Ольгерд и Кейстут. Разворот 285

Оригинал (по-польски)

328

nie broni się przystępu królowi polskiemu. Gdy- by zaś go (tj. Świdrygiełłe) król rzymski koroną chciał obdarzyć natenczas z wdzięcznością ją przyjmie 9).

Krok powtarzamy nader śmiały, ale w zapamiętałej wór dra SWEJ dumie, zapomniał Świdrygiełło o głównym choć uwomnejpol nie Zawsze jawnym czynniku w sprawach polsko litew-

M sich, a tym była rada koronna.

Ta ulegając woli króla wyniesienie Świdrygiełły przy jęła jako smutną przemijającą konieczność z postanowie- niem ratowania z przewidywanej burzy co tylko się da ratować. Opisaliśmy już na innem miejscu śmiały i szczę-

„Łalęcie po-. śliwym skutkiem uwienczony podstęp, którym udało się

pa rzasz ko- jej za głównym udziałem Polaków naczelników niektó- rych podolskich zamków opanować zamożne Podole i wśród walk kilkuletnich w obec obojętności a często i złej woli króla najwcześniej ze wszystkich ziem litew- skich tak z Koroną zespolić, że przy unii lubelskiej gdy Wołyń, Podlasie Kijowszczyzna na mocy osobnych edyk-

uwięzienie tów do Polski inkorporowane zostały, o tym klejnocie

świdrygielię. sni wzmianki nie uczyniono, wściekły gniew Świdrygieł- ły, gdy go o tem zajęciu wiadomość doszła i on spostrzegł, że ziemia drzy pod jego stopy, nakoniec uwięzienie kil- komiesięczne króla*").

adna na Opisaliśmy równie jak Świdrygiełło wyparty z Podola i w obawie, aby mu wszystkich sił żywotnych nie pod-

79) Tamże. Świdrygiełło ani w jednym ani w drugim z tych dokumentów i słowem nie wzmiankuje, że winien królowi wy- niesienie swoje.

80) Obacz Synowie Giedymina tom I ustęp ostatni: Dzieje Podola. Działo się to między listopadem r. 1450 a lutym 1451.

Перевод на русский

328 восшествие на престол польского короля не запрещено. В свою очередь, если это (то есть Świdrygiełłé), римский король хотел даровать ему корону, тогда он примет её с благодарностью 9). Мы повторяем этот шаг очень смело, но в помном разграблении гордости доктора ЕГО Свидригайло забыл о главном, хотя и не всегда явном факторе в делах польско-литовской И это был Коронный совет. Уступив воле короля, она восприняла возвышение Свидригайло как печальную мимолётную необходимость с решимостью спасти от ожидаемой бури то, что можно было спасти. Мы уже описали в другом месте смелых и счастливых «Łałęcie po-.

слившейся причиной оказался обман, с помощью которого удалось при главном участии поляков начальников некоторых подольских замков захватить богатое Подолье и в ходе многолетних боев в условиях нейтрального, а часто и враждебного отношения короля, раньше всех литовских земель так соединиться с Короной, что при Люблинской унии, когда Волынь, Подляшье и Киевщина были инкорпорированы в Польшу по отдельным эдиктам, о этом сокровище сведений не сделали; ярость Свидригайло, когда дошли до него сведения о том захвате и он заметил, что земля дрожит под его ногами, в конце концов привела к многомесячному заключению короля. Описано также, как Свидригайло был изгнан из Подолья и из опасения, чтобы ему не были исчерпаны все жизненные силы.

Швидригайло ни в одном, ни в другом из этих документов ни словом не упоминает, что он должен королю своё возношение. 80) Смотрите «Сыновья Гедимина», том I, последний раздел: История Подолья. Это происходило между ноябрем 1450 года и февралем 1451 года.

Оригинал (по-польски)

529

cięto, rzucił się z całą siłą na obronę Wołynia, jak zie chwałe jego napady na pogranicze koronne zmusiły na- koniec króla Jagiełłę do wydania mu wojny, którą król z namysłu tak opieszale, a Świdrygiełło tak dzielnie kie- rował, że został nawet po utracie wielkiego xięstwa Lit- wy faktycznie panem Wołynia? '), Działo się to wszystko w przeciągu dwudziestu mie- sięcy, w którym wielkie xięstwo Litwy przedstawiało 0- braz największego rozstroju. O supremacyi Korony ani mowy. Król z wielkim xięciem bratem toczył wojnę na . Wołyniu, ale Wyzuć go z władzy nad całą Litwą ku . czemu jako zwierzchny pan w obec zbuntowanego wasa- Król pobłała la miał prawo niezaprzeczone, nie śmiał albo prawdopo- Świdryęiae dobnie nie chciał. Zawierał z nim traktaty i rozejmy jako równy z równym, jedną stroną kontraktującą był król, drugą Świdrygiełło z najbliższymi xiążętami krwi82) Gdy królowi już cierpliwości nie stawało, udawał się ze swo- jemi zażałeniami i wezwaniem o interwencyę to do ce» sarza Niemiec to do krzyżaków?3) tj, do nieubłaganych swoich wrogów. Świdrygiełło ze swojej strony głuchy na wszystkie pojednawcze głosy jako pan udz'elny wcho- Przymierze dzi w przymierze zaczepne i odporne z zakonami pruskim zkrzyźskami. i inflanekim, a xiążęta bojary i miasta litewskie o0so-

51) Tamże tom II część druga: Dzieje Wołynia. Wypadki te miały miejsce od wiosny roku 1434 do jesieni 1432,

$2) Skarbiec Litwy Daniłowicza tom II str. 123—6, Ze strony Świdrygiełły podpisali ten rozejm Zygmunt Kiejstutowicz brat stryjeczny, Jerzy Lingwenowicz, Olelko, Andrzej, Iwan, Włody- mirowicze synowcowie króla.

$3) Tamże str. 120 i 122. Kodex dyplomatyczny Litwy wy- danie Raczyńskiego rok 1431 str. 349,

42

Перевод на русский

529 остро, бросился с всей силой на защиту Волыни, как же его набеги на приграничье короны в конце концов заставили короля Ягайло объявить ему войну, которую король из раздумья так медленно, а Свидригайло так мужественно вел, что даже после потери великого княжества Литовского он фактически стал хозяином Волыни? '), Всё это происходило в течение двадцати месяцев, в течение которых великое княжество Литовское представляло собой образ величайшего расстройства. О превосходстве Короны и речи быть не могло. Король с великим князем братом вел войну на Волыни, но выбросить его из власти над всей Литвой, к чему как верховный господин в присутствии мятежного васса… Король пожалел, имел неоспоримое право, не осмелился или, вероятно, Свидригайло не хотел.

Он заключал с ним договоры и перемирия как равный с равным, одной стороной контракта был король, другой — Свидригайло с ближайшими князьями крови. Когда у короля терпения уже не хватало, он обращался со своими жалобами и просьбой о вмешательстве то к императору Германии, то к крестоносцам, то есть к своим непримиримым врагам. Свидригайло, со своей стороны, глухой к любым примирительным голосам, как правитель уделов вступал из союза в союз, наступательный и стойкий с прусскими, крестоносными и инфлянтскими орденами, а князья, бояре и литовские города — о.

123—6, Со стороны Свидригайлы этот мир подписали Сигизмунд Кейстутович, двоюродный брат, Юрий Лингвинович, Олелько, Андрей, Иван, Владимировичи, племянники короля. $3) Там же стр. 120 и 122. Дипломатический кодекс Литвы, издание Рачиньского, год 1431, стр. 349, 42