Ольгерд и Кейстут. Разворот 258

Оригинал (по-польски)

246

tym z rodzinnego kniaztwa. Ikiazań dotąd udzielny wcielony został do Moskwy, xiążę zaś korzystając z zamieszania Porozumio- podczas wojny wyżej opisanej schronił się do Ljtwy, wszedł

nia 2 Litwą

Dymitrai w zmowę z dwoma starszymi braćmi Bielskimi i z nimi

Jana wy- chodzą na

jaw. pospołu z królem polskim, wszyscy w nadziei, że król udzieli sierocie pomocy do odzyskania xięstwa swego. Gdy nadzieja ta ich zawiodła, porozumienia z dworem polskim wyszły na jaw, a xiążę riazański znikł bez śladu, naten- czas Dymitr i Jan Bielscy przeprosili wielkiego kniazia. Ten im przebaczył na wstawienie się metropolity ruskie- Zapisy, kióro O i soboru, kontentując się zapisem, który każdy z sie. osobna wydać musiał, i w którym przyznaje się do prze- winienia, bije czołem przed swym hospodarem, co się zlitował nad swoim chłopem, przyrzeka nie wydalać się nigdy do Litwy, tamże ani poselstwa syłać, ani wiado- mości udzielać, z królem Polski żadnych stosunków nie mieć, nakoniee wydawać nawet własnych braci, gdyby

go ci namawiali do przejścia do Litwy*). Iwan Bielski przewodniczył w roku następnym (1524) a po raz drugi w roku 1527 wyprawom na Kazań, głó- wny cel ambicyi wielkiego kniazia Bazylego lwanowicza, Kroniki miejscowe nawet świadczą, że mógł z łatwością zdobyć stolicę i twierdzę. I jeden i drugi raz odstąpił kon-

5) Kombinując daty i mając na uwadze, że Bielscy rodzili się z xiężniczki Riazania, że najmłodszy z braci Szymon Bielski żądał, aby król Zygmunt pomocnym mu był do odzyskania Ria- zania nie można inaczej Wumaczyć te zapisy starszych braci, któ- rych osnowę podałem w texcie. Zapis Dymitra wydrukowany w Skarbeu Litwy tom Il dokument 2297. Karamzyn wiedział tylko o zapisie Jana i dlatego opacznie go tłumaczy, Obacz tom VII pod rokiem 1524,

4

Перевод на русский

246 из этого семейного княжества. Рязанский князь до сих пор управляемый был включён в состав Москвы, а князь, воспользовавшись смутой во время вышеописанной войны, укрылся в Литве, вступив в заговор с Димитрием и двумя старшими братьями Белскими и вместе с ними выходит на свет. вместе с польским королем, все в надежде, что король поможет сироте вернуть своё княжество. Когда эта надежда их подвела, соглашения с польским двором вскрылись, а рязанский князь исчез без следа, тогда Димитрий и Ян Белские попросили прощения у великого князя. Он им простил по ходатайству русского митрополита, ограничившись записью, которую каждый из них.

его пришлось выдать отдельно, и в котором он признается в проступке, бьет лбом перед своим господарем, который сжалился над своим холопом, клянется никогда не отправляться в Литву, там же ни посольства посылать, ни сведения передавать, с королем Польши никаких отношений не иметь, окончательно не выдавать даже собственных братьев, если бы его уговаривали перейти в Литву*). Иван Бельский возглавлял в следующем году (1524) и во второй раз в 1527 году походы на Казань, главная цель амбиций великого князя Василия Ивановича, местные хроники даже свидетельствуют, что он мог легко завоевать столицу и крепость.

И в первый, и во второй раз он отступил кон- 5) Составляя даты и учитывая, что Белецкие произошли от княжны Рязанской, что младший из братьев, Симон Белецкий, требовал, чтобы король Сигизмунд помог ему вернуть Рязань, иначе нельзя объяснить эти записи старших братьев, основу которых я привел в тексте. Запись Дмитрия напечатана в «Скарбее Литвы», том II, документ 2297. Карамзин знал только о записи Яна и поэтому неправильно её переводит. См. том VII за 1524 год, 4

Оригинал (по-польски)

217

tentojąc się oświadczeniem uległości ze strony zwierzchni- ków gminy. Po drugiej wyprawie oburzone tem postępo- waniem wojsko oskarzało wodza o przekupstwo, ale wielki kniaź nie dał wiary tym zaskarzeniom i Bielski ocalał 5). Względność i przychylność dla tych krewnych swoich (gdyż babka macierzyńska Bielskich była siostrą ojca jego Iwana Bazylewicza) dochował wielki xiążę do śmierci. Na łożu śmiertelnym polecił ich duehowieństwu i bojarom, i położył Dymitra i Jana na liście członków rady najwyż- szej, która miała wraz z wdową carową rządzić państwem podczas małoletności carewicza 7).

Ale zaledwie przeniósł się do wieczności roku 1555, doświadczyli xiązęta Bielscy, ile tem ich stanowisko za- chwianem zostało. Carową regentką była Helena z rodu kniaziów Glińskich, tego nieprzebłaganego wroga QOlgier- Oba bracia

członkami

' . . . . . . d ź- dowiczów, a w radzie najwyższej zasiadali Szujscy dumą szej pa stwa

i ambicyą górujący nad innymi, i którzy zazdrościli Biel- wa skim więcej pewaie niż względów i łaski u tronu, po- chodzenia ich od. panującego domu i pokrewieństwa z wielkim kniaziem Moskwy. Zaledwie też doszła wiadomość Stanowisko

ich podko-

do Moskwy, że Szymon najmłodszy z braci Bielskich prze- PE niewierzył się jej i zbiegł do Litwy (1684) a burza za- brak zo”

. WINE iego Szy- częła natychmiast gromadzić się nad głowami starszych oma do

braci. Nie tknęła ona najstarszego Dymitra, bo osobistość jego nie wzniecała obawy, wziętość zaś u dworu była zawsze wielką; z tego powodu Szujscy szukali nawet z

——

5) Nikonowska i kazańska kronika u Karamzyna tom VII rok 4527.

1) Obacz spis członków rady najwyższej u Karamzyna tom VIII nota 2. Także text pod latami 15352 i 1533 i sofijską kro. nikę wtórą, Pol, sobr. t. VI str. 271. 28

Перевод на русский

217 утверждаясь заявлением покорности со стороны руководителей общины. После второго похода возмущённое таким поведением войско обвинило вождя в взяточничестве, но великий князь не поверил этим обвинениям, и Белский спасся. Великое княжество сохраняло справедливость и благожелательность к этим своим родственникам (так как бабка по материнской линии Белских была сестрой его отца Ивана Базилевичa) до самой смерти. На смертном одре он поручил их духовенству и боярам, и включил Дмитрия и Яна в список членов высшего совета, который должен был править государством вместе с вдовой царицей во время малолетства царевича. Но как только он отошёл в вечность в 1555 году, князья Белские испытали, насколько сильно пошатнулось их положение. Регентшей царицей была Елена из рода князей Глинских, эта непримиримая врагиня. Обa брата были членами ' . . . . .

из евреев, а в высшем совете заседали Шуйские, гордость государства и амбиции которых превосходили других, и которые завидовали Белевским больше по происхождению, чем по благосклонности и милости при дворе, их происхождению от правящей династии и родству с великим князем Москвы.

Едва дошли до Москвы известия о том, что Симон, младший из братьев Белевских, не поверил им и сбежал в Литву (1684), как буря немедленно начала собираться над головами старших братьев.

Она не тронула старшего Дмитрия, потому что его личность не вызывала опасений, однако положение при дворе всегда было велико; по этой причине Шуйские даже искали...

5) Никоновская и казанская летопись у Карамзина том VII, год 4527. 1) Смотри список членов высшего совета у Карамзина том VIII, примечание 2.

Также текст под годами 15352 и 1533 и софийскую вторую хроніку, Pol, sobr. t. VI стр. 271. 28