Ольгерд и Кейстут. Разворот 231

Оригинал (по-польски)

162

odbywały się rokowania o przymierze między Moskwą a Litwa, oraz i swaty królewica Alexandra z Heleną córką wielkiego xięcia Moskwy, Alexander oświadczył się goto- wym do wielkich ustępstw, byle przyszły teść jego przy- rzekł, że Kijowa nigdy żądać nie będzie. Rokowania z od- miennym skutkiem długo trwały. Ale wielki xiążę odpo- wiadał zawsze, że Kijowa nie utwierdzi przy Litwie. <Ki- jów: mawiał on «Smoleńsk i inne miasta należą Rosyi, my i te zdobywać mamy zamiar» '5).

W roku 1573 kiedy Polska poraz pierwszy przystą- pić miała do elekcyi króla, kilkunastu panów litewskich wysłali posła Michała Haraburdę do wiekiego xięcia Mo- skwy Iwana Groźnego z zapyjaniem, czyliby nie przyjał korony dla syna swojego Teodora. Iwan na to oświadczył, że gotów dla siebie przyjąć koronę Jagiellonów, a pomię- dzy warunkami, które kładł, był znowu zwrot Kijowa do Moskwy '7).

Przywłaszczenie grodu tego Moskwie było nakoniec głównym przedmiotem traktatów tak zwanych andruszow- skich i grzymułtowskich między Polską a Moskwą w la- tach 1667 i 1686 zawartych '*).

—N

16) Karamzyn historya Rosyi tom 6 pod latami 1494—1500, 1503.

11) Tenże tom 9 pod rokiem 1573.

18 Na mocy traktatu andruszowskiego z roku 1667 pozo- stał"przy Rosyi sam tylko Kijów z obrębem jednomilowym, a traktatem w Moskwie roku 1686 zawartym przydano do tego Wasylków i Trypol. Większa część zaś ziemi kijowskiej zostały przy Polsce , aż do roku 1795 tj. do ostatniego podziału Polski,

w uuteconnomamui

Перевод на русский

162 проходили переговоры о союзе между Москвой и Литвой, а также о сватовстве князя Александра с Еленой, дочерью великого князя Московского. Александр заявил, что готов на большие уступки, лишь бы будущий тесть пообещал, что никогда не будет требовать Киев. Переговоры с различными результатами длились долго. Но великий князь всегда отвечал, что не утвердит Киева при Литве. «Киев, — говорил он, — Смоленск и другие города принадлежат России, мы и эти собираемся завоевать»5). В 1573 году, когда Польша впервые собиралась участвовать в выборах короля, несколько литовских панів послали посла Михаила Харабурду к великому князю Московскому Ивану Грозному с вопросом, примет ли он корону для своего сына Фёдора.

Иван на это заявил, что готов принять для себя корону Ягеллонов, а среди условий, которые он ставил, снова была передача Киева Москве '7). Присвоение этого города Москвой в конечном итоге стало главным предметом так называемых андрусовских и гржиму́лтовских договоров между Польшей и Москвой в 1667 и 1686 годах '*). —N 16) Карамзин "История России" том 6, под годами 1494—1500, 1503. 11) Тот же том 9 под годом 1573. 18 Согласно Андрусовскому договору 1667 года, у России остался только Киев с окрестной милей, а договором в Москве, заключённым в 1686 году, к этому добавлены Васильков и Триполье. Большая же часть киевских земель осталась за Польшей до 1795 года, то есть до последнего раздела Польши, в uuteconnomamui

Оригинал (по-польски)

163

b) MicHAŁ DRUGI SYN ALEXANDRA (OLELKA) WŁODYMIRO- WICZA WŁADCY KIuOWA.

Michał kniaź na Kopylu zamknął poczet xiążąt lilew- Me "gig skich ze szczepu panującego, którzy kolejno przez pół- miestnk we tora wieku piastowali urząd namiestników w Wielkim "/ dzie Nowogrodzie. Pierwszym był Narymunt syn Giedymina (roku 1353), ostatnim Michał Giedymina praprawnuk.

Tytuł szumny, ale nie więcej, a do tego przywłaszczo- ny; władza żadna.

Ile razy rzeczpospolita nowogrodzka obawiała się nie- przyjacielskjego napadu, miała zajście z Moskwą, albo przeczuwała nieprzyjazne usposobienie u władców Litwy G5,sgli ci dla siebie, natenczas aby świecić sprzymierzeńcem, lub też paraliżować szkodliwe jej zamiary, pospieszała zapra- szać do.siebie jednego ze synów, wnuków albo pobocz- nych krewnych ówcześnie panującego wielkiego xięcia Litwy i oddawała mu w dzierżenie w początkach dziedzi- czne, poźniej doczesne tylko, jeden gród obronny i kilka małych posiadłości. Nie dozwalała mu przy tem ani naj- mniejszego wpływu na jej sprawy, ani mu poruczała dowództwa nad siłą zbrojną w pokoju i wojnie. Xiążęta, którzy z nakazu zwierzchnika a po części z przyczyny ' szczupłej dotacyi swojej, z potrzeby szli na to stanowi- sko, znudzeni rolą fetyszów, na którą byli skazani, znu- żeni przy rycęrsko - feudalnem swem usposubieniu gwar- liwem i burzliwem życiem gminowładztwa, po kilku mie- siącach opuszczali je ustępując miejsca innym xiążętom lub zostawiając zastępcę.

Pomimo zabiegów tych o zyskanie sprzymierzeńców, w. Nowo-

, ród chyli si a przy lem ciągłych starań okcło zachowania niepodle- '4o spaku.

Перевод на русский

163 b) МИХАИЛ ВТОРОЙ, СЫН АЛЕКСАНДРА (ОЛЕЛКА) ВЛАДЫКИ КИЕВА. Князь Михаил в Копыле закрыл список князей Лилейских из правящей династии, которые поочередно в течение полувека занимали должность наместников в Великом Новгороде. Первым был Нарымунт, сын Гедимина (1353 год), последним — Михаил, правнук Гедимина. Титул громкий, но не более того, к тому же присвоенный; власти никакой.

Сколько раз Новгородская республика опасалась вражеского нападения, сталкивалась с Москвой или предчувствовала недружелюбное расположение у правителей Литвы, она для себя тогда, чтобы светить союзником или же парализовать вредоносные её намерения, поспешала приглашать к себе одного из сыновей, внуков либо боковых родственников тогдашнего правящего великого князя Литвы и передавала ему в держание сначала наследственно, позже только временно, один оборонительный город и несколько небольших владений. Ей при этом не позволялось ни малейшего влияния на её дела, ни поручения командования над вооружённой силой в мирное и военное время.

Князья, которые по приказу начальства, а отчасти из-за 'скудной своей dotacji', из необходимости занимали эту должность, утомленные ролью фетишей, на которую были обречены, уставшие от рыцарско-феодального своего нрава и шумной и бурной жизнью общинного управления, через несколько месяцев покидали их, уступая место другим князьям или оставляя заместителя. Несмотря на их усилия по привлечению союзников, ново-род склоняется и при этом непрерывные старания о сохранении неразрушимого порядка.