Ольгерд и Кейстут. Разворот 96
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
Zakon pruski ledwie że nie uprzedził Jagiełły we- zwanie. Pomimo żałoby po śmierci Wielkiego Mistrza Winryka (zaszłćj 24 czerwca) już dnia, 30 czerwca mar- szałek był na ziemi żmudzkićj, i zburzył twierdzę Ej- ragołę *"*). Poczóm ruszył wolnym krokiem w kierunku Trok, gdzie równie i Jagiełło zdążył.
Trudno nie dać wiary kronikarzowi zakonu, jako za- miarem dowódzcy Krzyżaków było, zdobyć stolicę Żmu- dzi na rzęcz zakonu, rozumie się, na: pożytek chrze- Ściaństwa 420). Domyśliwał się tego i Jagiełło: bo gdy ze wzgórza, które był przed Trokami zajął, zoczył
—. zbliżające .się wojsko, cofnął się w padół, nie wiedząc
czy to przyjaciel czy nieprzyjaciel się zbliża. Ale gdy mu marszałek dał znać, że przybywa mu w pomoc, wielka (mówi kronikarz) była z tego powodu radość w obózie poganów **'), Jagiełło zaś jeszcze nie dowie- rzał, bo brata Skirgiełłę wysłał do obozu Krzyżaków,
, +
*1*) Hodem anno ultima Junii castrum gol (bez wątpienia dzi- siejsza Ejragoła, po niemiecku Figule, na dolnym brzegu Wilii) fwit per marscaleum combustum et omnes im €0 exi-
' stentes praeter duos occisi (Annales Thorumenses w Ścrtpt. rer. Prus., t. III. str. 123). — Tntramt terram paganorum DO aucilium regis Jagel; venientes quogue prope Egollen ca- strun impugnant et in continenti pagani domum dederunt
(Wigand w Script. rer. Prus., t. II. str. 613), A na innóm
miejscu (str. 614): „vit in Egollen castrum, quod totum cum
40 viris deletum.*
Kun de Hattenstein cum praeceptoribus in magno ecercitu
proponit castrum Traken superare pro utilitate ordinis et
totius christianitatis (Wigand w Script. rer. Prus., t. IL.
str. 616).
Continuo transeunt (t. j. Krzyżacy) ad regem Jagel im obsi-
dionem Traken vecillis extensis. Quibus visis rez retro abiit
in planiciem, ignorans an amici vel inimiei essent. Quod cum
120)
421
—
Перевод на русский
Прусский орден едва ли не опередил Ягайло с вызовом. Несмотря на траур по смерти Великого Магистра Винрика (24 июня), уже 30 июня маршал был на землях жмудских и разрушил крепость Эйраголе. Потом он медленно двинулся в сторону Трок, куда успел и Ягайло. Трудно не доверять летописцу ордена, так как целью командующего крестоносцами было захватить столицу Жмуди для пользы ордена, разумеется, на благо христианства. Ягайло тоже догадывался об этом: когда он занял холм перед Троками и увидел приближающуюся армию, он отошел в низину, не зная, является ли она другом или врагом.
Но когда маршал сообщил ему, что он придёт на помощь, в лагере язычников была большая радость (говорит летописец) большая радость, и Ягайло всё ещё не верил, потому что отправил своего брата Скиргайло в лагерь Тевтонских рыцарей, , + *1*) Hodem anno ultima Junii castrum gol (несомненно, современная Эйрагола, по-немецки Figule, на нижнем берегу Вильи) fwit per marscaleum combustum et omnes im €0 exi- ' stentes praeter duos occisi (Annales Thorumenses in Ścrtpt. Рер. Пруссия, т. III. p. 123). — Tntramt terram paganorum DO aucilium regis Jagel; venientes quogue prope Egollen castrun impugnant et in continenti pagani domum dederunt (Виганд на почерке. Рер. Пруссия, т. II. p. 613), и с другой стороны (стр.
614): «В Эголлене был замок, который был полностью уничтожен с 40 людьми.* Когда только Хаттенштайн вместе с наставниками в большом войске намеревался взять замок Тракен для пользы ордена и всей христианской веры (Виганд в Script. rer. Prus., т. IL. стр. 616). Сразу же они переходят (т. j. Крестоносцы) к королю Ягайло на осаду Тракена с выставленными войсками. Увидев это, рез отступил на равнину, не зная, были ли они друзьями или врагами.
Правая страница
Оригинал (по-польски)
187
———
i tam przyjazne związki nową otrzymały sankcyę, jaką? późniejsze wypadki okazują 4%2), Dość, że po odbytój konferencyi i kilkudniowych naradach z towarzyszami „ broni, marszałek odstąpił od pierwotnego swego za- miaru zdobycia twierdzy na rzecz zakonu. Jak zwykle bowiem, był on jak najdokładnićj świadom, co się we wnętrzu jćj dzieje, przeto, że załoga bardzo zaciętą
i gotową jest bronić się do ostateczności. Napróżno nie- zmordowany pośrednik Skirgiełło, zsyłany do nićj jako «poseł pokoju, przedstawiał, że ją taki los czeka jak załogę Ejragoły; będzie więc w pień wyciętą albo zgi- „nie w płomieniach, bo marszałek nie odstąpi od za- miaru zdobycia twierdzy 8), Qtrzymywał on zawsze je- dną odpowiedź od komendanta załogi, że wolą zginąć, niż się poddać 5),
; Widząc taki opór, słusznie mógł się obawiać mar- „Szałek, ze wojsko Jagiełły, a zatóm i wódz sam połą- 'czą się ze swoimi pobratymcami, a że on może mieć Sobie odwrót odciętym, gdyż Kiejstut z Witołdem nad-
cognovisset per nuncios marscalci tpsos sibi in ausilium ve- *misse, omnes pagani in jubilo laetabantur (jak wyżój, str. 813 — 14).
„Misitquc Jagel rex Schirgal ad marscalcum et amititiam mu- tuam sokdabant...* A na innóm miejscu: „ advenitque Schir- gol et amicabikter loquitur cum marsealco verba quae hie non habentur * (tamże, str. 616).
Schirgal notificawit pagams, quomodo marschalcus proponeret omnino eos devastare et quomodo Lgollen jam destruzisset, ineolas occidisset et tgne sujjocasset... marscaleus nollet qut'scere donec cum (castrum) optineret et vos deleret (jak wyżćj, str. 617).
433) Et respondit capitaneus vice paganorum, se cum suis pocius
velle mori quam domum dare (jak wyżej),
Перевод на русский
187 ——— и там дружеские отношения получили новую санкцию, какую? последующие события показывают 4%2), Достаточно, что после завершения конференции и нескольких дней совещаний с товарищами по «оружию», маршал отказался от своего первоначального намерения захватить крепость в пользу ордена. Как обычно, он был как можно более точно осведомлен о том, что происходит внутри, поскольку гарнизон был очень упорным и готов защищаться до последнего.
Напрасно неутомимый посредник Скъргиелло, посланный к ним как «посол мира», утверждал, что их ждет та же участь, что и экипаж Эйраголы; они будут либо полностью вырезаны, либо сгорят в пламени, потому что маршал не откажется от намерения захватить крепость 8), он всегда получал один ответ от командира гарнизона, что они предпочитают погибнуть, чем сдаться 5), Видя такое сопротивление, маршал справедливо мог опасаться, что войско Ягайло, а значит и сам командир соединятся со своими братьями по оружию, и что у него может быть перекрыт путь отступления, так как Кейстут с Витольдом надлежало — cognovisset per nuncios marscalci ipsos sibi in ausilium venisse, omnes pagani in jubilo laetabantur (как выше, стр. 813 — 14).
«Миситкуц Ягел рекс Ширгал к маршалу и взаимной дружбе склоняли…* А в другом месте: «и пришел Ширгол и дружелюбно говорит с маршалом слова, которые здесь не упоминаются* (также, стр. 616). Ширгал уведомил язычников, как маршал намеревался полностью их разрушить и как Лголлен уже уничтожил, убил людей и покорил города… маршал не хотел знать, пока не овладеет (замком) и не уничтожит вас (как выше, стр. 617). 433) И ответил капитан вместо язычников, что он с своими скорее хочет умереть, чем отдать дом (как выше)