Ольгерд и Кейстут, разворот 103 | Книги по истории Брестчины
Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает
Брестчина: люди, места, экономика и наследие
Путеводитель по западному региону Беларуси

Ольгерд и Кейстут. Разворот 103

Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.

Olgierd i Kiejstut, 1867-1873: разворот 103 из 351

Левая страница

Оригинал (по-польски)

krewnych swoich, on, za którym gorąco nawet obcy, się stawiali * 454), Toż samo Stryjkowski: „że udawion Kiejstut na zamku krewskim z rozkazu: Jagiełło- wego." Kojałowicz: „submissis a Jagellone sicariis.* Witołd w zażaleniach swoich mówi z goryczą: „uff der truwe nomen sy unsen fatir, und worterbtem tn. W sprawozdaniu przechowanóm w tajnóm archiwum krzyżackićm ustęp jeden opiewa: „Jagiełło, obecnie król polski, udusił we więzieniu Kiejstuta * *55), Kro- nika Wiganda z Marburga, główne źródło co do tych spraw, a która aż dwie wersye O ostatnich działaniach Kiejstuta zawiera, w pierwszćj tak się wyraża: „Kiej- stut wraz z synem udał się do obozu (t. j. Jagiełły i Mi- strza Inflant) i po ukończeniu układów chciał wrócić do wojska swego, ale Jagiełło rzekł: tego ja nie chcę; i tak Kiejstut wraz z synem podstępem wzięci zostali, i oba wojska udały się do Wilna. Kiejstuta w więzieniu uduszono * 456), Nakoniec latopis grodu Twer, skąd

454) Lib. X. pag. 66. Piękne te słowa Długosza i dalszy ustęp cytowany w 1. rozdziale, odbijają bardzo od napuszystego panegiryku Stryjkowskiego , który, podobnie jak i Olgierda, mianuje Kiejstuta: „drugi Achilles, Hektor, Ajax, Ulisses, Herkules litewski i żmudzki * (jak wyżćj). ' >

455) Stryjkowsk?, jak wyżćj; Kojałowicz: Hist. Lituan., t. I. str. 372; Zażalenia Witołda, jak wyżej; Voigt: Gesch. Preus- sens, t. V. str. 372, nota. 4

456) JTynstut cum filio intrat ecercitum et peractis placitis propo- suit redire ad suum ecercitum, et ait Jagel: nec hoc placet mihi; et sie in dolo ibidem Kynstut cum filio captivalu" ... Kynstut in captivitate strangulatur. Witaut winculatw" ..- (Wigand w Seript. rer. Prus., t. II. str. 614.) Tak samo Stryjkowski, tylko żywszemi kolorami podstęp opisuje: » gdy

a

Перевод на русский

своих родственников, он, за которым горячо даже чужие, выступали * 454), То же Стыржиковский: «что Кяйстут был арестован в замке Крево по приказу: Ягайло». Коялович: «submissis a Jagellone sicariis.* В своих жалобах Витовт говорит с горечью: „uff der truwe nomen sy unsen fatir, und worterbtem tn. В отчете, хранящемся в тайном архиве крестоносцев, один пункт повествует: «Ягайло, ныне польский король, задушил Кяйстута в тюрьме**55), Хроника Виганда из Марбурга, главный источник по этим делам, которая содержит даже две версии о последних действиях Кяйстута, в первой выражается так: «Кяйстут вместе с сыном отправился в лагерь (т. е.

Ягайло и Мастера Инфлянт) и после завершения договоров он хотел вернуться к своему войску, но Ягайло сказал: этого я не хочу; и так Кейстут вместе с сыном был обманом захвачен, и оба войска отправились в Вильню. Кейстута в тюрьме задушили * 456), наконец, летописец города Твер, откуда 454) Lib. X. pag. 66. Эти прекрасные слова Длугоша и дальнейший отрывок, цитируемый в 1-й главе, сильно отличаются от напыщенной панегирической похвалы Стрыйковского, который, так же как и Ольгерд, называет Кейстута: «второй Ахиллес, Гектор, Аякс, Одиссей, Геркулес литовский и жмудский * (как выше). 455) Стрыйковский, как выше; Коялович: Ист. Литвы, т. I, стр. 372; Жалобы Витовта, как выше; Фойгт: Ист. Пруссии, т. V, стр. 372, примеч.

4 456) JTynstut cum filio intrat ecercitum et peractis placitis proposuit redire ad suum ecercitum, et ait Jagel: nec hoc placet mihi; et sie in dolo ibidem Kynstut cum filio captivalu" ... Кинстут в плену задушивания. Witaut winculatw" .. - (Wigand in Seript. Рер. Пруссия, т. II. p. 614.) Аналогично, Стрийковский, только в более ярких красках, описывает обман: » когда a

Правая страница

Оригинал (по-польски)

201

matka Jagiełły była rodem, i który sprawami Litwy tak mało zajęty, że nawet nie wspomina, że Olgierd księ- żniczkę twerską pojął za żonę , mówi pod fałszywą datą (bo r. 1378 zamiast 1382): „zabity Kiejstut od syna Olgierda * 457),

Większa jeszcze przewina w obec sądu potomności . cięży na Jagielle, bo ta nawet i tak zwaną koniecz- " nością stanową « usprawiedliwić się nie da: utopie- nie Biruty żony Kiejstuta. Kronikarze litewscy starsi

(za nimi Długosz) i nowsi pokrywają ją milczeniem (tak " jak pokryli milczeniem odstępstwo syna Kiejstutowego Butawda), co pod pewnym względem zaszczyt im przy- nosi. Ale głoszą tę zbrodnią najdawńiejsza wersya kro-

się już słońce ku zachodu miało, począł Jagiełło mówić: Le- : pićj jutro te rzeczy i ugody we Wilnie między sobą skoń- czymy.* | „ 453) Połn. Sobr. rus, latop., t. XV, str: 489; Kron. Pskowa druga (tamże, t. V. str. 16) trzymając się wersyi przez Jagiełłę w obieg puszczonćj, mówi pod r. 1383: „W lecie Kiejstuta isyna jego Witołda wtrącono do więzienia; Kiejstut umarł, „a Witołd uciekł.* — Wina Jagiełły nie ulegała u historyków śnajmniejszćj wątpliwości. Dopiero w nowszych czasach Nar- butt podjął się zadania oczyszczenia Jagiełły; ale zamiast historycznego wywodu, ulepił, jak sam poniekąd wyznaje, romans, i do tego najniesmaczniejszy. Gdy zaś od czasów Kojałowicza (t. j. od dwóch wieków) on jeden wypracował obszerną historyą Litwy, zdawało mi się przez wzgląd ną _" jego powagę stósownóm , na podstawie dat spółczesnych wy- kazać prawdę (ob. Dzieje Litwy Narbutta, str. 294).

26

WA ZMPAZPY ZEN |

PERS" FZ WE FLA POPIEPAOCCJ | PRZZNPA

Ao Gda Abi

Перевод на русский

201 мать Ягайло была родом, и которая так мало занималась делами Литвы, что даже не упоминает, что Ольгерд взял в жены тверскую княжну, говорит под ложной датой (ибо г. 1378 вместо 1382): «убит Кейстут сыном Ольгерда * 457), Больший же грех в глазах потомков лежит на Ягайло, потому что даже с так называемой сословной необходимостью нельзя оправдаться: утопление Бируты, жены Кейстута. Старшие литовские хроники (за ними Длугош) и новые покрывают её молчанием (так же как покрыли молчанием отступничество сына Кейстута Бутавды), что в некотором отношении приносит им честь. Но об этом преступлении рассказывает самая древняя версия, кро- солнечно уже к закату, начал Ягайло говорить: «Лучше завтра обсудим эти дела и заключим соглашения в Вильне между собой.» | «453) Полн. Собр. рус., летоп., т. XV, стр. 489; Крон.

Псковская вторая (там же, т. V, стр. 16), придерживаясь версии о Jagiełło, распространяемой в народе, говорит под 1383 г.: «Летом сын Кейстута Витольд был заключён в тюрьму; Кейстут умер, а Витольд сбежал». — Вина Ягайло у историков не вызывала ни малейших сомнений. Только в новейшее время Нарбутт взялся за задачу очистить Ягайло; но вместо исторического изложения он слепил, как сам несколько признаёт, роман, и при этом самый невкусный. А поскольку со времён Кояловича (т. е. два столетия) он единственный составил обширную историю Литвы, мне казалось, учитывая его авторитет, уместно на основании современных дат показать истину (об. Деяния Литвы Нарбутта, стр. 294). 26 WA ZMPAZPY ZEN | PERS' FZ WE FLA POPIEPAOCCJ | PRZZNPA Ao Gda Abi