Польское войско Костюшко в 1794 году. Страница 58

Оригинал (по-польски)

Sulistrowskiego stacza szczęśliwą utarczkę z Moskalami pod Janis.zkielami (us Żmudzi).

23' maj. Porucznik z 2. brygady, Korsak, uderza na Moskali z 60 ludźmi pod Mikołajewem na Litwie i zabiera im 15 sołdatów i żywność.

2b maj. Wojsko litewskie potyka się z Moskalami pod Lipniszkami.

27 maj. Obywatel Jan Zieliński uderza na czele uzbrojonego ludu pod Ostrołęką na bateryą pruską, zabiera ją, zabija 12 Prusaków, resztę przepędza za Narew. Wieśniacy przeprawiają się przez

arew wplaw i ścigają ich półtorćj mili. — Oddział powstańczy napada Moskali w okolicy Białój, rozprasza ich i zabiera 3 wozy z amunicyą i z żywnością.

28 maj. Oddział kawaleryi polskićj uciera się z oddziałem ke pod Chlebowem przy ga” nicy kurlandzkićj. — Wicebrygadyer Henry - browski naciera pod Gostomią na Kozaków, zabiera im 4 konie i 500 sztuk bydła.

29 maj. Pod Kuligowem stacza przez dwa dni kapiłan Kowwacz utarczki z Prusakami. — Ochotnicy powiatu Kowieńskiego staczają pod komendą jenerała Prozora potyczkę na bagnety pod Poniewieżem. Moskali padło sto i kilkunastu; Prozor odebrał ranę.

1 czerwiec. Namiestnik brygady, Chmielewski, uderza na odwach obozu nieprzyjacielskiego w Linkowie, ubija 2, a 5 szeregowców i 1 kapitana rani. — Pod Lipniszkami utarczka-oddziału polskiego z rosyjskim.

czerwiec. Bitwa pod Szczekocinami. Kościuszko na czele 12 wojska stacza bitwę z 9000 Moskali i 13,000 Prusaków. Po zaciętćj walce, w którćj legło około 1000 Polaków, ale znacznie więcćj nieprzyjaciela, musiał się Kościuszko cofnąć przed przewyższającym liczbą wrogiem; odwrotu dokonał w największym porządku, spokojnie i groźnie. — Ochotnicy wileńscy (litewscy) atakują pod Oszmianą obóz moskiewski. — Wedelsztet, Jenerał, , atakuje pod Dubieką obóz rosyjski, a spędziwszy przednie straże, cofnął się.

-W bitwie pod Szczekocinami sierżant z 2 pułku, Franc. Derysarz, s mu kola armatnia urwała obie nogi, leżąc we krwi, w: na swoich: „Bracia! brońcie Ójczyzny! śmiało bracia! zwyciężycio!* O .

bitwio tój pisali Niemcy do Księcia Kurlandyi w liście przez wojsko polskie przejętym: „Za dzisiejszego panowania nie było tak upartćj bitwy: okazali Polacy taką wytrzymałość i zaciętość, żo w tem przewyższyli Francuzów, i gdyby nie przy ść króla pie wiedzieć, coby się z nami było stało:*

7 czerwiec. Wicebrygadyer Dąbrowski Henryk uciera się z patrolami Pruskiemi, pod Nowem Miastem nad Pilicą; ze strony nieprzyjacielskićj padło przeszło 20, kilku wzięto do niewoli.

8 czerwiec. Bitwa pod Chołmom. Moskale w sile 10,000 wojska uderzają na obóz Zajączka pod Chełmem, którego korpus liczy zaledwie połowę tyle. Po długićj zaciętćj bitwie zmuszają Moskale Zajączka do opuszczenia pola bitwy.

'W bitwie pod Chołmom wicobrygadyor Rozwadowski, gdy przy jednój z armat konio się Foplątały i spłoszono nio © oiały ciągnąć, zsiadł z konia i uchwycił nrmatę, za jego przykładem poszło kilkunastu innych żołniorzy i na ręku onicśli ją przed Moskalami.

Desi włościanie, jeden z nich zo wsi Gościorodowa, ledwio 16 lat mający, od: i się taką dzi ścią 20 posunięci zostali na stopień chorążych.

9 czerwiec. Batalion piechoty rosyjskićj i 200 kozaków atakują oddział polski pod Zugrami na Żmudzi, składający się przeważnie z ochotników pod komendą Ludkiewicza. Polacy odpierają atak, zadają Moskalom znaczne straty i zmuszają ich do odwrotu.

10 czerwiec. Strzelcy powiatu kowieńskiego, pod komendą Kuszelewskiego, rzucają się wpław przez Niemenek i uderzają na oddział moskiewski pod Radziwiliszkami, ranią kilku kozaków i pędzą całą hordę aż do Kurlandyi.

12 czerwiec. Jenerał Stotkiewicz potyka się z Moskalami pod Zadeykami, (powiat szawelski

a Źmudzi.

13 czerwiec.

czkę z Moskalam

Tenżo sam jenerał stacza potyi pod Biżeykami. — Pod Żegrzem, 3 mile od Warszawy, usiłują Moskale z Prusakami przeprawić się przez Narew. Polacy staczają z nimi potyczkę, zadają znaczne straty i nie dopuszczają przeprawy. — Porucznik Korsak uderzył na czele dobranych ochotników pod Oszmianą na oddział Moskali, położył trupem 10 karabinierów i kilku kozaków. "Tatar, Aleksander Hryczyński, ubił sam trzech kozaków.

14 czerwiec. Przednie straże wojska pruskiego uderzają na placówki polskie, złożone z pikinierów i kawaleryi narodowej, na Promniku pod Krakowem. Po krótkićj utarczce Prusacy cofają się. — Wolni strzelcy Jitewscy, utrzymywani kosztem Michała Ogińskiego, staczają potyczkę z Moskalami w Wołożynce i zabierają 2 oficerów i 29 pod-. oficerów do niewoli; odbierają im również znaczną liczbę bydła i sprzętów w Polsce zrabowanych.

15 czerwiec. Prusacy zajmują Kraków; ze zamku pada kilka strzałów armatnich, : na które wojsko pruskie również kilku strzałami odpowiada.

6 czerwiec. Jenerał Stetkiewicz uderza na czele ochotników, piechoty i strzelców, na obóz moskiewski pod Zagorami na granicy Kurlandzkićj. Po dwugodzinnój potyczce zmusza Moskali do ustąpienia placu, ubiwszy im 120 ludzi. Polaków padło 40. — Ogiński, jenerał wojsk litewskich, i obskoczony ze swym oddziałem przez trzy razy | liczniejsze wojsko rosyjskie pod. Wiszniewem,

Перевод на русский

Сулистровский ведет удачную стычку с москалями под Янис.цкиелями (у Жмудзи). 23 мая. Лейтенант 2-й бригады, Корсак, нападает на москалей с 60 людьми под Миколаевом в Литве и забирает у них 15 солдат и продовольствие. 25 мая. Литовское войско сталкивается с москалями под Липнишками. 27 мая. Гражданин Ян Зелиньский возглавляет озлобленный народ под Остроленкой на прусскую батарею, берет её, убивает 12 пруссаков, остальную часть прогоняет за Нарев. Крестьяне переправляются через Нарев вплавь и преследуют их полторы мили. — Отряд повстанцев нападает на москалей в районе Белой, разгоняет их и забирает 3 повозки с амуницией и продовольствием. 28 мая. Отряд польской кавалерии сталкивается с отрядом корпусной к под Хлебовым при гарнизоне курляндцев. — Вице-бригадир Генри - Бровский наступает под Гостомией на казаков, забирает у них 4 коня и 500 голов скота. 29 мая.

Под Кулиговом в течение двух дней капитан Ковваж ведет стычки с пруссаками. — Добровольцы Ковенского уезда под командованием генерала Прозора ведут штыковую перестрелку под Паневежисом. Русских пало сто с лишним; Прозор получил ранение. 1 июня. Начальник бригады, Хмелевский, наносит удар по посту вражеского лагеря в Линкове, убивает 2 и ранит 5 рядовых и 1 капитана. — Под Липнишками стычка польского отряда с русским. Июнь. Битва под Щекичинами. Костюшко во главе 12-тысячной армии сражается с 9000 русских и 13 000 пруссаков. После ожесточенной битвы, в которой погибло около 1000 поляков, но значительно больше противника, Костюшко был вынужден отступить перед превосходящим числом врага; отступление прошло в полном порядке, спокойно и грозно. — Виленские (литовские) добровольцы атакуют под Ошмяной московский лагерь.

— Ведельштет, генерал, атакует под Дубекой русский лагерь, а, прогнав передовые стражи, отступил.

• В битве под Щекоцинами сержант 2-го полка, Франц Дерисар, у которого артиллерийский выстрел оторвал обе ноги, лежа в крови, на своих: «Братья! Защитите Отечество! Смело, братья! Победим!»

Битву описывали немцы в письме к князю Курляндскому, перехваченном польским войском: «За нынешнего правления не было такой упорной битвы: поляки проявили такую выдержку и настойчивость, что превзошли французов, и если бы не приход короля, неизвестно, что бы с нами произошло». 7 июня. Вице-бригадир Генрик Домбровский сталкивается с прусскими патрулями под Новым Местом на Пилице; со стороны врага было свыше 20, несколько взяты в плен. 8 июня. Битва под Холмом.

Москали численностью 10 000 солдат атакуют лагерь Заячка под Холмом, корпус которого насчитывает всего лишь половину этой силы. После долгой ожесточённой битвы москали заставляют Заячка покинуть поле боя. «В битве под Холмом викобригадир Розвадовский, когда при одной из пушек лошади запутались и их пришлось спугнуть, спустился с коня и схватил пушку; его пример последовали несколько других солдат и вручную вынесли её перед москалями. Десять крестьян, один из которых из села Гостёродова, едва 16 лет исполнилось, из-за такой инициативы 20 были повышены до унтер-офицеров. 9 июня. Русский пехотный батальон и 200 казаков атакуют польский отряд под Зуграми в Жмуйдии, состоящий преимущественно из добровольцев под командованием Лудкевича. Поляки отражают атаку, наносят москалям значительные потери и заставляют их отступить. 10 июня.

Стрелки кяленского повята под командованием Кушелевского бросаются вплавь через Неменек и наносят удар на московский отряд под Радзивилишками, раня нескольких казаков и гонят всю орду до Курляндии. 12 июня. Генерал Стоткевич сталкивается с москалями под Задейками (шавельский повят в Жмудзи). 13 июня. Тот же генерал сражается с москалями под Бижейками. — Под Жегзем, в 3 милях от Варшавы, москали с пруссаками пытаются переправиться через Нарев. Поляки ведут с ними стычку, наносят значительные потери и не допускают переправы. — Поручик Корсак ударил во главе отобранных добровольцев под Ошмяной на отряд москалей, положил 10 карабинеров и нескольких казаков. — Татарин Александр Грычынский убил сам троих казаков. 14 июня. Передовые заставы прусской армии нападают на польские посты, состоящие из пикинеров и национальной кавалерии, на Промнике под Краковом.

После короткой схватки пруссаки отступают. — Литовские добровольцы, содержавшиеся за счет Михала Огинского, ведут стычку с москалями в Воложынке и берут в плен 2 офицеров и 29 младших офицеров; также они забирают у них значительное количество скота и оборудования, украденного в Польше. 15 июня. Пруссаки занимают Краков; с замка раздаются несколько артиллерийских выстрелов, на которые прусская армия тоже отвечает несколькими выстрелами. 6 июня. Генерал Стеткевич атакует во главе добровольцев, пехоты и стрелков лагерь московский под Загорями на границе Курляндии. После двухчасовой стычки он принуждает москалей уступить площадь, убив 120 человек. Погибло 40 поляков. — Огинский, генерал литовских войск, и его отряд, осажденный трехкратным по численности русским войском под Вишневом,