Ольгерд и Кейстут. Разворот 254

Оригинал (по-польски)

208

kniaź Moskwy zmiłował się nad Szymonem i przyjął go

w swoją służbę wraz z jego posiadłościami*?).

Ton, gdzisra Wielki xiążę Alexander, gdy go wiadomość doszła 0

potwarze. dokonanej zdradzie i powodach, którymi ją uniewinnić chciano, wysłał poselstwo do Moskwy z żądaniem, aby mu wydano wiarołomnego zbiega Szymona Bielskiego * '). W czystości sumienia z pogardą odparł potwarz, jakoby w jego kraju prześladowano kogo 0 wiarę: «Nie posyłam biskupa wileńskiego do Szymona Bielskiego, zdrajcy tego od lat trzech nie widziałem , tem mniej zamierzałem zmu- sić go gwałtem do zmiany wiary. Wszak tyle kniaziów ruskiej wiary Żyje spokojnie na Litwie*?).. Szlachetny xiążę zamilezał o tem co najwymowniej okazywało nikczem- ność potwarzy, o przywileju, który wydał dla duchowień- stwa cerkwi wschodniej w państwie swojem, nadającym mu wolności jeżeli nie większe to pewnie nie ciaśniejsze niż ich w Moskwie używało**), chociaż wiedział jak ma- ło przychylnem było pozernej unii ze Rzymem.

wyż kaiaż Ale zanim poselstwo posłuchanie otrzymało, Jan Bi-

daje wojnę zylewicz już rozpoczął kroki nieprzyjacielskie. W" miesiąc po przybyciu Szymona Bielskiego (w maju roku 1500) wojewodowie jego wkroczyli do bezbronnej Litwy, zajęli Briańsk, Putywl, Drobobuż, odebrali przysięgę od oko- licznych znakomitszych kniaziów, nakoniec w lipcu na. głowę pobili i wzięli w niewolę hetmana litewskiego Kon:

40) Iatopis woskreseński, sofijski, uł supra. 41) Latopis woskreseński uł supra str. 239. | 42) Skarbiec Litwy tom Jl pod rokiem 1500, dok. 2419.

48) Tamże pod rokiem 1499 dokurment 2108.

Перевод на русский

208 Князь Москвы сжалился над Симоном и принял его на свою службу вместе с его владениями. Тогда, когда Великий князь Александр получил известие о совершённой измене и причинах, которыми её хотели оправдать, он послал посольство в Москву с требованием выдать ему вероломного беглеца Симона Бельского. В чистоте совести с пренебрежением отверг позор, будто в его стране кто-либо преследуется за веру: «Я не посылаю виленского епископа к Симону Бельскому, изменнику, которого три года не видел, тем более я не собираюсь принуждать его насильно к измене веры. Ведь столько князей русской веры живут спокойно в Литве.

Благородный князь занялся тем, что наиболее красноречиво демонстрировало подлость клеветы, о привилегии, которую он предоставил духовенству восточной церкви в своем государстве, давая им свободы, если не большие, то, по крайней мере, не меньшие, чем они пользовались в Москве**), хотя он знал, как мало благосклонен был показной союз с Римом. Но прежде чем посольство получило слушание, Ян Бидзилевич уже начал враждебные действия. В месяц после прибытия Симона Белецкого (в мае 1500 года) его воеводы вторглись в беззащитную Литву, заняли Брянск, Путивль, Дрогобуж, приняли присягу от местных видных князей, и, наконец, в июле разгромили и взяли в плен литовского гетмана Кон:

| 42) Сокровищница Литвы том Jl за год 1500, документ 2419. 48) Там же за год 1499 документ 2108.

Оригинал (по-польски)

209

stantego xięcia Ostrogskiego **), jedynego wodza, którego Litwa im przeciw stawić mogła.

Wielki xiążę dumny z tych sukcesów odmówił dania xięcia Bielskiego, wymawiał posłom litewskim, że ich pan stawia bożnice (tak nazywał kościoły łacińskie) i zagroził, że jeżeli Alexander pracować będzie, aby Ruś mu podległa przeszła na wiarę łacińską, ona cała przej- dzie pod jego berło*5),

Nieszczęsna ta wojna,

wy-

gdzie Litwa nietylko z Moskwą

ale i z jej przymierzańcami wojewodą mołdawskim i cha-

nem Krymu walczyć musiała i która zagrażała już byto-

wi jej, gdyby nie interwencya i pomoc udzielona jej ZE Zabory Mos-

strony zakonu Inflant, zakończyła się sześcioletnim rozej- ""*

mem, a ten'w roku 1508 na stałe przymierze pokoju

zamienionym został. Moskwa zatrzymała wszystkie zabory,

Czernichów, Starodub, Rylsk, Nowogród Siewierski, Ho-

mel, Trubeck. Briańsk, Mceńsk , Lubecz, Serpejsk, Maą-

salsk , Dorohobuż, Toropiec 5). Odzyskał je w części pols-

ki oręż dopiero po przeciągu 150 lat O ile zaś nacisk religijny wywierany na wielką xięż-

nę Helenę usprawiedliwiał ową wojnę,

na to niech odpowiedzą własne jej słowa

jej do ojca; piętnują one oraz Sz

narzędzie w krwawej tej sprawie.

iężna), żem wydaną za równego

——....

44) Nad rzeką Wedruch smoleńskiem,

List w. x. Heleny w

której był hasłem, obronie mę- , zawarte w liście ymona Bielskiego główne «Wspomnij ojcze (mówi

ci brata, któremu wiesz

ą (teraz Trostną) w województwie

45) „By Rusi, kotoroje jemu służat, k rim dil... a ot toj nużi pojdut k nam i Woskreseński latopis rok 1500. 46) Skarbiec Litwy tom Il p

skomu zakonu ne nu- nam ich prijmati i $ wolczinami, Ut supra pag. 239, | od rokiem 1503 dok. 2456,

27

Перевод на русский

209 князя Острожского **), единственного военачальника, которого Литва могла противопоставить им. Великий князь, гордый этими успехами, отказался дать князя Белкского, упрекал литовских послов в том, что их господин строит синагоги (так он называл латинские церкви) и пригрозил, что если Александр будет работать над тем, чтобы Русь, подчиняющаяся ему, перешла в латинскую веру, она вся перейдет под его власть*5). Эта несчастная война, где Литва должна была сражаться не только с Москвой, но и с её союзниками: молдавским воеводой и крымским ханом, и которая уже угрожала существованию её, если бы не вмешательство и помощь, оказанная ей со стороны Прусского ордена Ливонии, закончилась шестилетним перемирием, а в 1508 году оно было превращено в постоянный мирный союз. Москва удержала все завоевания, Чернигов, Стародуб, Рыльск, Новгород-Северский, Гомель, Трубчевск.

Брянск, Мценск, Любеч, Серпейск, Мясальск, Дорогобуж, Торопец 5). Польский оружие вернул их лишь частично спустя 150 лет. Что касается религиозного давления на большую княгиню Елену, которое оправдывало эту войну, пусть на это ответят сами её слова к отцу; они осуждают и инструмент в этом кровавом деле. Над рекой Ведруч Смоленском, письмо Елены, в котором был девиз, защите брата, которого она знала (ныне Тростная) в воеводстве. „Для Руси, которые ему служат, к которым они ... и от этой нужды пойдут к нам», Воскресенский летописный год 1500. Сокровищница Литвы том II по литовскому ордену не нужно их принимать и с волчинами, Ut supra стр. 239, с 1503 года до 2456, 27