Род Гедимина. Разворот 63, печатные с. 116-117
Скан разворота издания 1886 года, транскрипция оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница (печатная с. 116)
Оригинал (по-польски)
5. Fedor Olgerdowicz.
Pięć kronik Ruskich i jedna Litewska zaliczają Fedora do synów Olgerda z pierwszej żony '). Miał sobie wyznaczony udział w ziemi Chełmskiej; stanowiły go Ratno z okręgiem, prawdopodobnie Lubomla?), a może i Żydaczew 3).
O dwóch Olgerdowiczach, Konstantym i Fedorze, posiadamy nader szczupłe wiadomości. Podczas wyprawy królowej Jadwigi na Ruś, gdy Benedykt, wojewoda Halicki poddał zamek Halicz, w nieobecności króla Władysława, który bawił na Litwie: „Aleksander-Witold z Bożej łaski. książe Brzeski i Grodzieński, 2 braćmi swymi, z Bożej łaski książętami Jerzym Bełzkim, Fedorem Ratneńskim, Wasilem Pińskim, Fedorem Włodzimierskim, Jerzym Słuckim i Szymonem Stepańskim*, wydają w 1387 r. Benedyktowi poręczenie, że król przypuści go do łaski i zachowa przy dzierżeniu Halicza 4). W 1394 r. w Dolatyczach, Witowd i Skir-
1) Patrz wyżej str. 82 i 88.
*) W kronice Bychowca w liczbie synów Olgerda (str. 92) figuruje: „Fedor Sangussko udeł jeho Lubomi*. W opisaniu granie wielkiego księstwa Litewskiego z Koroną 1546 r. powiedziano, Że „Katen i Luboml było kniaziej maszich Sendiusskowiezów* (Archeogr. Sbornik dokumentow I. Wilna 1867 str. 84).
*) Patrz niżej.
*) Patrz wyżej str. 16.
Перевод на русский
5. Федор Ольгердович.
Пять русинских летописей и одна литовская летопись включают Федора в число сыновей Ольгерда от первой жены. Он имел свою долю в земле Хелмской; это было Ратно с районом, наверное, Любомля?), а может быть, и Жидачев 3).
У нас очень мало информации о двух семьях Ольгердовичей, Константине и Федоре. Во время похода королевы Ядвиги на Малороссию, когда Бенедикт, воевода Галичский, сдал Галичский замок, в отсутствие короля Владислава, находившегося в Литве: «Александр-Витольд, милостью Божией, князья Брестский и Гродненский, 2 брата его, милостью Божией князья Георгий Белцкий, Федор Ратненский, Василь Пиньский, Федор Влодзимеж, Юрий Слуцкий и Семён Степанский* в 1387 г. дали Бенедикту гарантию, что король примет его в благосклонность и сохранит во владении Галичем 4).
1) См. выше стр. 82 и 88.
*) В Быховецкой летописи в число сыновей Ольгерда (стр. 92) входит: «Федор Сангусско уд Йего Любоми*. В описании взаимодействия Великого княжества Литовского с Короной в 1546 г. говорилось, что «Катен и Любомль были княжескими махами Сендиусских* (Археогр. Сборник dodowow I. Wilna 1867, с. 84).
*) См. ниже.
*) См. выше, стр. 16.
Правая страница (печатная с. 117)
Оригинал (по-польски)
FEDOR; 117
gajło książęta Litewscy, Włodzimierz Kijowski i Fedor Ratneński wydają królowi poręczenie za brała swego Andrzeja (pro duce Andrea elidm fratre nostro) '), w skutek którego ten, więziony od lat trzech, uzyskuje wolność. Istnieje przywilej, którym „Fedor Olgerdowicz brat królewski poświadcza o rozgraniczeniu wsi Tużyłowa i Swaryczowa *). Dokument ten, bez oznaczenia roku, pisany w Żydaczewie, jeżeli w istocie odnosi się do Fedora Olgerdowicza, to naprowadza na myśl, iż ten oprócz Ratna i Lubomli władał jeszcze i ziemią Żydaczewską; w takim razie musiał umrzeć przed 1400 r., w którym król pogodziwszy się ze Szwitrigajłą nadał mu oprócz Podola i ziemię Żydaczewską z powiatami *). Według Bielskiego Szwitrigajło „wzgardził” Żydaczewem), który zatem przeszedł w posiadanie kniazia Fedora Lubartowicza.
Historycy i heraldycy z dziwnym uporem starali się usunąć możliwość istnienia Fedora Olgerdowicza. P. Stadnickiemu był on tak nie na rękę, iż dwa razy musiał się z opuszczenia jego tłómaczyć. Wzmiankując o dokumencie Dolatyckim nazywa go Fedor książe Ruski na Ratnie *); w drugiem miejscu musiał wspomnieć, że „kroniki Ruskie wyliczając jednogłośnie dwunastu synów Olgerda, mieseczą także Fedora*. Aby więc pogodzić zdanie kronikarzy ze swem przekonaniem, każe Wiguntowi, bez najmniejszych na to dowodów, ochrzcić się na Ruską wiarę pod imieniem Fedora (!)%). Kwestyę kto był ów Fedor Ratneński starał się rozwiązać p. Sokołowski, we wstępie do listów kniazia Jerzego Zbarażskiego, doszedł jednak do niefortunnego wywodu
') W Dolatyczach 1894 feria 4 post dominicam cireumdederunt (10 Lutego) druk. Sokołowski-Szujski, Codex epistolis saeculi XV. str. 20. Także Prochaska, Codex epistolaris Vitoldi str. 35. Daniłowicz, Skarbiec Nr. 647. Gołębiowski I. 12, wszystkie mają. Rainenski*; Bykaczewski, Tnventarium str. 377, ma mylnie „Rohatinensis*.
2) W Żydaczowi na Preobrazenye, Misiacia Awhusta dnia szestoho... Ja kniaż Fedor Olkirdyewicz korolow brat itd. (Dokument odnaleziony przez X. A. Petruszewicza, druk. w Przeglądzie Archeologicznym, Zeszyt I. Lwów 188% str. 77. Wydawca czuł się obowiązanym objaśnić, iż pierwotny przepisywacz dokumentu mylnie czytał Olkirdyewicz zamiast Zubartowicz).
*) Długosz III. 521 pod r. 1403 opisuje fakta, które krótko przediem zajść musiały; porównaj Stadnieki, Synowie Gedymina I. 198194,
4) Baliński i Lipiński, Starożytna Polska II. 613.
%) Bracia Wład. Jagiełly str. 33.
6) Tamże str, 241—242,
Перевод на русский
ФЕДОР; 117
гайло, литовские князья, Владимир Киевский и Федор Ратненский выдают королю поручительство за отнятие у него Андрея (produce Andrea elidm fratre nostro)'), в результате чего он, заключенный в тюрьму на три года, обретает свободу. Существует привилегия, с которой «Федор Ольгердович, брат короля, удостоверяет разграничение деревень Тужиловой и Сваричовой*). Этот документ, без указания года, написанный на Жидачеве, если в нем действительно говорится о Федоре Ольгердовиче, предполагает, что он, кроме Ратно и Любомлы, управлял также Жиджевской землей; тогда он, должно быть, умер раньше 1400 г., когда король, примирившись с Подольем, Свидригайло подарил ему землю Жидачева и ее уезды*). По мнению Бельского, Свидригайло «презирал» Зидачева, который поэтому стал владением князя Федора Любартовича.
Историки и геральдисты со странным упорством пытались исключить возможность существования Федора Ольгердовича. Господин Стадницкий был им так недоволен, что ему пришлось дважды объяснять свое решение уйти. Упоминая о документе Долатицкого, он называет его Федором, русским князем на Ратно*); во-вторых, ему пришлось упомянуть, что «русские летописи, единогласно перечисляя двенадцать сыновей Ольгерда, упоминают и о Федоре*. Итак, чтобы примирить мнение летописцев со своим убеждением, он приказывает Вигунту, без малейшего к тому доказательства, креститься в русскую веру под именем Федора (!)). Господин Соколовский пытался решить вопрос, кем был этот Федор Ратненский, во введении к письмам князя Георгия Збаражского, однако пришел к неудачному выводу.
') В Долатыче 1894 г. печать 4 post dominicam cireumdederunt (10 февраля). Соколовский-Шуйский, Codex epistolis saeculi XV. п. 20. Также Прочаска, Codex epistolaris Vitoldi p. 35. Данилович, Скарбец Нр. 647. Голембёвский И. 12, у всех есть. Райненский*; Быкачевский, Твентариум с. 377, ошибочно указано «Rohatinensis*.
2) В Жидахови на Преображенье, Мисяция Августа, на шестой день... Я - брат князя Федора Олькирдевича Королева и т. д. (Документ найден X. А. Петрушевичем, напечатано в Przegląd Archaeologiczne, Zeszyt I. Lwów 188% стр. 77. Издатель счел необходимым пояснить, что его читал подлинный переписчик документа неправильно Олькирдевич вместо Зубартович).
*) Длугош III. 521 под 1403 описывает факты, которые должны были произойти незадолго до этого; ср. Стадниеки, Сыновья Гедымина И. 198194,
4) Балинский и Липинский, Древняя Польша II. 613.
%) Братья Влад. Ягайло р. 33.
6) Там же. стр. 241-242,