Польское войско Костюшко в 1794 году, страница 32

Оригинал (по-польски)

_— —

pusem Kościuszki i Zajączka bronił stolicy przed oblegającemi wojskami pruskiemi"i"rosyjskiemi.

Korpus Sierakowskiego. Obozował pod Brześciem Litewskiem i zasłaniał Warszawę przez czas oblężenia przed Moskalami od Litwy. Dnia 17 września stoczył nieszczęśliwą bitwę pod Krupczycami z jenerałem rosyjskim Derfeldenem, a w dwa dni późnićj przegrał bitwę pod Brześciem z jenerałem Suworowem, w którćj stracił wszystkie działa i blisko połowę ludzi. Wzmocniony posiłkami z Warszawy, stanął pod osobistem dowództwem Kościuszki, na dniu 10 października do bitwy z jenerałem Fersenem pod Maciejowicami, która się skończyła zupełną klęską i wzięciem Kościuszki do niewoli. .

Korpus Dąbrowskiego Henryka, wyruszył po skończonem oblężeniu Warszawy, na dniu 9 września w marsz do Wielkopolski, celem wzmocnienia tamtejszego powstania. Połączywszy się z pojedyńczemi oddziałami wielkopolskiemi, stoczył bitwę pod Łabiszynem z pułkownikiem pruskim Szekulim, zdobył Bydgoszcz i podsunął się pod Toruń. Po klęsce maciejowickićj cofnął się pod Warszawę, a na dniu 18 listopada rozszedł się wraz z resztkami innych oddziałów polskich pod Radoszycami.

Korpus Poniatowskiego, zasłaniał tyJy korpusu Dąbrowskiego, idącego do Wielkopolski, poczem staczał utarczki przy ujściu Bzury do Wisły z wojskami a w okolicy Kamionny i Radzimina. Po zdobyciu przez Moskali Pragi należał do pierwszych oddziałów, biegły się.

Korpus Ponińskiego, złożony przeważnie z ruchawki, wysłany został po oblężeniu Warszawy przez Kościuszkę nad Wisłę, w celu niedopuszczenia przeprawy wojsku rosyjskiemu, cofającemu się z pod Warszawy i zamierzającemu połączyć się z Moska- Jami na Litwie, oraz obserwowania wojsk austryackich, które wkroczyły w Lubelskie. Korpus Ponińskiego nie zdołał przeprawie Moskali przez Wisłę przeszkodzić, a do wynikłój, wskutek tójże przeprawy, bitwy pod Maciejowicami, w którćj miał objąć ważno stanowisko, przybył za późno; rozproszył się też pierwszy po kapitulacyi Warszawy: ,

arwią

które, porzuciwszy broń, roz-

erował d Korpus w okolicy Ostrołęki i. Pul* Karwowskiego, tuska, 5 zie, otaczały ze Korpus sto potyczki z wojskami

$ ruskiemi. Obejmował

Kwaśniewakago, Społem do 5000 stów z Orpu: spolitego ruszenia. — We Zielińskiego, wrześniu objął nad nią Korpus owództwo Jerz o Wojczyńskiego, | wek» i isiopadn gbak Korpus skie pod Piątkami, w wiel- Jaźwińskiego. kićj części poddać się

musiały,

Korpus Gedrojcia,

Sapiehy, późnićj Bielaka, | działały na

» Jaźwińskiego, później a po Mokronowskiego, części 1 w Kurlandyi.

„ Jerzego Grabowskiego, Korpus Wawrzeckiego,.. P :

„ Stetkiewicza, | Y walczyły na Źmudzi. Korpus Mirbacha, bronił Kurlandyi.

Korpus Liberadzkiego wysłał - Kościuszko na Wolyń, celem wywołania tamże powstania. Nie osiągnąwszy celu i party przez Moskali, przeszedł za granicę austryacką, gdzie został rozbrojony.

Korpus Ogińskiego, udał się do Inflant w celu powołania tamtejszćj ludności do powstania, co mu się przecież nie udało.

Korpus Stefana Grabowskiego udał się w tymże samym celu do województwa Mińskiego, ale tu otoczony przeważającą liczbą Moskali, wzięty został do niewoli.

Poniżej zamieszczony spis pojedyńczych pułków i regimentów wojska regularnego, które przyjęły udział w powstaniu, tudzież oddziałów ochotniczych, zestawiony został przeważnie na mocy raportów z bitew i potyczek, zamieszczonych w ówczesnych czasopismach. Przypuszczać należy, że oprócz w spisie tym wymienionych pułków, regimentów i oddziałów stanęły do walki i inne jeszcze, ponieważ jednak źródła przytoczone o nich nic nie wspominają, dlatego nie można ich było w poniższym spisie zamieścić.

Wojska regularne.

Konnica koronna.

Brygada Biernackiego, służyła w korpusie Ponińskiego.

Brygada Jaźwińskiego, służyła w korpusie Mo-

ronowskiego, późnićj Dąbrowskiego.

Brygada Kołyski, służyła w korpusie Kościuszki, późnićj Mokronowskiego. :

Brygada Kopcia, służyła w korpusie Poniatowskiego.

Brygada Łaźnińskiego, służyła w korpusie Mokronowskiego, póżnićj Dąbrowskiego.

Brygada Madalińskiego, służyła w korpusie Kościuszki, późnićj Zajączka, późnićj Dąbrowskiego.

Brygada Mangeta, służyła w korpusie Kościuszki.

Brygada Ożarowskiego, służyła w korpusie Za- Jączka, późnićj Dąbrowskiego.

Brygada Wyszkowskiego, służyła w korpusie Zajączka. Ą

; Regiment gwardyi konnej narodowśćj, zwany

i mirowskim, służył podzielony w różnych korpusach.

Перевод на русский

_— — посредством Костюшко и Заячка защищал столицу от осаждавших прусских и русских войск. Корпус Сераковского. Стоял лагерем под Брестом-Литовским и прикрывал Варшаву во время осады от москалей с Литвы. 17 сентября он потерпел неудачное сражение под Крупчицами с русским генерал-лейтенантом Дерфельденом, а через два дня проиграл битву под Брестом с генералом Суворовым, в которой потерял все орудия и почти половину людей. Укрепленный подкреплениями из Варшавы, он встал под личным начальством Костюшко 10 октября для битвы с генералом Ферсеном под Мацеевицами, которая закончилась полным поражением и пленением Костюшко.

Корпус Генрика Домбровского, после окончания осады Варшавы, 9 сентября выступил в поход в Великопольшу с целью усиления местного восстания.

Соединившись с отдельными подразделениями Великопольши, он сразился под Лябишином с прусским полковником Шекуличем, захватил Быдгощ и подошел к Торуну. После поражения у Мацейовиц он отступил к Варшаве, а 18 ноября разошёлся вместе с остатками других польских войск под Радосицями. Корпус Понятовского прикрывал тыл корпуса Домбровского, идущего в Великопольшу, затем вел стычки при устье Бзуры к Висле с войсками и в районе Камённы и Радзимина. После захвата москалями Праги он принадлежал к первым подразделениям, бежавшим. Корпус Понинского, состоявший преимущественно из движения, был отправлен после осады Варшавы Костюшко к Висле, с целью не допустить переправы российским войскам, отступающим из-под Варшавы и намеревающимся соединиться с москалями в Литве, а также для наблюдения за австрийскими войсками, которые вторглись в Люблинскую землю.

Корпус Понинского не смог помешать переправе москалей через Вислу, а к возникшей в результате этой переправы битве под Мацейовицами, в которой он должен был занять важную позицию, прибыл слишком поздно; также он рассеялся сразу после капитуляции Варшавы: части, оставив оружие, рассеялись. Корпус в районе Остроленки и под Карвовским, Туску, 5 Зие окружал корпус для стычек с русскими войсками. Он включал Квасневского, вместе до 5000 человек из ополчения. — В сентябре Зелиньский возглавил над ним корпус Иерз Войчинский, в октябре и ноябре корпус был под Пятками, в значительной части пришлось сдаться. Корпус Гедройца, Сапеги, позже Беляка, действовали на Язьвинского, позже на Мокроновского, части — в Курляндии. Корпус Иержея Грабовского, Вавржецкого, Стеткевича, участвовал в боях в Жмудии.

Корпус Мирбаха защищал Курляндию. Корпус Либерадзкого был отправлен — Костюшко в Волынь с целью вызвания там восстания. Не достигнув цели и преследуемый москалями, перешёл за австрийскую границу, где был разоружён. Корпус Огинского отправился в Лифляндию с целью поднять местное население на восстание, что, однако, ему не удалось. Корпус Стефана Грабовского отправился с той же целью в Минское воеводство, но здесь, окружённый превосходящими силами москалей, был взят в плен. Ниже приведён список отдельных полков и полков регулярной армии, которые приняли участие в восстании, а также добровольческих отрядов, составленный преимущественно на основании отчётов о битвах и стычках, опубликованных в тогдашних журналах.

Следует предположить, что кроме упомянутых в этом списке полков, отдельных частей и подразделений, в бою также участвовали и другие, однако, так как приведенные источники ничего о них не сообщают, их нельзя было включить в приведенный ниже список. Регулярные войска. Королевская конница. Бригада Биернацкого, служила в корпусе Понинского. Бригада Язвингского, служила в корпусе Моро-новского, позднее Дабровского. Бригада Колыски, служила в корпусе Костюшко, позднее Мокроновского. Бригада Копца, служила в корпусе Понятовского. Бригада Лазьнинского, служила в корпусе Мокроновского, позднее Дабровского. Бригада Мадалинского, служила в корпусе Костюшко, позднее Заячка, позднее Дабровского. Бригада Мангеца, служила в корпусе Костюшко. Бригада Ожаровского, служила в корпусе Заячка, позднее Дабровского. Бригада Вышковского, служила в корпусе Заячка.

Ą ; Конный гвардейский полк национальности, называемый и мировским, служил, разделённый на различные корпуса.