Род Гедимина. Разворот 38, печатные с. 66-67

Оригинал (по-польски)

66 RÓD I SYNOWIE GRDIMINA.

żyńskiemi (?) uknował spisek na życie Kazimierza; puszczę w której Kazimierz miał odbywać łowy, spiskowcy obsadzili potajemnie siłą zbrojną, podstęp jednak zawczasu został wykrytym, kniaziowie Wołożyńscy spiskowanie przypłacili życiem, a ks. Michał zbiegł do Moskwy, z pomocą której podobno przedsięwziął nieudany zamach na Kijów *).

Kazimierz ciągle wahał się z wyjazdem do Polski, głównie z obawy, aby po jego wyjeździe. nie wyniesiono ks. Michała na wielkie księstwo *). Tymczasem Polacy nie mogąc doczekać się Kazimierza, już chcieli.obrać królem Bolesława ks. Mazowieckiego, jak wiadomo, blisko spokrewnionego z ks. Michałem. To też wybór ten nie mógł być miłym Litwie; nie wstrzymywano zatem więcej Kazimierza, który wybrał się do Polski (1446) *). W następnym roku gdy król po koronacyi znajdował się w Kaliszu (24 Lipca 1447), przybył do niego ks. Michał i u nóg królewskich żebrał przebaczenia i łaski. Kazimierz jednak nie dał się przebłagać; pomny na jego wiarołomność, spiski i podstępy, nie uczynił mu żadnej nadziei, tak, że Michał widząc bezskuteczność swoich prośb, nie pożegnawszy: nawet króla odjechał4).

Ks. Michał powrócił do Mazowsza i ztąd ciągle utrzymywał stosunki ze stronnikami swymi na Litwie. Korzystając z nieobecności Kazimierza stronnictwo to znów. podniosło głowę i potajemnie obmyślało środki, jakby ks. Michała osadzić na stolicy Litewskiej. Kazimierz dowiedziawszy się o tem, starał się pojmać Michała; pisał do w. mistrza aby kazał go ująć i wydać mu, gdyby przypadkiem w jego krajach się ukrywał lub przez nie przejeżdżał *). Zlecenie to mistrz pruski zakomunikował (11 Września 1447) mistrzowi Inflanckiemu *). Wkrótce potem w. mistrz doniósł królowi (17 Paźdz. 1447), że ks. Michał przybył: do niego z prośbą, aby mu pobytu w Prusach nie bronił i pozwolił przebrać się do Inflant, a otrzymawszy odmowną odpowiedź, gwałtem, na czele 14-tu jezdnych, przedarł się przez puszcze i przeleciał przez Królewiec. Ścigany, błąkał się po lasach i manowcach,

1) Kron. Bychowoa 55—56.

2) Daniłowicz, Skarbiec Nr. 1808. l

2) Długosz V. 20—23.

+) Tamże 33—84.

9) Tamże 40.

5) Daniłowicz, Skarbiec Nr. 1851.

Перевод на русский

66 ДОМ ГРДИМИНА И СЫНОВЬЯ.

вместе с Жинскими (?) он задумал убить Казимежа; лес, где должен был охотиться Казимир, заговорщики тайно заняли его вооруженными силами, но уловка была вовремя раскрыта, воложинские князья поплатились за заговор жизнью, а князь Михаил бежал в Москву, с помощью которой якобы предпринял неудачную попытку нападения на Киев*).

Казимир все еще не решался уехать в Польшу, главным образом из-за страха перед тем, что произойдет после его отъезда. священника Михаила в великое княжество не вывезли*). Тем временем поляки, не в силах дождаться Казимира, хотели избрать королем князя Болеслава. Мазовецкий, как известно, был близким родственником о. Майкл. Этот выбор не мог быть приятным для Литвы; Поэтому Казимира уже не сдерживали, когда он отправился в Польшу (1446)*). В следующем году, когда король был в Калише после своей коронации (24 июля 1447 г.), его посетил о. Михаил просил прощения и благодати у ног короля. Казимир, однако, не позволил себя успокоить; помня о его неверности, заговорах и коварстве, он не дал ему надежды, так что Михаил, видя тщетность его просьб, не прощаясь: он даже оставил царя4).

о. Михаил вернулся в Мазовецкое воеводство и оттуда продолжил поддерживать отношения со своими сторонниками в Литве. Партия снова пользуется отсутствием Казимира. подняла голову и тайно придумывала меры, как будто о. Михаила следует поместить в столицу Литвы. Когда Казимир узнал об этом, он попытался схватить Михаила; он написал Великому Магистру с просьбой арестовать его и передать ему, если ему случится скрываться в своих странах или проходить через них *). Прусский магистр передал этот приказ (11 сентября 1447 г.) инфланскому магистру*). Вскоре после этого магистр доложил царю (17 октября 1447 г.), что о. Михаил пришел к нему с просьбой не защищать его пребывание в Пруссии и позволить ему переодеться в Ливонию, и получив отрицательный ответ, прорвался через лес и пролетел через Кенигсберг во главе 14 всадников. Преследуемый, он бродил по лесам и тропам,

1) Хрон. Быховоа 55—56.

2) Данилович, Скарбец № 1808г.

2) Длугош В. 20—23.

+) Там же. 33-84.

9) Там же 40.

5) Данилович, Скарбец № 1851.

Оригинал (по-польски)

KTEJSTUT. 67

aż nareszcie ujęty i przeprowadzony do Królewca, zmuszony był do powrotu tą samą drogą przez którą się przekradł 1). Widocznie Michał nie czuł się więcej. bezpiecznym w Mazowszu i szukając pewniejszego schronienia, udał się na Szlązk do Konrada ks. Oleśnickiego *), a z tamtąd starał się przedostać do hana Tatarskiego, który obiecał wesprzeć go całą siłą przeciw królowi Polskiemu, celem odzyskania dlań Litwy. Aby zapobiedz połączeniu się księcia z Tatarami, Kazimierz wysłał na granicę silne wojsko 9). Było już jednak zapóźno; prowadzeni przez ks. Michała, Tatarzy po trzykroć napadali na Polskę okropnie kraj niszcząc ogniem i łupieżą. Jednocześnie Michał bywał i na Wołoszczyźnie, wojewoda której Piotr ociągał się ze złożeniem królowi obiecanego hołdu. Kazimierz, bawiący wówczas na Litwie, pociągnął na czele rycerstwa przeciwko Wołochom i bez rozlewu krwi, zmusił Piotra do złożenia hołdu i wydalenia ks. Michała ze swych posiadłości ). Trzy wyprawy Tatarskie. prędko po sobie następowały. Pierwsza miała miejsce w jesieni 1448 r.5). Podczas drugiej, na wiosnę 1449 r., której ks. Michał osobiście dowodził, Tatarzy zajęli Starodub, Nowogródek Siewierski i inne zamki; Kazimierz w tym samym jeszcze roku zamki poodbierał i ks. Michała z Tatarami wyparł z Litwy. Dowiedziawszy, że ks. Michał osobiście przewodniczy, panowie Polscy niechętnie przeciwko niemu walczyli, albowiem ojcu jego zaprzysięgli, że korona Polska nigdy przeciwko niemu wojować nie będzie *). Nareszcie w późnej jesieni 1449 r. Michał, na czele Tatarów, po raz trzeci wpadł do kraju.i poczynił wszędy okropne spustoszenia ”). Kazimierz uwziął się na tego, który mu tyle złego wyrządził; nie zadowalniając się tem, że go wyzuł z ojczyzny i pozbawił dziedzicznych posiadłości, starał się jeszcze u ościennych

3) Daniłowicz, Skarbiec Nr. 1854. Dlugosz V. 40—41.

7) List w. mistrza do króla z d. 5 Stycznia 1448 (Daniłowicz, Skarbiec Nr. 1859). Także Długosz V. 41.

?) List wójta z Soldau do komandora z Osterode z d. 21 Lipca 1448 (Daniłowicz, Skarbiec Nr. 1869).

+) Długosz V. 50—51. Jabłonowski, Źródła dziejowe X. Sprawy Wołoskie str. 41 — 42.

) List w. mistrza do hr. Osttingen z. d. 29 Grudnia 1448 (Daniłowicz, Skarbiec Nr. 1875). a;

*) Długosz 56—57. Daniłowicz, Skarbiec Nr. 1880—1885..

") Daniłowicz Nr. 1888.

5

Перевод на русский

КТЕЙСТУТ. 67

пока его, наконец, не схватили и не доставили в Кенигсберг, он был вынужден вернуться тем же путем, которым пробрался 1). Судя по всему, Михаилу стало не лучше. благополучно находясь в Мазовии и ища более надежного пристанища, он отправился в Силезию к Конраду, священнику. Олесницкого*), а оттуда пытался добраться до татарского хана, обещавшего поддержать его всеми силами против польского короля, чтобы вернуть ему Литву. Чтобы не дать князю объединиться с татарами, Казимир послал к границе сильное войско 9). Но было уже слишком поздно; под предводительством священника Михаила татары трижды нападали на Польшу, опустошая страну пожарами и грабежами. В то же время Михаил посетил и Валахию, воевода которой Петр не хотел оказать королю обещанную дань уважения. Казимир, находившийся тогда в Литве, повел рыцарей против валахов и без кровопролития заставил Петра принести дань уважения и изгнать священника. Михаила из его поместий). Три татарские экспедиции. они быстро последовали друг за другом. Первое произошло осенью 14485 года). Во время второго, весной 1449 г., который о. Михаил командовал лично, татары заняли Стародуб, Новогрудок Северский и другие замки; В том же году Казимир вернул себе замки и о. Он изгнал Михаила и татар из Литвы. Узнав, что о. Михаил председательствует лично, польские паны не хотели воевать против него, так как поклялись его отцу, что польская корона никогда не будет воевать против него*). Наконец, поздней осенью 1449 года Михаил во главе татар в третий раз вошел в страну и произвел повсюду страшное опустошение».

3) Данилович, Скарбец № 1854. Длугош В. 40—41.

7) Письмо господина магистра королю от 5 января 1448 г. (Данилович, Скарбиец № 1859). Также Длугош В. 41.?) Письмо мэра Сольдау командующему из Остероде от 21 июля 1448 г. (Данилович, Скарбиец № 1869).

+) Длугош В. 50—51. Яблоновский, Исторические источники X. Валахские дела, стр. 41 – 42.

) Письмо Святого Мастера графу. Осттинген з. д. 29 декабря 1448 г. (Данилович, Скарбец № 1875). а;

*) Длугош 56—57. Данилович, Скарбец № 1880—1885...

") Данилович № 1888.

5