Польское войско Костюшко в 1794 году, страница 56

Оригинал (по-польски)

którą Moskale nazwali „strażą honorową", do War- '

szawy. 19 listopad.

Zakończenie. Nad Pilicą rozpuścili w kilka dni óźnićj resztę powstańców Lipski i Lenartowicz. —

Jenerał Skórzewski układa się Kajdtużej trzymał się Franciszek Ksawery Dąbrowz jenerałem Favratem o warunki kapitulacyj, a uzy- | ski w

Jasach wielkopolskich. Dopiero bowiem

skawszy zapewnienie bezpieczezeństwa dla wszyst- | w grudniu rozproszyli Prusacy jego oddział, a jego

kich, oddaje broń i rozpuszcza swój oddział.

go, ciężko r go, wzięli do niewoli.

Ghronologiczny Spis bitew i potyczek w powstania KOścilszkowskiem.

Krótki czas tylko, bo mało co nad siedem miesięcy, trwało powstanie Kościuszki, ale mimo to obfitowało ono w krwawe spotkania, z których zaledwie kilka najwybitniejszych, znane są ogólnie. Nazwy: Racławice, RE i Maciejowice wyryte są obok imienia Kościuszki głęboko w sercach narodu, — a przecież miejsc takich, zlanych krwią bohaterskich ojców naszych, towarzyszów wielkiego Naczelnika, jest znacznie więcej. Rozsiane gęsto o całym obszarze Polski, na którym przed stu aty rozbrzmiewał huk armat i szczęk kós — przemawiają do nas głosem rzewnych wspomnień, którego przecież nie rozumiemy, bo miejsc tych nie znamy.

Podany poniżej spis bitew i potyczek, opracowany na podstawie różnych pamiętników, do powstania Kościuszki się odnoszących, oraz sprawozdań, zami ych we współ h pismach, wymienia znaczną liczbę miejsc tych, które drogiemi nam być powinny, przytem uzupełnia zamieszczony powyżćj pogląd na ruchy wojsk i czynności pojedyńczych korpusów i oddziałów. -

21 marzec. Madaliński w pochodzie z pod Ostrołęki ku Krakowu znosi oddziały pruskie w kilku miejscach, zajmuje Rawę, a pod Inowłodzią stacza z Prusakami krwawą potyczkę.

265 marzec. Potyczka kawaleryi narodowej pod komendą Mangeta z oddziałem moskiewskim w K ozu-

| cały łup

bowie. 29 marzec. Potyczka Mangeta z Moskalami w O SA: kwiec. Madaliński stacza potyczkę z oddzia- |

Jem rosyjskim pod Końskiem; ze spotkania tego . z k Ą x 5 | się zwycięzko z pulkiem Kossakowskiego w Wil-

transportują 200 rannych Moskali do Warszawy. 4 kwiec. Kościuszko stacza bitwę z Moska-

! nego

się mężnie na baterye moskiewskie i zdobywa 11 dział; przez co przyczynia się do odniesienia świetnego nad Moskalami zwycięztwa. Odznacza się z pomiędzy kosynierów Bartosz Głowacki, włościanin z Rzędowiec, którego Kościuszko mianuje oficerem. Moskali padło 2500, — Polaków 500.

W Litwie tćj wieśniak pewien, Góral, umicjący zręcznie uderzać i rzucać swą sickierką, widząc, że przy armacie nicprzyjacielskićj, w pobliżu stojącej, jeden tylko

ozostał kanonier, uderzył go tak zręcznie i silnie topor-

iem, że go na miejscu zabił. Poczem wsiadł na konia, zwrócił srmatę na nieprzyjaciela i wystrzeliwszy z nićj, ubił 12 Moskali.

V tójżo bitwie wojsko polskie regularne, aby zachęcić wieśniak do twa na przyszłość, odstąpiło im jenny. Wszakże p chłopki mało co z niego zabrali dla siebie; ale zwoławszy wieśniaków z okolicy, oddali im całą prawie zdobycz, w nagrodę za szkody poniesi przez str io pól.

O bitwie tój wyraził się moskiewski jenerał, Tormassow: „Chłopstwo uzbrojone pikami, szło z niepodobną do uwierzenia walecznością i wytrzymałością do »oju.*

16 kwiec. Wojsko pruskie pod komendą jen. Fawrata uderza na UKE polski w Skale i rozprasza go. Jenerał Wierzbowski dostał się do niewoli. Polacy cofają się ku Krakowu.

17 kwiec. Rewolucya w Warszawie. Około 2000 wojska polskiego uderza z pomocą mieszczan na załogę moskiewską, liczącą przeszło 8000 ludzi. | Wszczyna się zacięta walka, którą trwa do następnia i kończy się zwycięztwem Polaków i wypędzeniem Moskali z miasta. — Jenerał litewski Gedrojć stacza zwycięzką utarczkę z pułkami, Rosyi wiernemi, w Szatach na Żmudzi. — Jenerał litewski Niesiołowski i brygadycr Sulistrowski potykają

i; komierzu.

lami pod Racławicami. Korpus jego liczy: 2400 ;

wojska regularnego i 2000 włościan, uzbrojonych w kosy i piki. Moskale mają 6000 siły zbrojnej i 20 dział. Lud świeżo do obozu przybyły rzuca

Hd szawy do bateryi i magazynów arty!

W rewolucyą warszawską oficerowio gwardyi pieszój

koronnój w braku koni sami zaciągnęli armaty z Wareryi w pole.

rzesiński, bombardyer, celował armatą tak wybor-

i nie, żo sam położył trapem około 80 Moskali, a War-

Перевод на русский

которую москали назвали «почётным караулом», в Варшаву. 19 ноября. Окончание. Над Пилицей Липский и Ленартович распустили за несколько дней оставшихся повстанцев. — Генерал Скуржевский договаривается с генералом Фавра о условиях капитуляции, а Франциск Ксаверий Домбровский держался в Ясах великопольских. Только получив гарантию безопасности для всех, он сдаёт оружие и распускает свой отряд. В декабре пруссаки разгромили его подразделение, а его самого, тяжело раненного, взяли в плен. Хронологический список сражений и стычек восстания Костюшко. Лишь короткое время, чуть более семи месяцев, длилось восстание Костюшко, но несмотря на это, оно было полно кровавых столкновений, из которых лишь несколько наиболее выдающихся широко известны.

Названия: Рацлавице, РЕ и Мацейовице высечены рядом с именем Костюшко глубоко в сердцах нации, — а ведь мест таких, политых кровью наших героических отцов, соратников великого Начальника, гораздо больше. Плотно разбросанные по всей территории Польши, где сто лет назад раздавался грохот пушек и звон кос — они говорят с нами голосом трогательных воспоминаний, который мы, тем не менее, не понимаем, потому что этих мест не знаем. Приведенный ниже перечень сражений и стычек, составленный на основе различных дневников, относящихся к восстанию Костюшко, а также отчетов, опубликованных в современных трудах, перечисляет значительное число этих мест, которые должны быть нам дорогими; при этом он дополняет приведенное выше представление о движении войск и действиях отдельных корпусов и частей.

- 21 марта.

Мадалиньский в походе из-под Остроленки к Кракову наносит удары по прусским войскам в нескольких местах, занимает Раву, а под Иновлодзью ведет с пруссаками кровавый бой. 265 марта. Столкновение национальной кавалерии под командованием Манге с московским отрядом в Козуве — весь трофей. 29 марта. Столкновение Манге с москалями в Осе. Мадалиньский ведет бой с российским отрядом под Конськом; по итогам этого столкновения успешно встречается с полком Коссацкого в Вильне, перевозят 200 раненных москалей в Варшаву. 4 апреля. Костюшко ведет битву с московским войском, мужественно бросается на московские батареи и захватывает 11 орудий; этим способствует великой победе над москалями. Выделяется среди косыниеров Бартов Гловацкий, крестьянин из Ржендовец, которого Костюшко назначает офицером. Павших москалей — 2500, поляков — 500.

В Литве этот крестьянин, горец, умело умеющий наносить удары и метать свою секиру, увидев, что при пушке не осталось врагов, рядом стоял только один канонир, ударил его так мастерски и сильно топором, что убил на месте. Затем он сел на коня, повернул оружие на врага и выстрелив из него, убил 12 москалей. В той же битве регулярная польская армия, чтобы поощрить крестьянина на будущее, уступила им коня. Впрочем, крестьяне мало что взяли для себя; но собрав крестьян из окрестностей, вернули им почти весь трофей, в награду за ущерб, понесённый на полях. О битве так выразился московский генерал Тормассов: «Крестьяне, вооружённые пиками, шли с невероятной храбростью и выдержкой к цели.» 16 апреля. Прусская армия под командованием генерала Фаврата атакует польскую армию в Скале и разбивает её.

Генерал Вержбовский попал в плен. Поляки отступают к Кракову. 17 апреля. Революция в Варшаве. Около 2000 польских войск с помощью горожан атакуют московский гарнизон, численность которого превышает 8000 человек. | Начинается ожесточённая борьба, которая продолжается до следующего дня и заканчивается победой поляков и изгнанием москалей из города. — Литовский генерал Гедройц ведёт победный бой с полками верной России в Шатах на Жмудзи. — Литовский генерал Несьеловский и бригадир Сулистровский сталкиваются с врагом под Рацлавицами. Его корпус насчитывает: 2400 регулярной армии и 2000 крестьян, вооружённых косами и пиками. У москалей 6000 вооружённых сил и 20 пушек. Народ, недавно прибывший в лагерь, бросает на батареи и склады артиллерии шовины. При революции в Варшаве офицеры пешей коронной гвардии при отсутствии коней сами тащили пушки из Варшавы на поле.

ржесиньский, бомбардьер, целился из пушки так избирательно, что сам положил трапом около 80 москалей, а Вар-