Ольгерд и Кейстут. Разворот 148

Оригинал (по-польски)

296

odłączenia. Tak Żmudź dotąd tak wierna gdy posłyszała o katastrofie wielkiego xięcia Zygmunta nie chce poddać się zwierzchnictwu królewiea Kazimierza, lecz przypo- mniawszy sobie czasy Kiejstuta wywiesza chorągiew wnu- ka jego Michała Zygmuntowicza, wypędza starostę Lit- wina Keżgajła a na jego miejsce sadzi Kontowta bo był rodem Zmudzin*?).

Zarzewia owe tlały ciągle, przychodziły częściej lub rzadziej do objawu za długiego panowania Kazimierza Jagiellończyka5') ale najpierwej i najgwałtowniej wybuch: ła reakcya prawosławia i narodowości ruskiej w Smoleń. sku, świeżej zdobyczy Litwy, potem Witebsku, Połocku. O ruchach w tych dwóch miastach nie dochowały się bliższe szczegóły. Wiadomo tylko, że Jerzy Lichweno: wicz i tam był czynny*'). W Smoleńsku był natenczas wojewodą Andrzej Sakowicz następca Gasztołda i równie temuż niewątpliwie łacinnik. Gdy go doszła wiadomość o śmierci wielkiego xięcia Zygmunta odgadując możliwe tego wypadku następstwa, wezwał on władykę, knia: ziów, bojarów, mieszczanów i prosty lud (czernija liudoj aby się zobowiązali Litwy nigdy mie odstąpić, xięcia który po Zygmuncie w Wilnie panować będzie być po: słusznymi, a jemu (Sakowiczowi) nadal dać dzierzyć wo:

49) Kronika Litewska wydanie Narbutta str. SŻ.

B0) Synowie Giedymina jak wyżej.

di) Kronika Nowogrodzka 1sza nie odgadując dążności ty ruchów mówi, że wielki xiążę Kazimierz dał Jerzemu całą jeg ojeowiznę Mścisław, Kryczew i innych grodów i włości nie ma ło. On zaś wzrósł w dumę zajął Smoleńsk, Witebsk, Połoc wiele ludzi wymordował i w niewolę wziąl (Połnoje sobranije to JII str. 1138 pod rokiem 1440).

Перевод на русский

296 разъединения. Так Жмудь до сих пор была так верна, что, услышав о катастрофе великого князя Сигизмунда, не хочет подчиняться власти короля Казимира, но, вспомнив времена Кейстута, вывешивает знамя его внука Михаила Сигизмундовича, изгоняет старосту литовца Кежгайла, а на его место ставит Кантовта, ибо тот был уроженцем Жмуди*?). Эти очаги тревоги продолжали существовать, проявлялись чаще или реже в связи с долгим правлением Казимира Ягеллончика5'), но сначала и наиболее ожесточенно вспыхнула реакция православия и русской народности в Смоленске, свежем завоевании Литвы, затем в Витебске, Полоцке. О движениях в этих двух городах не сохранилось никаких подробностей. Известно только, что Юрий Лихвенович и там был активен*').

В Смоленске тогда воеводой был Анджей Сакович, преемник Гаштолда и, несомненно, также латиник. Когда дошла до него весть о смерти великого князя Сигизмунда, предполагая возможные последствия этого события, он созвал владык, князей, бояр, горожан и простой народ, чтобы они обязались никогда не оставлять Литву, чтобы князь, который после Сигизмунда будет править в Вильне, был справедливым, а ему (Саковичу) продолжал давать держать управление. 49) Литовская хроника, издание Нарбута, стр. СЖ. B0) Сыновья Гедимина, как выше. di) Новгородская хроника, первая, не догадываясь о замыслах этих движений, говорит, что великий князь Казимир дал Ярославу всю его вотчину Мстислав, Кричев и другие города и владения. Он же, возгордившись, занял Смоленск, Витебск, Полоцк, много людей убил и взял в плен. (Полное собрание, том III, стр.

1138 под 1440 годом).

Оригинал (по-польски)

299

jewódżtwem. Były to ostatnie dnie wielkiego tygodnia, czas zgody, ogólnego miru. Zgromadzeni: i odurzeni mie- szczanie na czele władyka Szymon składają żądane przy- meczenie. Ale po Wielkiejnocy ocknęli się. Cechy zgro- madziły się na radę (jak mówi kronika, kowale, garba- rze, lichołaty, rzeźnicy, kotlarze) i zmusili wojewodę do ustąpienia z miasta. Opatrzywszy się potem w broń, łuki, strzały, kosy i siekiery uderzyli na gwałt we dżwony. Tymczasem Andrzej wojewoda gromadzi koło siebie bo- krów okolicznych, a gdy ci ukazali gotowość pujścia mu w pomóc, gdyż lepiej mówili próbować szczęścia na placu boju niż oddać się w ręce pospólstwa , wkracza on ze. siłą zbrojną do grodu, uderza na gmin zgroma- dzony koło cerkwi św. Borysa i Hleba' i rozprasza go po zadanej dotkliwej porażce. Pomimo to zwycięzca czuł się tak mało pewnym pośród rozjuszonego pospólstwa, ił tej samej nocy gród opuścił, zabrawszy żonę i boja- rów ze swego stronnictwa. Poczem nastąpiła rzeź wiel- la, a marszałka smoleńskiego Petryka (Piotra) utopiono Andrzej

niaź ruski

w Dniestrze.. Gmin zaś czując potrzebę naczelnika wybrał nsczelnikigm tobie takowego (znamie bardzo charakterystyczne W ru” 07 thach normano = ruskich) nie zpomiędzy siebie ale An- lrzeja Dymitrowicza kniazia na Dorohobużu.

Przyniesiona nowina o wyniesieniu Kazimierza Jagiel- bńczyka na wielkie xięstwo litewskie nie uśmierzyła ru- thu, przeciwnie dała mu jeszcze wybitniejszą cechę. Je- my Lichwenowicz udając. się w lecie tego roku (4440) 1 Nowogrodu do. Mśoisławia przejeżdżał przez Smoleńsk. derzy Ling- Bójarowie okoliczni zebrali się by mu hołd złożyć, ale zj Przeds: lud nie wpuścił ich do miasta. Dziwnym instynktem zaś "ane mu i

odgadując, że: bojarowie postarają się kniazia ńa' swą = eńskie 38

Перевод на русский

299 воеводством. Это были последние дни Страстной недели, время согласия, общего мира. Собравшиеся: и опьянённые горожане во главе с владыкой Симоном приносят требуемую клятву. Но после Пасхи они очнулись. Цеха собрались на совет (как говорит хроника: кузнецы, кожевники, бедняки, мясники, котельники) и заставили воеводу покинуть город. После того как они вооружились оружием, луками, стрелами, косами и топорами, они стремительно ударили по колоколам. Тем временем Анджей воевода собирает вокруг себя местных бокровцев, а когда те показали готовность прийти ему на помощь, так как они считали лучше испытать удачу на поле боя, чем попасть в руки простого народа, он вступает со. военной силой в город, нападает на общину, собранную возле церкви св. Бориса и Глеба, и рассеивает её после нанесённого тяжкого поражения.

Несмотря на это, победитель чувствовал себя настолько неуверенно среди разгневанного народа, что в ту же ночь покинул город, забрав жену и бояр со своей стороны. Затем последовала резня численности, а смоленского маршала Петрика (Петра) утопил Андрей, русский князь, в Днестре. А община, чувствуя необходимость в начальнике, избрала тебе такого начальника (знамение очень характерное в русских нормах) не среди себя, а Андрея Дмитриевича, князя на Дорогобуже. Принятая новость о возведении Казимира Ягеллончика на великое литовское княжество не умиротворила Руфуса, напротив, придала ему ещё более заметную черту. Емя Лихвенович, отправляясь летом того года (4440) в Новгород из Мстиславля, проезжал через Смоленск.

дерзкие Линг-Бояры окрестности собрались, чтобы воздать ему дань, но местный народ не впустил их в город. Странным инстинктом же он догадался, что бояре постараются привлечь князя на свою сторону.