Польское войско Костюшко в 1794 году. Страница 29

Оригинал (по-польски)

zmieniono w armii polskićj mundury, a „włosy krótko obcięto, przez co mnićj dla żołnierzy było pracy." — Podług 'orzeczenia tego należałoby sądzić, że w wojsku ówczesnem nie tylko, że nie stósowano się do. rozporządzeń sejmu, ale postępowano nawet wbrew jego rozkazom.

Ww. Rok 1792 wywolał w armii polskićj nader wa- |, żne zmiany. Sejm czteroletni, wysławszy korpus 4b tysięczny przeciw Moskalom, rozwiązał się, a władza naczelna nad wojskiem spoczęła w ręku króla; a gdy Stanisław August przystąpił do konfederacyi targowickićj, przeszła równocześnie i sila zbrojna Polski pod władzę Targowiczan. Niebawem oczęły się objawiać następstwa nowych rządów. 4 kc usiłując wywrócić wszystko to, co zbudował sejm czteroletni, nio przepuścili i wojsku, ale e a. zaprowadzać w niem zmiany na swoją rękę. Chodziło im przedewszystkiem o to, aby osłabić wojsko, którego się obawiali, bądź przez odpowiednie ulokowanie, bądż tćż przez rozpuszczenio pojedyńczych regimentów. Hetman targowicki, Ożarowski przeznaczył więc 4 regimentom pieszym, a mianowicie: reg. 11. Jlińskiego, 12. Malczowskiego, 13. ordynacyi ostrogskićj, ks. Lubomirskiego i 14. imienia Potockich, — tudzież 4 brygadom: Kołyski, Jerlicza, Mokronowskiogo i Deniski, razem około 6000 wojska, załogi na Ukrainie, Wołyniu i Podlasiu i resztę Arm rozdzielił tak po całym obszarze kraju, że każdy oddział otoczony został przeważającemi siłami zbrojnemi rosyjskiemi. Artyeryi polskićj odebrano działa, i oddano je pod opiekę Moskali do arsenału w Warszawie. Negimenta i pułki, którym najwięcej niedowierzano, zaczęto rozpuszczać, a w ich miejsce formowano nowe. Tymczasem zebrał się w roku następnym sejm w Grodnie, na którym Rosya wymogła zatwierdzenie drugiego podziału kraju i przekonała Targo-

wiczan, że nie uważa ich za nie więcej, jak tylko za narzędzie, mające jój posłużyć do panowania nad resztą Polski. Z chwilą tą straciła siła zbrojna polska charakter instytucyi wolnój i niepodległćj, a przeszła po nadzór Rosyi. - Na sejmie grodzieńskim zapadła uchwała, aby obniżyć liczbę wojska polskiego do 15000. Wzięto się też niebawem do jój urzeczywistnienia. Hetman Ożarowski wydał rozkazy do szefów regimentów HA i pułków konnych, aby redukowali swe omendy. Niektóre z nich, jak Wodzickiego i Grochowskiego, musiały się też do tego zastósować. Regiment Wodziekiego, który liczył 8 kompanii po 150 głów, zatrzymał po rozpuszczeniu swych żołnierzy w każdćj kompanii tylko 67 ludzi. -Regiment piechoty gwardyi koronnej zredukowano do 800 głów. Regiment Działyńskiego do 414 głów.. Wojska załogujące dawnićj już na Ukrainiec,

i wysłane tam dotąd przez Ożarowskiego, przeszły, na mocy drugiego podziału Polski, w kordon rosyjski i zostały wcielone do służby moskiewskićj. Prze- : mocą wymogła Katarzyna na oficerach wyższych, że jój złożyli przysięgę wierności; pozostawiono im przecież mundury polskie i nadano tylko rosyjskie eszyła wy-

foldcechy.

Redukcya ta wojska polskiego przyspi buch powstania Kościuszkowskiego. Jak wiadomo, oparł się Madaliński, szef brygady wielkopolskićj,, otrzymanemu rozkazowi rozpuszczenia swój komendy, i stanąwszy na jój czele, pierwszy podniósł chorągiew rewolucyi.

W chwili wybuchu powstania liczyło wojsko

polskie: w Koronie 18000 głów; na Litwie 6000 , . w zaborze rosyjskim 6000__ razem 30000 jazdy i piechoty. Arsenał warszawski obejmował 15,000 karabinów i około 60 dział; Litwa posiadała 33 dział.

Wojsko Kościuszki.

: I. Sila zbrojna, jaką rozporządzał Kościuszko, nie była już wojskiem regularnem w ścisł i

i kantonistów, dostawianych do obozów na mocy : pospolitego - ruszenia. Wojska regularnego posiadał Kości

tego wyrazu, bo przeważna jój liczba obejmowała tak zwaną ruchawkę, t. j. ochotników, którzy dobrowolnie garnęli się do szeregów powstańczych,

ko nie wiele, i nie mogło być inaczćj, zważywszy, że w chwili wybuchu powstania liczba jego w Polsce znacznie już była obniżoną. Kościuszko, znając stosunki w kraju bardzo dobrze,

Перевод на русский

В армии Польши были изменены мундиры, а «волосы подстригли коротко, из-за чего солдатам было меньше работы». — Согласно «этому постановлению можно было бы предположить, что в армии того времени не только не соблюдали постановления сейма, но даже действовали вопреки его приказам. Указанное. 1792 год вызвал в польской армии весьма важные изменения. Четырёхлетний сейм, отправив корус численностью 40 тысяч против москалей, распустился, а верховная власть над войском перешла в руки короля; и когда Станислав Август присоединился к конфедерации Тарговицкой, вооружённая сила Польши одновременно перешла под власть Тарговичан. Вскоре начали проявляться последствия нового правления. Уcиленно пытаясь перевернуть всё, что создал четырёхлетний сейм, они не обошли и армию, а также начали в ней вносить изменения по своему усмотрению.

Им прежде всего было важно ослабить армию, которую они опасались, либо путем соответствующего размещения, либо через расформирование отдельных полков. Тарговицкий гетман Ожаровский назначил для 4 пеших полков, а именно: полк 11-й Илинского, 12-й Малчовского, 13-й Острожской ординации князя Любомирского и 14-й имени Потоцких, — а также для 4 бригад: Кобыли, Ерлича, Мокроновского и Дениски, в общей сложности около 6000 войска, гарнизоны на Украине, Волыни и Подляшье, а оставшуюся армию распределил по всей территории страны так, что каждый отряд был окружен преобладающими российскими вооруженными силами. Польской артиллерии забрали орудия и передали их под опеку москалей в арсенал в Варшаве. Полки и полки, которым меньше всего доверяли, начали расформировывать, а на их место формировали новые.

Между тем в следующем году собралась сейм в Гродно, на котором Россия потребовала одобрения второго раздела страны и убедила тарговиццев, что она не считает их ничем иным, как лишь инструментом, которым они должны служить для господства над остальной частью Польши. В этот момент польская вооружённая сила потеряла характер институции свободы и независимости и перешла под надзор России.

• На гродненском сейме было принято решение сократить численность польской армии до 15000.

Скоро же приступили к его осуществлению. Гетман Ожаровский отдал приказы начальникам полков ГА и конных полков сокращать свои команды. Некоторые из них, как Водзицкого и Гроховского, также должны были этому подчиниться. Полк Водзицкого, который насчитывал 8 рот по 150 человек, после расформирования своих солдат оставил в каждой роте лишь 67 человек.

• Полк пехоты коронной гвардии был сокращён до 800 человек.

Полк Дзеляиньского насчитывал 414 человек. Войска, ранее дислоцировавшиеся в Украине и до сих пор направляемые туда Ожаровским, в соответствии со вторым разделом Польши, перешли в российский кордон и были включены в московскую службу. По воле Екатерины высшие офицеры были обязаны принести присяг на верность; им, однако, оставили польскую форму и присвоили лишь российские эполеты. Эта сокращённая численность польского войска поспособствовала быстрому началу Восстания Костюшко. Как известно, Мадалиньский, начальник великопольской бригады, не подчинился полученному приказу о расформировании своей комендатуры и, возглавив её, первым поднял знамя революции. На момент начала восстания польское войско насчитывало: в Короне 18000 человек; в Литве 6000 человек; в русском разделе 6000 человек — всего 30000 кавалерии и пехоты. Варшавский арсенал содержал 15 000 винтовок и около 60 орудий; Литва имела 33 орудия.

Армия Костюшко. : I. Вооружённые силы, которыми располагал Костюшко, уже не были регулярной армией в строгих и строгих условиях. и кантонисты, которые были добавлены в лагеря по следующим положениям: Общее — движение. Регулярные войска принадлежали Косте Этого слова, поскольку большинство из них включали так называемую ручавку, Т. j. добровольцев, добровольно присоединившихся к рядам повстанцев, Немного, и иначе быть не могло, учитывая, что к моменту начала восстания их численность в Польше уже значительно сократилась. Костюшко, хорошо зная отношения в стране,