Польское войско Костюшко в 1794 году. Страница 82

Оригинал (по-польски)

działu. Odtąd pozostał regiment ten w korpusie Kościuszki; walczył pod Szczekocinami, a w oblężeniu Warszawy odznaczył się chlubnie dnia 28. sierpnia w bitwie pod Powązkami. — Grochowski, mianowany późnićj przez Kościuszkę jenerałem, zginął w bitwie pod Szczekocinami.

Tablica S.

Regiment Wodzickiego, noszący numer 2., odznaczał się pod naczelnictwem zacnego swego szefa gorącym patryotyzmem. Załogując w Krakowie, tworzył on zawiązek siły zbrojnej Kościuszki; walczył pod Racławicami, a odznaczył się walecznością

od Szczekocinami. W bitwie tćj, gdy jenerał Woicki, poległ od jednej z pierwszych kul armatnich, regiment jego, nadstawiwszy bagnetów, rzucił się z straszną zaciekłością na szeregi nieprzyjacielskie i pomścił śmierć ukochanego wodza. — W oblężeniu arszawy bronił mężnie stolicy, równem męztwem odznaczy] się w bitwie pod Maciejowicami.

"Dablica 6.

'W historyi powstania Kościuszkowskiego spotykamy się ze wzmianką, że jenerał Grochowski na dniu 18 maja przyprowadził Kościuszce do obozu pod Połańcem korpus wojska, liczący około 5,000 żołnierza. W korpusie tym znajdował się też regiment Raczyńskiego, z którego dwóch szeregowców widzimy na tablicy niniejszćj. Regiment ten pozostał w oddziale Kościuszki, pociągnął pod Warszawę, którój pomógł bronić w czasie oblężenia. Odznaczył się w kilku spotkaniach, a mianowicie: dnia 27 lipca, i w nocy z 28 na 29 lipiec pod Wolą; dnia 12 sierpnia w potyczce pod Gorcami, a chlubne zasługi położył dnia 28 sierpnia w całodziennej bitwie M sc Powązkami. — Przydzielony po oblężeniu arszawy do korp. ks. Poniatowskiego miał udział dnia 19 października w potyczce pod Sochaczewem. — Niektóre kompanie regimentu tego przebywały nad Bugiem w korpusie Zajączka, z którym przybyły na początku lipca pod Warszawę: kompanie te walczyły na dniu 9 lipca pod Gołkowem. — '

Tablica 7.

Regiment Potockiego, starosty szczyrzyckiego, (ryc. 1.) wchodził w skład korpusu Zajączka, ope- Fującego nad Bugiem. Po nieszczęśliwej bitwie pod Chełmem, d. 8 czerwca, w której korpus ten poniósł porażkę, cofnął się ku Warszawie; w mar- „szu tym napadnięty 9 lipca przez Moskali pod Gołkowem, stoczył krwawą bitwę, w którój regiment Potockiego chlubnie się odznaczył.

O regimencie Raczyńskiego (ryc. 2.) daliśmy objaśnienie przy tablicy 6; — o regimencie Czapskiego, noszącym numer 3 (ryc. 3.) i regimencie 1. królowej Jadwigi mówiliśmy przy tabl. 4.

"Tablica s. Artylerya należała do najdzielniejszćj broni regularnój. Kościuszki. Wydoskonalił ją Fryderyk

Brihl, który, powołany przez Stanisława Augusta na jenerała artyleryi, był nim nie z nazwiska, ale z powołania i upodobania; podniósł on też ten rodzaj siły zbrojnej poki o wysokiego znaczenia. Artylerya odgrywała w powstaniu Kościuszkowskiem nader ważną rolę; w każdej bitwie lub ważniejszćj potyczce pełniła zaszczytnie swe zadanie. Pod Racławicami, w rewolucyą Warszawską, pod Szczekocinami, pod Maciejowicami, — wszędzie równą odznaczała się dzielnością.

Najpiękniejsze wawrzyny zdobyła sobie przecież w obronie Warszawy, w czasie dwumiesięcznego oblężenia. Działa polskie trzymały tu bezustannie wojska nieprzyjacielskie w należytem od okopów miejskich oddaleniu i nie dozwoliły im zająć ani jednego ważnego stanowiska; bo chociaż zdarzyło się, że czasem zdobyły szaniec jaki polski, albo punkt ważniejszy, to nie na dlugo, bo kartacze polskie wnet ich spędziły. I tak: gdy wojska pruskie zajęły wieś Szczęśliwice, porucznik artyleryi Wroński, z rozkazu Kościuszki tak celnie strzelał kulami ognistemi, że zapalił budynki, nieprzyjacielowi gasić ich nie dozwolił ido opuszczenia wsi go zmusił. — Z wieży kościoła w Woli śledzili oficerowie pruscy obroty wojsk polskich; należało temu przeszkodzić, jakoż też tenże sam porucznik po kilku celnych strzałach armatnich wieżę z kościoła strącił. Ódznaczyli się również celnem strzelaniem kapitan Laskowski, i Jakubowski Józef, kapłan misyonarz, który w młodszych latach pełnił służbę kapitana w arlyleryi, a późnićj wstąpił do klasztoru. Wśród oblężenia Warszawy objął komendę nad bateryami i wprawial w podziw szczególniejszą umiejętnością dokładnego ustawiania do strzału dział. Przyznał też nieprzyjaciel sam, że Warszawa obronę swą głównie artyleryi zawdzięczać winna. (Porównaj tabl. 21).

Tablica 9.

Widzimy na nićj dwóch oficerów konnych, należących do sztabu. — Sztabem nazywamy w każdym większym i mniejszym oddziale wojska, złożony z wyższych oficerów, którym do pomocy służą wybrani ku temu wojskowi różnych stopni. Sztab załatwia sprawy dotyczące poszczególnych od-

Перевод на русский

отдела. С тех пор этот полк оставался в корпусе Костюшко; сражался под Щёкицинами и проявил себя славно в обороне Варшавы 28 августа в битве под Повязками. — Гроховский, назначенный позднее Костюшко генералом, погиб в битве под Щёкицинами. Таблица С. Полк Водзицкого, носивший номер 2, под начальством своего достойного шефа отличался горячим патриотизмом. Гарнизоня Краков, он создавал очаг вооруженной силы Костюшко; сражался под Ра́цлавицами и проявил доблесть под Щёкицинами. В этой битве, когда генерал Войцкий пал от одного из первых снарядов, его полк, выставив штыки, набросился с яростной свирепостью на вражеские ряды и отомстил за смерть любимого вождя. — В осаде Варшавы мужественно защищал столицу, и такой же храбростью отличился в битве под Мацеёвицами. "Таблица 6."

В истории создания повстанческого движения Костюшко встречается упоминание, что генерал Гроховский 18 мая привел к Костюшко в лагерь под Поланцем корпус войск, насчитывающий около 5 000 солдат. В этом корпусе находился также полк Рачинского, из которого на настоящей таблице мы видим двух рядовых. Этот полк остался в отряде Костюшко, двинулся под Варшаву, которую помогал защищать во время осады. Отличился в нескольких столкновениях, а именно: 27 июля и в ночь с 28 на 29 июля под Волей; 12 августа в стычке под Горцами, а славные заслуги проявил 28 августа в продолжавшейся весь день битве у кладбища Повонзками. — После осады Варшавы приписанный к корпусу короля Понятовского принимал участие 19 октября в стычке под Сохачевом.

— Некоторые роты полка находились на реке Буг в корпусе Зайончка, с которым прибыли в начале июля под Варшаву: эти роты сражались 9 июля под Голковом. — Таблица 7. Полк Потоцкого, старосты щичрицкого, (рис. 1) входил в состав корпуса Зайончка, действовавшего на Буге. После неудачного сражения под Хелмом, 8 июня, в котором этот корпус потерпел поражение, он отступил к Варшаве; в этом марше 9 июля был атакован москалями под Голковом и вел ожесточённую битву, в которой полк Потоцкого славно отличился. О полке Рачиньского (рис. 2) мы дали пояснение при таблице 6; — о полке Чапского, носившем номер 3 (рис. 3), и полке королевы Ядвиги мы говорили при таблице 4. Таблица 8. Артиллерия принадлежала к самым доблестным родам регулярного оружия. Костюшко.

Её усовершенствовал Фредерик Бригль, который, назначенный Станиславом Августом генерал-артиллеристом, был им не по имени, а по призванию и увлечению; он также повысил значимость этого рода войск. Артиллерия играла в восстании Костюшко крайне важную роль; в каждой битве или более значительном столкновении она с честью выполняла свою задачу. Под Рацлавицами, во время Варшавской революции, под Щекоцинами, под Мацеёволицами — везде она проявляла себя одинаково отважно. Самые прекрасные лавры она завоевала всё-таки в защите Варшавы, во время двухмесячной осады. Польские орудия непрерывно держали войска врага на должном расстоянии от городских укреплений и не позволяли им захватить ни одного важного пункта; ибо хотя иногда случалось захватить какой-либо польский редут или более важный пункт, это было недолго, потому что польская картечь вскоре их оттуда прогоняла.

И так: когда прусские войска заняли деревню Щенсливице, лейтенант артиллерии Вроньский по приказу Костюшко так метко стрелял огненными ядрами, что поджег здания, враг не позволил их тушить и вынудил его покинуть деревню. — С башни церкви в Воле прусские офицеры следили за передвижением польских войск; этому нужно было помешать, и тот же лейтенант после нескольких метких артиллерийских выстрелов сбил башню церкви. Также отличились точной стрельбой капитан Ласковский и Якобовский Иосиф, монах-миссионер, который в молодые годы служил капитаном в артиллерии, а позже вступил в монастырь. Среди осады Варшавы он принял командование батареями и поражал особым умением точно настраивать орудия. Противник также признал, что Варшава обязана своей обороной главным образом артиллерии. (Сравните табл. 21). Таблица 9.

Мы видим на снимке двух кавалерийских офицеров, принадлежащих к штабу. — Штабом называют в каждом большом и маленьком воинском подразделении составленных из высших офицеров, которым помогают специально отобранные для этого военнослужащие разных рангов. Штаб занимается вопросами, касающимися отдельных от-