1. Monwid

Monwid (Moniwid, Montwid, Montiwit, Montowit, Mondowid), najstarszy syn Gedimina, otrzymał Kiernów i Słonim *), Żadnych szczegółów o życiu jego nie posiadamy; umarł bezpotomny *), podobno w rok po ojcu*),

'W drugiej połowie XVI-go wieku powstała bajka, według której Monwid Gediminowicz był protoplastą rodziny litewskiej Moniwidów ijakoby od niej pochodzących Zabrzezińskich, Dorohostajskich, Hlebowiczów i Wiażewiczów *). Sam fakt, że żadna

1) Stadnicki, Synowie Gedimins I. 3—

*) Długosz, Dziejów Polskich ks. 12. TII. 377. Latopisieo Daniłowicza str. 1 i Kronika Bychowca str. 17 mają wprawdzie „Karuczew i Słonim*. Pierwsze jednak zdaje nam się prawdopodobniejszem, albowiem Karaczew znaj dował się wówczas w posiadaniu udzielnych kniaziów z rodu książąt Czernihowskich. Takimi byli Mścisław (syn ks. Michała Ozernihowskiego -; 1246), syn jego Tytus, wnuk Swiatosław, żonaty z Teodorą Olgerdówna itd. (Dolgorukow. Rossijskaja rodosłownaja kniga I. 48—49).

5) Kronika Woskreseńska (Poln. sobr. Russ. lietop. VII.) 165 i 254,

+) Narbut, IV. 626—627, V. 2.

5) Paprocki, Herby rycerstwa, wyd. Turowskiego str. 840-841. „Monwid Gedyminowicz miał synów Momvida IL. i Montwidu. Monwida IL, który był wojewodą Wileńskim, synami byli: Olecino 'protoplasta Dorohostajskich, Krzykowiczów, i Juśko przodek Zabrzesińskich. Montwid, iukże wojewoda Wileński, miał synów: Wiaża, przodka Wiażewiczów, i Hieba, protoplastę -Hlebowiczów".

z tych rodzin nie używała nigdy tytułu kniaziowskiego i że kronika litewska wyprowadza Moniwida wojewodę Wileńskiego od niejakiego Grawża, któremu Litewski książe Erdziwiłł miał nadać ziemię nazwaną Grawżyszki *), już dostatecznie dowodzi bezzasadności tego twierdzenia. Jeszcze lepiej przekonamy się o tem przypałrzywszy się bliżej rzeczywistym początkom wymienionych rodzin. Przedewszystkiem nie wszystkie one mają wspólne pochodzenie, ale dzielą się na trzy grupy:

Moniwidowie pochodzą od pana Litewskiego Moniwida Kojlikinowicza?), który przyjąwszy na chrzcie imię Wojciecha*), pogańskie swe imię przekazał potomkom za nazwisko. W końcu XIV-go wieku starosta, a od 1413 r. wojewoda Wileński, umarł około 1424 r.*).

Zabrzezińscy i Dorohostajscy mają wspólne pochodzenie. Protoplastą ich był Rimowid, który musiał żyć w końcu XIV-go i na początku XV-go wieku. Współczesnych wiadomości o nim nie posiadamy; z późniejszych jednak dokumentów dowiadujemy się, iż posiadał dobra Niemonoity *); a potomkowie jego piszący się przez pierwsze dwie. generacye Himowidowiczamni, istnienie jego ostałecznie stwierdzają *).

Fi Wiażewiczowie i Hlebowiczowie prawdopodobnie lakże mają wspólne pochodzenie. Wiaż otrzymał, na schyłku pierwszej

1) Kronika Bychowca str. 4. „Y z Khrumpia narodyłsia Gasztolt, a z Eykssa-Dowoin, a z Grawża-Monwid-. Stryjkowski (Kronika I. 237) przepisał to samo ale błędnie, albowiem Monwida czyni synem Eyksza, a Dowojna Grawża.

2) Pargamin metryki Litewskiej (Akt. Zap. Ross. I. dokum. N. 2):

3) Akt unii w Horodle. (Rzyszczewski i Muczkowski, Codex diplomaticus Poloniae I. str. 288).

+) Wolff, Senatorowie i dygnitarze. Kraków 1885, str. 72.

3) Metr. Lit. Zapisów, Ks. 3 £. 12 i Ks. 5 f. 108 odw.

6) Akt unii w Horodle podpisał między innymi: „Johannes Rymowidowicz* (Rzyszezewski, Codex I. 288); 1440—1430 występują: Olechno Rimowidowicz (M. Lit. Ks. Zap. 3 f. 23 i 48), Jaszko Rimowidowicz (Tamże f. 5); 1432 r. podpisany „Juszko Rimowidowicz* (Napiersky, Rusko Liwonskie akty str, 191). W (499 r. w. ks. Aleksander potwierdza Janowi Jwrjewiczowi Zubrzezińskiemu, wojewodzie i kasztelanowi Trockiemu, posiadanie majątku Zabrzezia, „który w. ks. Zygmunt nadał ojew jego Jurju Rimowidowiczu* (M. Lit. Ks. Zap. 99 £. 411). W końcu XV-go wieku występuje „Andrzej Olechnowicz Rimowidowicz*. (Tamże Ks. 3 f 79 i Ks. 4 f. 77) itd.

połowy XV-go wieku, nadanie od w. ks. Kiizimierza *). Iwaszko Wiażewicz był namiestnikiem Smoleńskim 1459 —1466 *); a następnie wojewodą Trockim (?) *): Potomkowie Fedora Wiażewicza otrzymali w 1496 r. potwierdzenie na Słowiaży w powiecie Smoleńskim4). Hleb Wiażewicż, podobno namiestnik Smoleński za króla Kazimierza), pozostawił wdowę Hannę Raczkównę *), i trzech synów: Jurja, Stanisława i Pio: tra Hlebowiczów”).

3) Metr. Lit. Ks: Zap. 3 £ 69.

2) Senatorowie i dygnitarze 50.

3) Tamże 56.

+) Metr. Lit. Ks, Zap. 6 str. 14.

5) Stryjkowski, Kronika wyd. 1846 r. TI.

) Akty izdawaemyc Wilenskoju arohedgraficzeskoju komriissieju, 12 tomów. Wilno 1865—1883. XT. str, 6—7.

1) Metr. Lit. Ks. Zap. 4 £. 2 odw.