Род Гедимина, разворот 32, печатные с. 54-55 | Книги по истории Брестчины
Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает
Брестчина: люди, места, экономика и наследие
Путеводитель по западному региону Беларуси

Род Гедимина. Разворот 32, печатные с. 54-55

Скан разворота издания 1886 года, транскрипция оригинала и перевод на русский язык.

Ród Gedimina, 1886: разворот 32 из 91

Левая страница (печатная с. 54)

Оригинал (по-польски)

54 RÓD I SYNOWIE GEDIMINA.

Narbut poczytuje Aleksandra i Iwana za synów Wojdata Kiejstulowicza, twierdząc jednocześnie, jakoby Iwan-był protoplastą kniaziów Kroseyńskich). Wprawdzie Kojałowicz wyprowadza kniaziów Kroszyńskich od urojonego Kiejstutowego syna Wigunta?), nic jednak w tem niema prawdopodobnego. Kniaziowie Kroszyńscy pochodzą ze Smoleńszczyzny i pierwsze wzmianki o nich sięgają końca XV-go wieku. W spisie bojar i kniaziów namiestnictwa Smoleńskiego ułożonym za w. ks, Aleksandra (1492 — 1501) wymienieni: „kmiać Filip Kroszyński, syn jego Iwaseko, bracia -Zania i Iwaszko* 3); jednocześnie żyli: „kniaź Konstanty Fedorowicz Kroseyński kaznacecj Smoleński) i „knia ziowie Iwan i Tymofiej Filipowicze: Kroszyńscy 9).

Również zagadkowem jest twierdzenie Narbuta, że kapituła Rygska w 1896 r. obrała arcybiskupem „synowca Wiłowdowego, kustosza katedry Krakowskiej; Narbut domyśla się, iż mógł to być któryś z synów Patirga Kiejstutowicza *). Uzupełniając Narbuta, ks. Dołgorukow czyni Aleksandra Patrykiejewicza arcybiskupem Rygskim?). Źródła Inflantskie o takim arcybiskupie nie wiedzą; według nich w latach 1395 — 1418, arcybiskupem Rygskim był Jan Wallenrodes). W istocie Jan książe Drohicki, kustosz i kanonik Krakowski i Sandomierski, został obrany na rok 1401 rektorem akademii Krakowskiej i żył jeszcze w 1429 r. 9). Być może iż był kandydatem na arcybiskupstwo Ryskie; czy to jednak syn Patirga Kiejstutowicza?

1) Narbut VII. w dodatku str. 112 i VIIL str. 237.

3) Patrz wyżej str. 48. Za Kojałowiczem, Niesiecki wyd. Bobrowicza V., 890.

3) Metr. Lit: Ks. Zap. 4 f. 164.

4) Tamże Ks. 5 f. 91 pod r. 1499.

5) Tamże f. 78 pod r. 1498.

5) Narbut V. 561 — 562.

?). Dołgorukow, Rossijskaja rodosłównaja kniga I. str. 276.

*) Richter, Geschichte der, dem russischen Kaiserthum einverleibten, deutschen Ostseeprovinzen. Riga 1857, T. I. Synchronistische Tabelle der livlindischen Landesregenten.

9) Zeissberg, Das ilteste Matrikel- Buch der Universitit Krakau. Insbruck 1872 str. 22. Wiszniewski, Historya literatury Polskiej. Kraków 1840 — 1853 IV. 299, V. 369. Łętowski, Katalog biskupów, prałatów i kanoników Krakowskich IL, cz. 2, str. 20%.

_

Перевод на русский

54 РОД И СЫНОВЬЯ ГЕДИМИНА.

Нарбут считает Александра и Ивана сыновьями Войдата Кейстутовича, утверждая при этом, что Иван был прародителем князей Кросейньских). Правда, Коялович уводит князей Крошинских от воображаемого сына Кейстута Вигунта?), но в этом нет ничего правдоподобного. Князья Крошинские происходят из Смоленской области и первые упоминания о них относятся к концу 15 века. В списке бояр и князей Смоленского наместничества, составленном при князе Александре (1492 - 1501), упоминались: "кмяч Филип Крошинский, сын его Ивасеко, братья - Заня и Ивашко* 3); одновременно жили: "князь Константин Федорович Кросейньский kaznacecj Смоленьский) и «князья Иван и Тимофей Филиповичи: Крошинские 9).

Также вызывает недоумение утверждение Нарбута о том, что Рижский капитул в 1896 году избрал архиепископом «сына Виловдова, хранителя краковского собора; Нарбут предполагает, что это мог быть один из сыновей Патирга Кейстутовича*). Дополняя Нарбута, отец Долгоруков делает Александра Патрикеевича архиепископом Рижским?). Лифляндские источники не знают о таком архиепископе; по их данным, в 1395 – 1418 годах рижским архиепископом был Ян Валленродес. Фактически, князь Ян Дрогицкий, хранитель и каноник Краковского и Сандомерского, был избран ректором Краковской академии в 1401 году. 9) Рижское архиепископство; он сын Патирга Кейстутовича?

1) Нарбут VII. в приложении стр. 112 и VII с. 237.

3) См. выше, стр. 48. По Кояловичу, Несецкий изд. Бобровица В., 890.

3) Метр. Лит: о. Зап. 4 ф. 164.

4) Там же о. 5 ф. 91 под р. 1499.

5) Там же. ф. 78 в 1498.

5) Нарбут В. 561 – 562.?). Долгоруков, Российская родословная книга И.п. 276.

*) Рихтер, Geschichte der, dem russischen Kaiserthum einverleibten, deutschen Ostseeprovinzen. Рига, 1857 г., TI Synchronistische Tablele der livlindischen Landesregenten.

9) Цейсберг, Das ilteste Matrikel- Buch der Universitit Krakau. Инсбрук 1872 г. р. 22. Вишневский Г. История польской литературы. Краков 1840 — 1853 IV. 299, V. 369. Лентовский, Каталог краковских епископов, прелатов и каноников IL, часть 2, с. 20%.

_

Правая страница (печатная с. 55)

Оригинал (по-польски)

KIEJSTUT. 55

Wojdat Kiejstutowicz.

Jedyna o nim wzmianka w dziejach. W 1362 r. bronił Kowna oblężonego przez Krzyżaków; zdobywszy zamek, Krzyżacy całą załogę w pień wycięli i tylko Wojdata syna: Kiejstuła z 36 bojarami do niewoli uprowadzili?). Według kroniki Litewskiej Wojdat umarł młodo i bez udziału?); ostatnie jednak się nie sprawdza, albowiem z zapisu Witowda w 1401 r., dowiadujemy się, że Nowogródek stanowił własność braci jego Wojdata i Towliwiła 3).

Synem Wojdata mógł być książe Jerzy Nowogrodzki, syn brata Witowda (Jurgen umsers Bruders Sohn Herceoge czu Nogarten), który w 1384 r. bawił w Królewcu i w obecności którego Witowd całą Litwę ustąpił zakonowi, sobie tylko lenność zachowując). Niezawodnie ten sam „synowice Wiłowda* wysłanym został w 1890 r. do Prus jako zakładnik *).

Butaw-Henryk Kiejstutowicz b).

Butaw syn Kiejstuta, ze swym towarzyszem Surwille przybył do Królewca i 25 Lipca 1365 przyjął chrzest pod imieniem Henryka; mianowany księciem przez cesarza, bawił w latach 1369 — 1381 na dworze cesarskim ').

Syn jego Wajdutla, jako 16-lelni młodzieniec » zbiegł z Litwy z pod opieki dziada swego Kiejstuła i przybył 3 Lutego 1381 r. do Prus, udając się na dwór cesarza Niemiec celem przyjęcia chrztu 9).

*) Seriptores rerum Prussicarum II. 537 „Wajdot*, TIL. 81-82 „Waydożh*, Długosz III. 268—269 „Wojdat*.

2) Kronika Bychowea str. 22.

*) Prochaska, Codex epistolaris Vitoldi str. 72 „meditate Nowogrodek qui fuit de patrimonio nostro sors dominorum fratrorum tostrorum ducum Woydati ci Thowtiwil ete.*. Patrz niżej str. 60.

+) Prochaska, Codex epistolaris Vitoldi str. 4 i 32. Narbut, V. 340 dodatek IV. Daniłowicz, Skarbiec Nr. 499.

3) Patrz wyżej str. 50.

9) Stadnicki, Olgerd i Kiejstut str. 75—82.

7) Script. rer, Pruss. II. 85, 550— 551, III. 84, 594—395, V. 120.

8) Tamże III. 115.

Перевод на русский

КЕЙСТУТ. 55

Войдат Кейстутович.

Единственное упоминание о нем в истории. В 1362 г. он защищал Каунас, осажденный тевтонскими рыцарями; Захватив замок, тевтонские рыцари истребили весь гарнизон и в плен попал только сын Войдата: Кейстута и 36 бояр?). По данным Литовской хроники, Войдат умер молодым и без участия?); последнее, однако, неверно, поскольку из записи Витова в 1401 году мы узнаем, что Новогрудек был собственностью его братьев Войдата и Тавливила 3).

Сыном Войдата мог быть князь Юрий Новогродский, сын брата Витовта (Jurgen umsers Bruders Sohn Herceoge cz Nogarten), который оставался в Кенигсберге в 1384 году и в присутствии которого Витовт сдал ордену всю Литву, сохранив лишь свою вотчину). Несомненно, та самая «дочь Виловда* была отправлена в Пруссию в качестве заложницы в 1890 году*).

Бутав-Генрик Кейстутович б).

Бутав, сын Кейстута, со своим спутником Сюрвилле приехал в Крулевец и 25 июля 1365 г. крестился под именем Генриха; назначенный императором князем, он оставался при императорском дворе с 1369 по 1381 год).

Его сын Вайдутла 16-летним юношей сбежал из Литвы из-под опеки деда Кейстута и 3 февраля 1381 г. прибыл в Пруссию, направляясь ко двору германского императора для крещения 9).

*) Seriptores rerum Prussicarum II. 537 "Вайдот*, ТИЛ. 81-82 "Вайдож*, Длугош III. 268-269 "Войдат*.

2) Летопись Быхова с. 22.

*) Прочаска, Codex epistolaris Vitoldi p. 72 «медитируйте Новогрудек, qui fuit de patrimonio nostro sors dominorum fratrorum tostrorum ducum Woydati ci Thowtiwil ete.* См. ниже стр. 60.

+) Прочаска, Codex epistolaris Vitoldi стр. 4 и 32. Нарбут, Т. 340, приложение IV. Данилович, Скарбец № 499.

3) См. выше, стр. 50.

9) Стадницкий, Ольгерд и Кейстут, стр. 75–82.

7) Сценарий. эээ, Прусс. II. 85, 550—551, III. 84, 594—395, Т. 120.

8) Там же. III. 115.