Ольгерд и Кейстут. Разворот 271
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
243
na, mieszczą także Teodora (Fedora). Przy należytej rozwadze imion tyl, i gdy się pomni, że kronika lit: nie przeoczyłaby przecie Wiganda ulubionego brata króla Jagiełły, przychodzi się do przekonania, że ów Fedor nie może być inny, jak Wigand, który na pierwszym chrzcie otrzymał imię Teodor?).
oehzcz Z jedynastu braci Jagiełły on jeden wraz z nim
królem w Ochrzeony został w katedrze krakowskiej. Poświadcza to jeżeli nie naoczny to spółczesny kronikarz Jan z (zarn- kowa tak zwany anonim archidyakon gnieznieński: »Na- zajutrz świętego Walentego 14 lutego (roku 1386)*) pan (dominus) Jagiełło z rodzonym bratem swoim Wigaltem przez arcybiskupa Bodzantę ochrzceni zostali w katedrze
3) Kroniki ruskie (ob. Polnoje sobranije ruskich lietopisiej) kła- dą Teodora piątym w rzędzie pomiędzy synami Olgierda, a Ko- rybuta po nim, tak że zważając iż Olgierd miał z pierwszej ż0= ny pięciu synów, wypadałoby wnosić, że Teodor był z pierwszej żony. Ale kroniki te nie rozróżniają, który z pierwszej, który z drugiej żony się rodził, a przytem wszelka kontrowersya upada w obec dokumentów niżej przytoczonych, gdzie ten Teodor to jest Wigand Alexander nazwany /rater ułerinus (to jest z jednej matki) króla.
4) Właściwie 15 lutego (obacz Wapowskiego dzieje Polski tłumaczenie Malinowskiego tom | str. 62). Naruszewicz w Histo- ryi Polski t. VII str. 274 twierdzi, że Wigand należał do posel-- stwa, które wielki xiążę Jagiełło wysłał w roku 1585 do Polski z oświadczeniem o rękę królowej Jadwigi. Opiera to na słowach anonima archidyakona gnieznieńskiego, który nazywa członkami poselstwa Skorgało, Elgemioth et Borys duces Lithuaniae, Elgemoth więc miał być Wigand. Ałe mi się zdaje, że ten Elgemoth był to Olgimunt xiążę holszański, spokrewniony z pa- nującym domem i natenczas już we wielkiem stojący znaczeniu,
Перевод на русский
243 на, включают также Феодора (Федора). При должной осмотрительности имен и когда помнить, что летопись литовская: не могла бы упустить Вига́нда, любимого брата короля Ягайло, приходит к убеждению, что этот Федор не может быть другим, как Вига́нд, который при первом крещении получил имя Феодор?). Из одиннадцати братьев Ягайло только он вместе с ним королем был крещен в Кафедральном соборе Кракова. Этому свидетельствует, если не очевидец, то современный летописец Ян из (Жарнкова, так называемый аноним архидьякон гнезненский): «На следующий день святого Валентина 14 февраля (1386 года)*) господин (dominus) Ягайло с родным братом Вигальтом были крещены архиепископом Бодзантом в кафедральном соборе. 3) Русские летописи (об.
Полное собрание русских летописей) ставит Феодора пятым в ряду между сыновьями Ольгерда, а после него — Корибута, так что, учитывая, что у Ольгерда от первой жены было пять сыновей, следовало бы заключить, что Феодор был от первой жены. Но эти хроники не различают, кто родился от первой, а кто от второй жены, и все споры отпадают перед существующими ниже документами, где этот Феодор назван Вигандом Александром /rater ułerinus (то есть от одной матери) короля. 4) Собственно 15 февраля (см. историю Польши Ваповского в переводе Малиновского, т. I, стр. 62). Нарусевич в «Истории Польши», т. VII, стр. 274 утверждает, что Виганд входил в посольство, которое великий князь Ягайло послал в 1585 году в Польшу с заявлением о руке королевы Ядвиги.
Он опирается на слова анонима, архидиакона гнезненского, который называет членами посольства Скгоргало, Эльгемиота и Бориса, князей Литвы, Эльгемота же должен был быть Виганд. Однако мне кажется, что этот Эльгемот был Ольгимунтом, князем холшанским, родственным правящей династии и уже тогда занимавшим большое положение.
Правая страница
Оригинал (по-польски)
245
krakowskiej: Jagielle Władysława, Wigantowi Wigant i- miona nadane zostały: 5). Tu najpierw uważać potrzeba, że w texcie myłka oczywista zachodzi, bo Wigant nie zatrzymał przy chrzcie iiaię dawne swoje, ale otrzymał imię Alexandra, jak to dowodzą: pierwszy przywilej wy- dany roku 1387 przez króla szlachcie litewskiej, przyj- mującej wiarę katolicką, i dochowany akt submisyi Wi- ganda królowi, zroku 1388, na których obu dokumen- tach podpisał się: Nos Alexander dei gratia alias Vi- gunt dua Kiernoviensis.
„W obec tego podania utrzymać się nie może po- źniejsza relacya Długosza, jakoby równocześnie z królem ochrzceni zostali dwaj bracia króla: Korygiełło i Świdry- giełło. Ci bez wątpienia przeszli na łacińską wiarę, ale poźniej*). Wigand zaś przyjmując chrzest po raz drugi,
5) Sommersberg Scriptores rerum silesiacarum t. Il str. 154.
9) Długosz (Lib. X str. 104) mówi także o Witołdzie, któ- ry wraz z królem ochrzcił się na imię Alexandra. Witołd zaś już dwa lata pierwej (w roku 1584) na ziemi krzyżackiej chrzest przyjął według obrzędu łacińskiego. Prawdopodobnie więc Dłu- gosz olbo jego przepisywacz przez omyłkę położyli Witołda za- miast Wiganda, co tembardziej prawdopodobnem, że Długosz opisując śmierć Wiganda mówi, iż w Krakowie chrzest przyjął, regeneralionis lavacrum in ecclesia Cracoviensi susceptum, Lib. X. str. 135, Co zaś najwięcej w tem na mylne wnioski naprowadza, jest okoliczność , że Witołd także w dokumentach często nazwa= ny Wigant (które imię otrzymał i to po ojeu swym chrzestnym, gdy roku 1384 dał się ochrzcić na krzyżackiej ziemi, jak to ze źródeł dowiódł Voigt w historyi Prus t, V, str. 422), I tak w inwentarzu archiwum krakowskiego wydanym świeżo w Paryżu, cytowany dokument z roku 1586 str. 374; Conrądus magister ors dinis Cruciferorum promittit Vigunto duci Lithuaniae ausilium ad
Перевод на русский
245 краковской: Ягайло Владислава, Виганту Виганту были даны имена: 5). Сначала здесь необходимо учесть, что в тексте присутствует явная ошибка, так как Вигант не сохранил при крещении своё старое имя, а получил имя Александр, о чём свидетельствуют: первая привилегия, выданная в 1387 году королём литовскому шляхетству, принимающему католическую веру, и сохранившийся акт подчинения Виганда королю 1388 года, на обоих документах он подписался: Nos Alexander dei gratia alias Vigunt dua Kiernoviensis. «На основании этого повествования нельзя поддерживать более позднее повествование Длугоша, будто одновременно с королём были крещены два брата короля: Коригэлу и Швидрыгёлу. Эти без сомнения перешли в латинскую веру, но позже*). Виганд же, принимая крещение во второй раз, 5) Sommersberg Scriptores rerum silesiacarum t. Il стр. 154. 9) Длугош (Lib.
X стр. 104) также говорит о Витольде, который вместе с королем принял крещение под именем Александра. Витольд же уже два года ранее (в 1584 году) на земле крестоносцев принял крещение по латинскому обряду. Вероятно, поэтому Длугош или его переписчик по ошибке поставили Витольда вместо Виганда, что тем более вероятно, что Длугош, описывая смерть Виганда, говорит, что он принял крещение в Кракове, regeneralionis lavacrum in ecclesia Cracoviensi susceptum, Lib. X, стр. 135. Что же особенно наводит на ошибочные выводы, так это обстоятельство, что Витольд также в документах часто назывался Вигант (имя, которое он получил и по своему крестному, когда в 1384 году принял крещение на земле крестоносцев, как это из источников доказал Фойгт в «Истории Пруссии», т. V, стр.
422), И так в инвентаре Краковского архива, недавно изданном в Париже, цитируется документ 1586 года, стр. 374; Conrādus magister ordinis Cruciferorum promittit Vigunto duci Lithuaniae auxilium ad