Польское войско Костюшко в 1794 году. Страница 37

Оригинал (по-польски)

blina do -Chołma, uznajo Kościuszkę najwyższym

naczolnikiem i ogłasza akt powstania, do którego łączą się również obywatele wojowództwa chełmskiego i lubelski Na di swego mia-

nujo jenerała Grochowskiogo, 3) Żmudź. Tegoż dnia przybywają: Niesiołowski, szef 6. pulku litewskiego, Romuald Godroić jenerał major, — Antoni Prozor, wojewodzie Witebski, i Piotr Zawisza, sędzia ziemski Kowieński do Szawli, miasta zjazdowogo na Żmudzi i ogłaszają powstanie. Przyłączył się do nich brygadyer Sulistrowski, stojący na czele 1. brygady w Szawlach, i jenerał major Chlewiński. — Po złożeniu przysięgi dżają się wyżej wymienieni patryoci w różne strony, celem zjednania reszty wojsk litowskich dla sprawy narodowej. Gedroić udał się natychmiast na czole 200 jeźdźców do Szat, gdzie stał pułk Kossakowskiego, podkonorzego Kowieńskiego; po drodze zabrał ze sobą kilka drobnych oddziałów.

17 kwilenia. Załoga warszawska, wsparta pomocą ludności miejskićj uderza na wojsko rosyjskie. Siła zbrojna polska obejmuje: „2 bataliony gwardyi 1 H 2 batali

9, — y u

— rota gwardyi węgierskiej "(chorągwi marszałkowskiój), trzy roty kanonierów, — dwie roty fizy- Jierów artyleryjskich, 80 saperów, 3 roty skarbowej komisyj, 4 szwadrony gwardyi konnej, 2 szwadrony kawaleryi narodowej i 3 szwadrony ułanów królewskich, ogółem około 2000 ludzi. — Wojsko rosyjskie liczyło: 9 batalionów pełnych piechoty, 9 szwadronów jazdy oprócz Kozaków, razem przeszło 8000 żołnierzy, — będących pod komendą 10 jenerałów. Artylerya rosyjska posiadała dział 36. Walka trwała do drugiego dnia, i skończyła się zupełnem zwycięstwem Polaków, oswobodzeniem Warszawy od Moskali.

18 kwietnia: Żmudź.. 1): W okolicę miasteczka Bzat przybył Gedroić: (patrz 16 kwiet. 3) i stoczył potyczkę z komondantami Rosyi przychylnemi; dwóch z nich wziął do niowoli. Złączył się z nim szwagier jego, pułkownik Szteytyn; obaj udali się ku Wilnu. 2) W tymże czasie odnieśli: Niesiołowaki, szof. G. pułku litowskiogo i brygadyer Salistrowski zwycięstwo nad pułkiem Kossakowskiego w: Wilkomierzu i udali' się ku Wilnu. 3) Chlewiński udał się do Rosienic, gdzie przyłączyła się do niego brygada Kossakowskiego.

21 k Henryk Dąb „ wicobrygadyer, zebrał tałych po Madalińskiego wojsk w okolicy Ostrołęki i Pułtuska i począł niepokoić Moskali. Na dniu 21 kwietnia rozproszył oddział rosyjski pod Tykocinami.

22 k po drugim rozbiorze Polski wojska FANowO na Ukrainie dowiadują się o - i ierzają połą-

efni, 1 )

H

tn 1) Rozlok

Pp

Działyńskiego,.

czyć się z nim. Brygadyor Kopeć opuszcza Polesie kijowskie i na czele oddziału 600 jazdy (tak zwanćj brygady Pińskićj) udał się w marsz do Polski. 2) Litwa. W nocy z dnia 22 na 23 kwietnia uderza załoga pojska w Wilnie na wojsko rosyjskie i odnosi zwycięztwo. Moskalo mieli wojska 1800; siły polskie, na których czele stanął młody pułkownik inżynicrów, Jakób Jasiński, wynosiły '4 kompanie czyli głów około 300. Z pomocą mieszczan wycięło wojsko polskie około 200 Moskali, — przeszło 1000 wzięło do niowoli, reszta uszła z miasta.

23 kwielnia. 1) (patrz 22 kwietnia 1). Opuściły kordon rosyjski: 500 artyleryi polskiej, regimenta piesze Malczewskiego i Ilińskiego i reszta pułku koronnego Wielkićj Buławy i księcia Wirtembergskiego i dążą do Polski. Jedna część wojsk tych nocuje w Ołyce: 2), Warszawa. Tegoż dnia wzywa Mokronowski, komendant Warszawy, oddział fizylierów załogujących w Siedlcach i Białym Stoku, pułk Bielaka będący w Janowie i brygadę Ożarowskiego, aby przybyły do Warszawy.

24 kwietnia. 1) Litwa. Do Wilna przybywa konnica polska i ściga uszłą wczoraj artyleryę rosyjską ku Grodnu. 2) Część wojsk polskich, uszłych z kordonu rosyjskiego (patrz 23 kw. 1), nocuje w Wiśniowcu, 5 mil od Brodów.

25 kwietnia. Kościuszko (patrz 4 kwietnia), wzmocniwszy korpus swój przez pospolite ruszenie do 9000 głów, opuszcza obóz pod Bossutowem i udaje się w pochód ku Igołomii, gdzie stawa tego

samego dnia wieczorem.

u: kwielnia. 1) Kościuszko (patrz 25 kw.) opuszcza obóz pod Igołomią i udaje się przez Wawrzyńczyce, Brzesko słomiane pod Brzesko. 2) Warszawa. Przybywa do Warszawy brygadyer Ożarowski, (patrz 23 kw. 2) i zdaje raport, o jego brygada, złożona z 1050 głów, stanęła na noc w Stanisławowie. W brygadzie jego znajduje się podpułkownik Kijeński z 250 fizylierami, 40 ochotnikami i dwie armaty. — Tego samego dnia przybywa takłe do Warszawy major z regimentu fizylierów Szuszkowski ze Siedlec — (patrz 23 kw. 2.) 3 Pułk konny ochotniczy pod komondą K waśniewskiego op W: ścić okolicę z oddziałów

ę aby oczy rosyjskich. 4) Litwa. Pułkownik Stefan Grabowski wychodzi z Wilna na czole 300 ludzi wyborowych 7 pułku, 60 jazdy i 2 armat dla obserwacyi Moskali zbierających się pod Niemenczynem. 5) Ukraina (patrz 22 kw. I1.). Jenerał Łazniński opuszcza na czele jedenastu szwadronów miejsce swego pobytu, przeprawia się przez Dniestr na Wołoszczynę i dąży do Galicyi w celu

P

2 kwietnia. 1) Warszawa. Przybywa do Warszawy brygada Ożarowskiego (patrz 26 kw. 2)

Перевод на русский

блина до -Холма, признают Костюшко верховным начальником и объявляют акт восстания, к которому присоединяются также граждане Холмского и Люблинского воеводств. На своего начальника назначают генерала Гроховского, 3) Жмудь. В тот же день прибывают: Нессёловский, начальник 6-го литовского полка, Ромуальд Годройч, генерал-майор, — Антоний Прозор, воевода Витебский, и Пётр Завиша, земский судья Ковенский, в Шяуляй, город собраний в Жмуди, и объявляют восстание. К ним присоединился бригадир Сулистревский, возглавлявший 1-ю бригаду в Шяуляй, и генерал-майор Хлевинский. — Приняв присягу, вышеуказанные патриоты расходятся в разные стороны с целью привлечения остальной части литовских войск к национальному делу. Годройч немедленно отправился во главе 200 всадников в Шат, где стоял полк Коссаковского, подко́норжа Ковенского; по пути он забрал с собой несколько мелких отрядов. 17 апреля.

Варшавский гарнизон, поддерживаемый помощью горожан, нападает на русскую армию. Силы польских вооружённых сил включают: «2 батальона гвардии 1 H 2 батальона, — роту венгерской гвардии» (маршальская хоругвь), три роты пушкарей, две роты артиллерийских фузилёров, 80 сапёров, 3 роты казначейской комиссии, 4 эскадрона конной гвардии, 2 эскадрона национальной кавалерии и 3 эскадрона королевских улан, всего около 2000 человек. — Русская армия насчитывала: 9 полных батальонов пехоты, 9 эскадронов кавалерии кроме казаков, всего более 8000 солдат, — под командованием 10 генералов. Русская артиллерия имела 36 орудий. Бой длился до второго дня и закончился полной победой поляков, освобождением Варшавы от москалей. 18 апреля: Жмудь. 1): В окрестности городка Бзат прибыл Гедройц: (см. 16 апреля).

3) и вступил в схватку с командантами России, благосклонными к нему; двоих из них взял в плен. С ним присоединился его зять, полковник Штейтын; оба направились к Вильне. 2) В то же время одержали: Нейселоваки, шоф. Г. литовского полка и бригадир Салистровский победу над полком Коссаковского в Вилкомирзе и направились к Вильне. 3) Хлевинский отправился в Росеницы, где к нему присоединилась бригада Коссаковского. 21 к Генрих Домб, вице-бригадир, собрал остатки войск Мадалинского в окрестностях Остроленки и Пултуска и начал тревожить москалей. В день 21 апреля разгромил русский отряд под Тыкотиными. 22 к после второго раздела Польши войска ФАНово на Украине узнали о — и начали соединяться с ним. 1) Развертывание Дзялиньского, соединиться с ним.

Бригадир Копець покидает Киевскую Полесье и во главе отряда из 600 всадников (так называемой Пинской бригады) отправился в поход в Польшу. 2) Литва. С ночи 22 на 23 апреля польский гарнизон наносит удар по российской армии в Вильне и одерживает победу. У москалей было 1800 солдат; польские силы, во главе которых встал молодой полковник инженеров Якоб Ясинский, составляли 4 роты, то есть около 300 человек. С помощью местных жителей польское войско перебило около 200 москалей, более 1000 взяли в плен, остальная часть ушла из города. 23 апреля. 1) (см. 22 апреля 1). Российский кордон покинул: 500 польской артиллерии, пешие полки Мальчевского и Ильинского и остальная часть королевского полка Великого Булавы и князя Вюртембергского и направляется в Польшу. Одна часть этих войск ночует в Олыке; 2), Варшава.

В тот же день Мокроновский, командир Варшавы, вызывает отряд физильеров, расквартированных в Седльцах и Белостоке, полк Беляка, находящийся в Янове, и бригаду Ожаровского, чтобы они прибыли в Варшаву. 24 апреля. 1) Литва. Вильнюс достигает польская кавалерия и преследует вчерашнюю русскую артиллерию к Гродно. 2) Часть польских войск, ушедших из русских кордонов (см. 23 апреля), ночует в Вишневце, в 5 милях от Бродов. 25 апреля. Костюшко (см. 4 апреля), усилив свой корпус народным ополчением до 9000 человек, покидает лагерь под Боссутовым и отправляется в поход к Иголо́мии, где останавливается в тот же день вечером. у: квельня. 1) Костюшко (см. 25 апреля) покидает лагерь под Иголо́мией и направляется через Вавжинчики, соломенное Бржеско к Бржеско. 2) Варшава. В Варшаву прибывает бригадир Ожаровский (см. 23 апреля).

2) и докладывает, что его бригада, состоящая из 1050 человек, остановилась на ночь в Станиславове. В его бригаде находится подполковник Кие́нский с 250 фузилёрами, 40 добровольцами и двумя пушками. — В тот же день в Варшаву прибывает также майор из полка фузилёров Шушковский из Седлец — (см. 23 апр. 2.) 3-й добровольческий кавалерийский полк под командованием Квасневского ополняет окрестности силами для наблюдения русских. 4) Литва. Полковник Стефан Грабовский выходит из Вильны во главе 300 избранных людей 7-го полка, 60 всадников и с 2 пушками для наблюдения за москалями, собирающимися под Неманчинами. 5) Украина (см. 22 апр. 11.). Генерал Лазнинский покидает место своего пребывания во главе одиннадцати эскадронов, переправляется через Днестр в Валахию и стремится в Галицию для P 2 апреля. 1) Варшава. В Варшаву прибывает бригада Ожаровского (см. 26 апр. 2)