Ольгерд и Кейстут. Разворот 253
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
206
niektórych kniaziów ruskich rozpoczęli. Sami dziejopiso- wie polscy przyznają, że.Soltan z potem czoła nad na- wróceniem wielkiej xiężny pracował (in conversione [emi- nae multum insudasse35). Ale na próżno: xiężna twarda jak skała odpierała wsrystkie namowy?5), a Sołtan tylko krwawą wojnę i srogie klęski na ojczyznę sprowadził, Wielki xiążę Moskwy nie spuszczał z oka tego, którego odkąd tenże uznał zwierzchneść Rzymu nazywał smoleń- skim renegatem odmawiając mu tytuł metropolity. Pod pozorem obrony prawosławia zawojował on niedawno te- mu Wielki Nowogród, a teraz jakże nie spieszyć na oswo- bodzenie córki, jęczącej pod naciskiem latynizmu, na po- moc kniaziom sąsiednim, kuszonym przez kilku wędrują cych Bernardynów do przejścia na rzymską wiarę, kiedy przytem nadarza się sposobność rozszerzenia granie pań- stwa swego na koszt zięcia. Ale chciał pierwej zapewnić sobie sprzymierzeńców w Litwie i wszedł w tajemne ro- kowania z pogranicznymi kniaziami. Przyrzekł im jeżeli przejdą w służbę jego i z nim się przeciw Litwie połą- czą nietylko utrzymanie przy terazniejszych posiadłościach, ale padanie nowych w Moskwie i wszystko co orężem na ojczyźnie swojej zdobędą?”).
85) Kulczyński Specimen ecclesiae ruthenicae.
86) „Diffieillinam et inexorabilem se semper praeslilit, ia ut pauca spes de conversione ejus relinquatur*. List papieża do wiel- kiego xięcia Alexandra z roku 1501. Theiner Monumenta doku: ment 308 tom II.
37) «/ posyłajet tajemne do kniazia Semena lwanowicza Biels- kago i do kniazia Semena Iwanowicza Możajskogo, iżby oni z gorody i wołostmi otstupili od ziata jego welikogo kniazia Alexandra i 30 wsim tym służyli jemu u k tomu obiecał im mnogii gorody i wo-
Перевод на русский
206 некоторых русских князей начали. Сами польские летописцы признают, что Султан с потом со лба над обращением великой княжны работал (in conversione [eminae multum insudasse35). Но напрасно: княжна, твердая как скала, отразила все уговоры?5), а Султан только кровавую войну и суровые поражения на Родину навел. Великий князь Московский не спускал глаз с того, кого, с тех пор как тот признал верховенство Рима, называл смоленским ренегатом, отказывая ему в титуле митрополита. Под предлогом защиты православия он недавно завоевал Великий Новгород, а теперь как же не поспешить на освобождение дочери, стонущей под давлением латинизма, на помощь соседним князьям, соблазняемым несколькими странствующими бернардинами перейти в римскую веру, когда при этом представляется возможность расширить границы своего государства за счет зятя.
Но он сначала хотел обеспечить себе союзников в Литве и вступил в тайные переговоры с пограничными князьями. Он пообещал им, что если они перейдут на его службу и объединятся с ним против Литвы, то не только сохранят за собой нынешние владения, но будут получать новые в Москве и всё, что смогут завоевать оружием на своей родине?") 85) Кульчинский Specimen ecclesiae ruthenicae. 86) „Diffieillinam et inexorabilem se semper praeslilit, ia ut pauca spes de conversione ejus relinquatur*. Письмо папы к великому князю Александру 1501 года. Theiner Monumenta document 308 том II. 37) «/ посылает тайно к князю Семёну Ивановичу Белскому и к князю Семёну Ивановичу Можайскому, чтобы они отступили со своими городами и волостями от снох его великого князя Александра и все 30 селений служили ему; при этом он обещал им множество городов и во...
Правая страница
Оригинал (по-польски)
207 j
Pierwszy co przystał do wielkiego kniazia był Sy mon Biele Szymon Iwanowicz Bie lski starzec, slryjeczny poygzny, 82
przedaniu się brat w drugim stopniu wielkiego xięcia Alexandra, rezy- " kwy dujący w Smolanach na drodze ku Smoleńsku 5) drugi Szymon Iwanowicz kniaź na Możajsku, którego Alexander utwierdził w posiadaniu grodów Starodub, Homel, Czer- nichów , Nowogrodek siewierski, Rylsk a przeto całej Siewierszczyzny 35), Tak więc jeszczcze przed rozpoczęciem wojny wchód do Litwy był już w rękach Moskwy. Potem na dniu 12 kwietnia roku 1590 zjawia się Szymon Biel- ski w Moskwie i bijąc czołem przed wielkim kniaziem błaga, jakby między nimi nie uprzednio nie było zaszło, by się nad nim zmiłował i w służhę go swoją przyjał, gdyż wielkie! prześladowanie spadło teraz na grecką wia+ Spotwarza. rę. Wielki kniaź litewski Alexander bowiem nasyła żonie Bo w. Al0- swej Helenie Józefa władykę smoleńskiego, odstępcę pra. wosławnej wiary, potem swego biskupa i czerńców Ber- nardynów, aby ją nawrócić na lncińską wiarę. W tym samym celu zsyła swycli ezerńców do kniaziów, mieszczań- stwa wileńskiego i całej mu poddanej Rusi. Na to wielki
sli swoi i kotoryje gorody i wołosti oni pod Litwuju poberut, to
im wse dorżati»; ob. Kronika litewska wyd. Narbutta str. 67.
38) „Kniaź Semen Iwanowicz Bielski perwie jeszcze wsziałia
Brańskoho prijechał k Moskwie i so wseju otczinoju prikazałsia weli- komu kniaziu Moskowskomu*, ob. Kronika litewska ut supra str. 68 | Latopis woskreseński, sofijski, Pol. sobr, t. Śmy i Oty str. 238 148 r. 4500. Smolniany król zajął na Szymonie Bielskim jako ulrajcy i nadał je w roku 1501 żonie, wielkiej xiężnie Helenie (Skarbiec Litwy tom II dok. 2156).
*9) Skarbiec Litwy tom II przywilej pod liczbą 2107 z ros ku 1499, oraz kronika Litwy jak wyżej str, 67,
Перевод на русский
207 j Первым, кто присоединился к великому князю, был Симон Беле, Симеон Иванович Белский старец, старший, 82 года, по преданию, брат во втором поколении великого князя Александра, проживающий в Смолянах на пути к Смоленску, 5) второй Симеон Иванович князь в Можайске, которого Александр утвердил во владении городами Стародуб, Гомель, Чернихов, Новогрудок сиверский, Рыльск и, следовательно, всей Севершчиной 35). Таким образом, еще до начала войны, выход в Литву уже был в руках Москвы. Потом, 12 апреля 1590 года, Симеон Белский появляется в Москве и, кланяясь лицом в пол перед великим князем, умоляет, как будто между ними раньше не было никакого конфликта, чтобы он помиловал его и принял на службу, так как большое преследование теперь обрушилось на греческую веру.
Великий литовский князь Александр посылает к жене своей, Елене Иосифовне, владыке смоленскому, отступнику православной веры, затем своего епископа и чернецов бернардинцев, чтобы обратить её в латинскую веру. С той же целью он посылает своих чернецов к князьям, виленскому городу и всей подчинённой ему Руси. На это великий сам и те города и волости, которые они под Литву возьмут, всё им удерживать. Литовская летопись, изд. Нарбутт, стр. 67. Князь Семён Иванович Бельский сначала ещё до всех приезжал в Москву из Бранинска и со всем своим отчиной покорился великому князю Московскому. Литовская летопись, там же, стр. 68. Летопис воскресенский, софийский, польское собрание, т. Śmy i Oty, стр. 238, 148 г., 4500.
Смольнянский король занял у Шимона Белского как ульрайцы и в 1501 году передал их жене, великой княгине Елене (Сокровищница Литвы, том II, док. 2156). *9) Сокровищница Литвы, том II, привилегия под номером 2107 от 1499 года, а также Литовская хроника как выше, стр. 67,