od- tąd stałą rezydencye swoją podczas rządów Zygmunta Umyka r na Litwie, (1432—4440). Co kronika litewska poźniej-
więzienia do pinowe Sza podaje, jako Zygmunt jego w Trokach w więzieniu
oem r8zy- osadził i że dopiero po zabiciu wielkiego xięcia wolność odzyskał *3), stoi w sprzeczności z innemi wiarogodniejsze= mi datami i kroniką miejscową tj. nowogrodzką. W kro- nikach litewskich nie ma wzmianki, aby Jerzy Lingwe- nowiez po ucieczce swej z więzienia brał udział w dal- szych walkach Świdrygiełły z Zygmuntem Kiejstutowi- czem , na Litwie. W roku 1438 a więc za rządów Zyg- munta był zaś niewatpliwie w Nowogrodzie**. W roku 1440 po zabiciu Zygmunta z Nowogrodu udał się na Litwę*5) i tylko przed rokiem 1438 prawdopodobnie, aby przez swoją nieobecność nie stać na przeszkodzie zawarciu przymierza między wielkim xięciem Zygmuntem
42) List Świdrygiełły (Switrigail jak wyżej str. 111). Autor mylnie kładzie ten list bez daty przeto i ucieczkę Jerzego pod rokiem 1435 be te wypadki miały miejsce w roku 1432 jak świad= czy nowogrodzka kronika 4sza pod tem rokiem. Toj oseni prijecha w Nowgorod kniaź Jurij Semenowicz z swojeju kniahinija iż lilowskoj zem li. Pol. sob. t. 3 st. 111. List ten i drugi pod n. 40 przytoczony znaj- duje się w streszczeniu w Skarbcu Litwy tom Il dok. 1606'i 1675.
43) Kronika Litwy wydanie Narbutta str. 48—$50.
44) Qb, Skarbiec Litwy tom Il dok 1757 z roku 1438 list wielkiego mistrza, w którym poleca Jerzemu xięciu Nowogrodu xięcia Kliwii, który przez Rosyą udawał się do Palestyny. Karam- zyn Historya Rosyi Humaczenie Buczyńskiego tom V slr. 268.
45) Kniaż Jurij Semenowicz iz Nowogoroda Welikogo wyjecha w Litwu. (Kronika nowogrodzka isza Dołnoje sobranije tom Il
sir, 115).
Перевод на русский
294 с товарищами он сбежал из тюрьмы и той же осенью встретился в Новгороде с женой**). Там впоследствии у него была постоянная резиденция во время правления Зигмунта на Литве (1432—1440). То, что литовская хроника впоследствии сообщает о его заключении в Троках, где Зигмунт посадил его в тюрьму и что только после убийства великого князя он обрел свободу*3), противоречит другим более достоверным датам и местной хронике, т. е. новгородской. В литовских хрониках нет упоминаний о том, что после побега из тюрьмы Ежи Лингвенович принимал участие в дальнейших боях Свидригайло с Зигмунтом Кейстутовичем на Литве. В 1438 году, таким образом во времена правления Зигмунта, он несомненно находился в Новгороде**.
В 1440 году после убийства Зыгмунта в Новгороде он отправился в Литву*5) и, вероятно, только до 1438 года, чтобы своим отсутствием не мешать заключению союза между великим князем Зыгмунтом. 42) Письмо Свидригайлы (Свитригайл, как указано выше, стр. 111). Автор ошибочно помещает это письмо без даты, поэтому и бегство Юрия под 1435 годом, хотя эти события произошли в 1432 году, как свидетельствует новгородская хроника4sza под этим годом. Toj oseni prijecha w Nowgorod kniaź Jurij Semenowicz z swojeju kniahinija iż lilowskoj zem li. Pol. sob. t. 3 st. 111. Это и другое письмо, приведенное под № 40, находится в кратком изложении в Скарбце Литвы, том II, док. 1606 и 1675. 43) Литовская хроника, издание Нарбутта, стр. 48—50.
44) Qb, Сокровищница Литвы том II док 1757 из 1438 года письмо великого магистра, в котором он поручает Георгию, князю Новгорода, князя Кливии, который через Россию отправлялся в Палестину. Карамзин История России, Пересказ Бучинского том V стр. 268. 45) Князь Юрий Семёнович из Великого Новгорода уехал в Литву. (Новгородская летопись Долнее собрание том II стр. 115).
Правая страница
Оригинал (по-польски)
295
a Wielkim Nowogrodem wydalił się na jakiś czas z grodu*5), . *
Ale niewątpliwie po przybyciu Kazimierza Jagielloń- czyka na Litwę i wyniesieniu jego na wielkie xięstwo litewskie Jerzy Lichwenowicz opuścił Wielki Nowogród, by za danem zezwoleniem wielkiego xięcia objąć ojcowi- znę mścisławskie xięstwo *7). W podróży zaś zatrzymanym został przez zjawisko niewidziane dotąd w wielkiem
xięstwie Litwy, a było to powstanie ludowe w Smo- leńsku. +
Srogie zabójstwo spełnione na wielkim xięciu Zyg- muncie Kiejstutowiczu było co najmniej miejscową reak= cyą przeciw (jak: przyznać wypada) dość problematyczne» mu okrucieństwu jego. Była to właściwie. reakcya Litwy i Rusi przeciw solennym oświadczeniom Zygmunta przy» znającym Koronie prawo do Wołynia i Podola*8) a 0- drębnie znowu Rusi prawosławnej przeciw propagandzie katolickiej, hakoniee arystokracyi i bojarów ruskich prze- „iw uzurpacyi i wpływom szlachty litewskiej znajdującej punkt swój oparcia u dworu panującego. Jak w każdym organizmie co się do upadku chyli, żywioły potąd połą- czone przypomniały sobie swoją odrębność i dążyły dv
46) Kniaź welikij Zigimon litowskij ciełowawsze krest k Now= gorodskim posłom i wziaszą mir... W lelo 6940 (1438) prijecha w Nowgorod kuiaź Jurij Semenowicz „(Kronika nowogrodzka jak wyżej str, 112 pod rokiem 1457—38).
47) Jw to wremia prijde kniaź Jurij Lichweniewicz ia Nowo= goroda w Litwu. I kniaź welikij Kasimir korolewiez dał jemu otezi= nu jego Mstisławliu. (Kronika litewska wyd. Daniłowicza str 68),
48) Ob. Synowie Giedymina tom 1 i II ostatnie rozdziały.
W r. 1440 wraca na Litwę do Mścisławia ojcowizny swojej.
W podróży natrafia na powstanie w Smoleń-
Powody 0+ negoż.
Перевод на русский
295 а Великий Новгород покинулся на некоторое время из города*5), . * Но несомненно после прибытия Казимира Ягеллончика в Литву и возвышения его на великое литовское княжество, Юрий Лихвенович покинул Великий Новгород, чтобы по данному разрешению великого князя принять отцовское Мстиславское княжество *7). Во время же путешествия он был задержан явлением, невиданным прежде в великом княжестве Литовском, а именно народным восстанием в Смоленске. + Жестокое убийство великого князя Сигизмунда Кейстутовича было как минимум местной реакцией против (как следует признать) довольно сомнительного его жестокости. Это было, собственно.
реакция Литвы и Руси против торжественных заявлений Сигизмунда, признававших Короне право на Волынь и Подолье, а отдельно снова Руси православной против католической пропаганды, а также аристократии и русских бояр против узурпации и влияния литовской шляхты, находившей свою опору при дворе правящего. Как в любом организме, который склонен к упадку, элементы, до этого соединённые, вспомнили о своей отдельности и стремились... Князь великий Сигизмунд литовский крестился перед новгородскими послами и взял мир... В лете 6940 (1438) приехал в Новгород князь Юрий Семёнович (Новгородская летопись, как выше, стр. 112 под годом 1457-38). В то же время приехал князь Юрий Лихвене́вич из Новгорода в Литву. И князь великий Казимир королевич дал ему отечество его Мстиславлю. (Литовская летопись, изд.)
Daniłowicza str. 68), 48) Об. Сыны Гедимина том 1 и II последние главы. В 1440 году возвращается в Литву, в Мстиславль, на свою родовую землю. В пути сталкивается с восстанием в Смоленске. Причины о+ него.