V. Konstanty Olgierdowicz - Olgierd i Kiejstut, tekst oryginalny

KoNSTANTY OLGIERDOWICZ.

Piątym synem Olgierda z pierwszej jego żony był Konstanty. W tem zgadzają się ruskie i litewskie kroniki, które go zawsze w rzędzie pierwszych pięciu

. synów Olgierdowych kładą.

wZkRO Dwie wzmianki tylko dochowały się o nim w dzie-

niem w dzie” jach. Jedna w pismie mistrza krzyżaków Konrada Zollner, gdzie podaje powody, które go zmusiły do. wypowiedzenia wojny wielkiemu xięciu Litwy Jagielle w roku 1388. Opisuje mistrz umówiony zjazd na wyspie rzeki Dubisa ') i rozmowę uczestników. Towarzyszyli Jagielle bracia jego: Skirgielło, Konstanty i brat stryjeczny Michał Jawnutowicz. Konstanty najwięcej przyczynił się do tego, że wielki xiążę postanowił oczekiwać mistrza na wyspie, a nie udawać się do niego w sąsiedni Christmemel, dokąd go mistrz zapraszał w celu, jak w pismie swojem mówi, oóhrzcenia jego z braćmi, a ta ostrożność, jaś wiemy z dziejów, zjazd ów udaremniła*).

') Dubisa rzeka na Zmudzi wpada do Niemna, Na niektórych mapach nazwana Krużyta, zapewne nazwa jej gminna.

Примечание 587. Pismo wspomniane mistrza krzyżaków znajduje się w dziele Preussische Annalen auctore Baczko str. 29 i w kodexie dyplomatycznym Litwy wydanym przez Raczyńskiego. pod rokiem 1385 (str. 64). Następujące ustępy ściągają się do Konstantego: da antwortele ihm der Koning: Enthald dich Marschalk; ich will zu mir nemen myne Herrin und myne Herzogen: des nam her Gonstantinum synem bruder, und Michelen, Jawnuten... Da sprach Constantinus.... Rozmowa zaś Konstantego z marszałkiem zesłanym przez wielkiego mistrza do króla, aby go zaprosić do

Drugą wzmiankę o nim dochowała nam najdawniejsza do dziś dnia znana kronika litewska. Gdy podczas koronacyi Władysława Jagiełły, kniaź Smoleńska nadciągnął z wojskiem pod Mścisław, xiążę Konstanty pospieszył wraz z braćmi z Krakowa na odsiecz oblężonemu grodowi?).

Czy i jaki udział otrzymał ze spuścizny ojcowskiej, w tym względzie zbywa do dziś dnia na wszelkich wiarogodnych datach*). Daty zaś wątpliwości żadnej nie podlegająco świadczą, iż nie żył już w roku 1593 i że

Christmemel, gdyż dla braku wody mistrz na wyspę do króla dostać się nie może, tak w tłumaczeniu dosłownem opiewa: «Marszałku, czy chcesz moje zdanie słyszeć ? — Marszałek : Konstantynie słncham. — Więe wiedz, gdyby król i chciał do was pojechać, ja tego nie dopuszczę.* Na co mu odpowiedział marszałek, że on przysłany do króla (w pismach i kronikach niemieckich xiążęta litewscy zawsze nazywani królami koning) a nie do niego. h

Syn jego Ba- "2 Żyli

storyi Litwy, słusznie oburza się na zawichrzenia, bałamuctwa, dowolności i niezgodności kronikarzy polskich i litewskich co do potomków Olgierda a mianowicie co do Konstantyna Olgierdowicza i jego domniemanego potomstwa, Ale trudno pojąć, jak go lo spowodować mogło do twierdzenia, że Konstanty Olgierdowicz jest wymyślony, bo o nim akta nie przyświadczają, aby miał być bratem Jagiełły a synem Olgierda, (Skarbiec Litwy tom I str.

224—225. Zgon Olgierda pod rokiem 1577), kiedy świadczą o |

jego istnieniu właśnie kronika najdawniejsza litewska przez Damłowicza wydana i pismo mistrza krzyżaków powyżej cytowane, które on wciągnął do Skarbca Lilwy równie przez niego wydanego. T. l str. 244—245,

Примечание 588. Kniaź welikij Skirihajło pojde so bratiju swojeju so welikym kniaziem Witowtoń i Kostiantynom, i s Korbutom i so Semenom-Lynhwenem, (Kronika litewska wydania Daniłowicza str. 42).

Примечание 589. Daniłowicz, który tak wielkie zasługi położył około hi- |

miał syna Bazylego, który w tym roku bawił na dworze króla Władysława. Na tym Bazylim urywa się dalszy pochodzenia wątek. Posłania o jego potomstwie, krążące po kronikach i rodowodach, odzywają się dopiero w XVI wieku; są to tylko podania i znikają z końcem tegoż samego wieku, by oczywistym już bajkom ustąpić miejsca.

Andrzej — Dymitr — Dymitr-Korybut — Włodzimierz — Konstanty byli wiec podług podań kronikarskich, dokumentów i komłvinacyi dat histo» rycznych synami Olgierda z pierwszej Żony jego Maryi kniażanki witebskiej. Bo że z tego małżeństwa pięciu było synów, a z drugiego siedmiu, o tem świadczą ruskie kroniki, jedyna skarbniczka gdzie te szczegóły dochowały się dla potomności”. One też w większości tak imionują tych starszych synów ”).

Litewska kronika wydanie Narbutta str. 22 i Stryjkowski su: 57 wyd. zr. 1846, przekręcając do niepoznania ruskie źródła, dzielą potomstwo dowolnie na dwie połowy. tak że na każdą żonę po sześciu synów wypada.

Примечание 590. Życie domowe Jadwigi i Jagiełły wydane przez Alexandra Przezdzieckiego. «Za całkowity rynsztunk dany xięciu Wasylowi synowi ś,p. xięcia Konstantego na rozkaz listowny króla 9 grzywien 20 skojeów; za konia danego temuż 12 grzywien.» Pod rokiem 1393 str. 34, Druga wzmianka pod tym samym rokiem str. 66.

Примечание 591. Kronika wydana roku 1856 w Moskwie z rękopismu supraślskiego. Latopisiec ruski wydanie Daniłowicza str. 190. Rodowód litewskich xiążąt przy woskreseńskim latopisie. Połnoje s0- branije ruskich lietopisiej lom VII str. 253—5.

Przystępujemy teraz do życiorysów synów Olgierda z drugiej żony Juliannv, xiężniczki Tweru, z uwaga, że król Władysław Jagiełło , któremuby się pierwsze miejsce należało, w zakres tego pisma nie wchodzi, gdyż żywot i panowanie jego już zdolniejsze pióra skreśliły i winne one być przedmiotem osobnego dzieła: