Ольгерд и Кейстут. Разворот 304

Оригинал (по-польски)

Charaktery» styka jego.

366

aby głowę tej cerkwi w swojem państwie (metropolitę Hera- syma) na stosie żywcem spalić kazać. Czerpał całą swą siłę tylko z ruskiego żywiołu, na nim opierał się, a w Mo- skwie, głowie już natenczas Rusi nie znalazł nigdy ni pomocy ni współczucia. Nienawidził Polski, która go wywyższyła na stołek wielkoxiążęcy, po upadku zapewniła mu na starość odpowiednie urodzeniu jego stanowisko ; a przeciwnie ze żelazną zaślepioną wytrwałością trzymał się zakonu krzyżaków, którzy Rusinów ulubieńców jego nie mieli nawet za chrześcian a jego używali tylko za narzędzie by go w niedoli opuścić, albo najczęściej dla miłości spokoju zaprzedać nieprzyjaciołom. Cały żywot jego był gorączkową nieustanną wałką: namiętność, która wszystkiemi jego przedsięwzięciami kierowała była nieza- wodną wróżbą ich niepowodzenia. Pełen rozdzwięków co go w przeciwne sobie bezdroża popychały, uosabiał on dobitnie starą Litwę chwytajacą się zapamiętale samoist- ności, która od niej umykała i z nim zeszła do gro-

bu '88),

Switrigail albo Boleslaus Switrigail, które pierwsze imię otrzymał na chrzcie według obrządku łacińskiego w Krakowie.

188) ługosz Hist XIII str. 84 w kilku słowa plastyczny obraz jego kreśli: „caeco festinantique consilio sanae mentis inops, anima deterius aegrotante quam corpore*.

Перевод на русский

Характер его сталкивается. 366 чтобы главу этой церкви в своём государстве (митрополита Герасима) приказать сжечь заживо на костре. Он черпал всю свою силу только из русского элемента, на нём опирался, а в Москве, уже тогда главе Руси, никогда не нашёл ни поддержки, ни сочувствия. Он ненавидел Польшу, которая вознесла его на великокняжеский престол, после падения обеспечила ему на старости достойное его происхождением положение; а напротив, с железной ослеплённой упорностью держался ордена крестоносцев, которые не считали русинов своими любимцами и использовали его только как инструмент, чтобы оставить его в беде, или чаще ради спокойствия продать врагам. Вся его жизнь была лихорадочной непрерывной борьбой: страсть, которая направляла все его начинания, была верным предзнаменованием их неудачи.

Полный звуков, уносящих его в противоположную дикую местность, он воплощал ярко выраженную старую Литву, хватающуюся за спонтанность, вырвавшуюся из неё и спустившуюся вместе с ним на кладбище. BU '88), Свитригайл или Болеслав Свитригайл, имя которого он получил при крещении по латинскому обряду в Кракове. 188) лугос Хист XIII, стр. 84 В нескольких словах рисуется его визуальный образ: «Caeco festinantique consilio sanae mentis inops, anima deterius aegrotante quam corpore*.

Оригинал (по-польски)

USTĘP OSTATNI.

KRÓTKI KRYTYCZNY ROZBIÓR PODAŃ I PRAC DAWNIEJSZYCH W TYM PRZEDMIOCIE — WĄTPLIWOŚCI, KTÓRE CZEKAJĄ JESZCZE ROZWIĄZANIA. |

Przy kreśleniu powyższych życiorysów trzymałem się wyłącznie autentycznych dokumentów, kronik spółczesnych lub najbliższych owych czasów, pomiędzy kronikami tych przed. innemi, co najwięcej rękojmi bezstronności a przeto rzetelności dają, nakoniec świadectw które chociaż po- źniejsze bacząc na ich pochodzenie największej są wagi jak n. p. listowne odpowiedzi zmoskwiconych xiażąt Biel- skich - Olgierdowiczów na wezwania króla Zygmunta - Au- gusta, aby wrócili do dawnej swej ojczyzny.

Nikt” niepodał we wątpliwość począwszy od Długosza,

że Olgierd Giedyminowicz w. xiążę litewski dwunastu. Tratycyo

miał synów. Od ukazania się kroniki Stryjkowskiego z koń cem wieku szesnastego przyjętem było, przynajmniej u tych co zajmowali się tym przedmiotem, że ci synowie z dwojga żon pochodzili. Ale jak już powiedziano na wstę- pie tego pisma co do imion tych dwunastu synów 24- chodziły niezgodności. Była tradycya polska sięgająca Długosza — litewska datująca od Stryjkowskiego, a

polska — lito- wska.

Перевод на русский

ПОСЛЕДНИЙ РАЗДЕЛ. КРАТКИЙ КРИТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ ПОВЕСТЕЙ И РАННЕЙШИХ РАБОТ ПО ЭТОЙ ТЕМЕ — СОМНЕНИЯ, КОТОРЫЕ ЕЩЁ ЖДУТ РЕШЕНИЯ. | При составлении вышеуказанных жизнеописаний я опирался исключительно на подлинные документы, современные или ближайшие хроники тех времён, среди хроник тех предыдущих, которые дают наибольшие гарантии беспристрастности и, следовательно, достоверности, наконец, на свидетельства, которые хотя и более поздние, учитывая их происхождение, имеют наибольшую ценность, как например письменные ответы московизированных князей Белских — Ольгердовичей на призывы короля Сигизмунда-Августа вернуться на их прежнюю родину. Никто не ставил под сомнение, начиная с Длугоша, что Ольгерд Гедиминович, литовский князь двенадцати трансов, имел сыновей.

С момента появления хроники Стрыйковского в конце шестнадцатого века считалось, по крайней мере у тех, кто занимался этим предметом, что эти сыновья происходили от двух жен. Но, как уже было сказано во вступлении к этому письму, относительно имен этих двенадцати сыновей имелись расхождения. Существовала польская традиция, восходящая к Длугошу — литовская, датируемая временем Стрыйковского, и польская — литовская.