Ольгерд и Кейстут. Разворот 252
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
204
w roku 1495, Józef Sołtan w roku 1497 udali się o potwierdzenie i błogosławieństwo nie do Rzymu ale do Caregrodu?9). Makary uchodził w Moskwie nawet za pra- wosławnego, bo wielki kniaź Iwan wymawiał zięciowi, że nie ten duchowny (natenczas arebimandryta wileński), ale biskup łaciński ślub dał córce jego"). Tu zaś po- wolność Alexandra granicę swą znalazła. Józef Sołtan będąc jeszcze biskupem (władyka) smoleńskim sprzyjał unii ale skrycie, inaczej nie miałby przystępu do xiężny Heleny, która go lak wysoko ceniła, że mu pozwalała prawić jej o kwestyach religijnych i nie zostałby metro- politą kijowskim3'). Ale dostąpiwszy raz przez wybor bi- skupów tej godności, wielki xiążę Alexander gorliwy ka- tolik wezwał go, aby teraz chcąc być od niego w tej godności uznanym wystąpił otwarcie i wyłamawszy się zpod zwierzchności pseudo patryarchy w Carogrodzie re= zydujacego wyznanie wiary oraz oświadczenie co do pod-
29) Tamże. O Sołtanie pisze papież do wielkiego xięcia Ale- xandra pod rokiem 1501. «(um enim constantinopolitanus palriar- cha nullus sit alius quam Joannes episcopus portuensis, nescimus quo- nam pacto promotio facta per illum huerelicum Joachimum constitu- łum violenta manu in sede constantinopolitana per tyrannum Turca- rum a nobis debeat apppobari*. Theiner Monumen'a Poloniae pod rokiem 1501.
30) Karamzyn tom VI str. 254 Wumaczenie Buczyńskiego.
31) „(onstat (Jasephum Sołtan) Alexandro principi cum adhue Smolensciae episcopus esset, operam navasse ad Helenam principis conjugem Moschi filiam a schismate avertendam , quare Alezander non znimicitias modo sibi sed et bellum moscoviticum grande conflavit*. Kojałowiez Miscellanea. |
Перевод на русский
204 в 1495 году, Йозеф Солтан в 1497 году отправились за подтверждением и благословением не в Рим, а в Цареград?9). Макарий пользовался в Москве даже славой православного, потому что великий князь Иван упрекал зятя, что не этот духовник (в то время архимандрит вильнюсский), а латинский епископ дал клятву его дочери. Здесь же медлительность Александра нашла свою границу. Йозеф Солтан, будучи ещё епископом (владыкой) смоленским, поддерживал унию, но тайно, иначе он не имел бы доступа к княгине Елене, которая так высоко его ценила, что позволяла ему наставлять её по религиозным вопросам, и он не стал бы киевским митрополитом3).
Но, однажды достигнув этого достоинства через выбор епископов, великий князь Александр, ревностный католик, призвал его, чтобы теперь, желая быть признанным ним в этом достоинстве, он выступил открыто и, вырвавшись из-под власти псевдопатриарха в Цареграде, изложил вероисповедание и заявление относительно под- 29) Там же. О Султане пишет папа великому князю Александру в 1501 году. «(um enim constantinopolitanus palriarcha nullus sit alius quam Joannes episcopus portuensis, nescimus quonam pacto promotio facta per illum huerelicum Joachimum constitułum violenta manu in sede constantinopolitana per tyrannum Turcarum a nobis debeat apppobari*. Theiner Monumenta Poloniae в 1501 году. 30) Карамзин том VI стр. 254 Перевод Бучинского.
31) «(Когда Иосиф Солтан) Александр, будучи еще епископом Смоленским, старался отвести Елену, супругу князя, дочь Мосхи, от раскола, поэтому Александр не только заработал вражду к себе, но и развязал большую московитскую войну*. Кояловец. Разные материалы.»
Правая страница
Оригинал (по-польски)
208
dania się ustawom soboru florenckiego do Rzymu prze-
Sołtan wiedział, ile wielki xiążę Alexander pragnał, zachowując się przytem biernie, według danego ojcu jej zaręczenia, by Żona jedną z nim wiarę wyznawała, wie- dział także, że papież kilkukrotnie nad lem radę składał, i nakoniec w nadziei tej słynńej konwersyi wydał bulę dla dyecezyj Kijów, Wilno, śuck i Miedniki tej osnowy te Iusini, którzy przechodzą na łacińską wiarę drugi raz chrzczeni być nie powinni?3). Aby więc posiąść metro- polię kijowską, a wtym celu uspokoić Rzym co do wąt. pliwej swojej ortodoxyi podwoił on swe zachody około nawrócenia wielkiej xiężny, w czem mu pomagało kilku Bernardynów niedawno do Litwy sprowadzonych?4), któ- rzy propagandą w tym duchu bez watpienia i po dworach
3%) Qbacz ustęp poprz. Alexander Włodzimirowicz.
%3) lustrukcya króla Alexandra dana posłom wysłanym do Moskwy w roku 1505, w której znajdują się te słowa: «Papież kilkakrotnie składał radę z kardynałami w materyi nawrócenia królowej, skutkiem czego zaszło postanowienie, że nie ma po- rzeby nietylko królowę ale i Ruś całą chrzcić powtórnie, je- żeli wyzna posłuszeństwo stolicy apostolskiej. Metryki litewskie. Obacz Narbutta tom VIII str. 472 nota. Bula w tym przedmiocie wyszła roku 1501. Obaez Theinera Monumenta Poloniae tom II Że bulla ta równocześnie lub poźniej, i w dyecezyach lwowskiej; przemyskiej, chełmskiej ogłoszoną została, świadczą o tem „Akta synodu we Lwowić r. 1564 odbytego* wydane r. 1860 we Lwo- wie str. 20. .
$4) Sprowadzeni Bernardyni zostali do Litwy roku 1489, W roku 1494 darował im Alexsnder w Grodnie plac, na którym był dawniej zamek xiążąt litewskich. Zbiór dyplomatów litewskich wydanych przez komisyę archeograficzną wileńską.
Перевод на русский
208 передача постанов синода Флорентийского в Рим — Султан знал, как сильно великий князь Александр желал, при этом ведя себя пассивно, в соответствии с данным её отцу обещанием, чтобы Жена исповедовала одну с ним веру, знал также, что папа несколько раз совещался над этим и, в конце концов, в надежде на этот знаменитый переход в другую веру, издал буллу для диоцезов Киев, Вильно, Щучь и Мядники, что эти Юсини, переходящие на латинскую веру, не должны быть крещены вторично3). Чтобы таким образом овладеть киевской митрополией, а с этой целью успокоить Рим относительно сомнительной своей ортодоксии, он удвоил свои усилия по обращению великой княгини, чему помогали ему несколько недавно привезённых в Литву бернардинцев4), которые пропагандой в этом духе без сомнения также действовали при дворах. 3%) Смотрите предыдущий абзац. Александр Владимирович.
%3) инструкция короля Александра, данная послам, отправленным в Москву в 1505 году, в которой содержатся эти слова: «Папа не раз советовался с кардиналами по вопросу обращения королевы, в результате чего было принято решение, что нет необходимости не только королеву, но и всю Русь вновь крестить, если она признает власть апостольского престола. Литовские метрические книги. См. Narbutta том VIII стр. 472 прим. Булла по этому вопросу вышла в 1501 году. Обаез Theinera Monumenta Poloniae том II. То, что эта булла одновременно или позже была провозглашена в Львовской, Перемышльской и Холмской епархиях, свидетельствуют «Акта синода во Львове 1564 года, изданные в 1860 году во Львове», стр. 20. $4) Привезённые бернардины прибыли в Литву в 1489 году. В 1494 году Александр подарил им в Гродно участок, на котором раньше был замок литовских князей.
Сборник литовских дипломатических документов, изданных Виленской археографической комиссией.