Ольгерд и Кейстут. Разворот 220

Оригинал (по-польски)

Wjazd do Moskwy.

140

metropolii kijowskiej, oraz niezawisłość poddanych jej od sądów xiążęcych, co całkowicie zgodnem jest z ustawami kościoła rzymsko katolickiego). Do tego przecież unia na Rusi litewskiej i polskiej postępy natenczas robić musiała, kiedy Władysław III król Węgier i Polski edyktem z ro- ku 1443 duchowieństwu ruskiemu z Rzymem zjednoczo- nemu w obszarze państw swoich te same prawa i przy- wileje przyznał, których używa duchowieństwo rzymsko- katolickie ).

Jak bądź Izydor w tym samym roku (1441) w dro- gę puścił się do Moskwy. Uderzającą jest okoliczność, że występując tak jawnie z misyą swoją i insygniami godności nadanych mu przez stolicę rzymską, przez całą długą podróż nie doznał najmniejszego szwanku. Wstąpił do Moskwy jako legat papieża z listem tegoż do wielkie- go xięcia: niesiono przed nim krzyż łaciński. W cerkwi

33) Hramota ta Olelka (Alexandra) Włodymirowicza jest w dodatkach do tomu I Aktów historycznych (akty istericzeskie) wydanych w języku ruskim roku 1841 przez komisyą archeogra- ficzną w Petersburgu (str. 488).

34) Przywilej ten króla Władysława zawarty we wyciągu co do głównej treści ssyojej w aktach zachodniej Rusi tom 1. Nr. 42 w narzeczu ruskim, a oryginał łaciński onegoż w całej rozciąg- łości pomiędzy innemi w dziele Hipacego Pocieja «O przywile- jach nadanych od królów polskich, i przedniejszych niektórych dowodach, które św. unią zalecają i potwierdzają.» Powiedzianem jest w texcie. że duchowieastwo ruskie przed unią niejako uci- śnienia doznawało: qui alias stante hujusmodi disparitate et scissu- ra quandam depressionem sustinebant. Ciekawy jest także ustęp za” kazujący Litwinom zawarcia ślubów małżeńskich z Rusinami dy- zunitami. Jeżeliby zaś połączenie takie nastąpiło, natenczas wszyst- kie dzieci w tem małżeństwie spłodzone, zostaną katolikami.

Перевод на русский

Въезд в Москву. 140 киевской метрополии, а также независимость её подданных от княжеских судов, что полностью соответствует законам Римско-католической церкви). К тому же, союз в литовской и польской Руси, безусловно, в то время должен был прогрессировать, когда Владислав III, король Венгрии и Польши, эдиктом 1443 года предоставил русскому духовенству, объединённому с Римом, в пределах своих государств те же права и привилегии, которыми пользуется римско-католическое духовенство). Так или иначе, Изидор в том же году (1441) отправился в путь в Москву. Поразительным является обстоятельство, что, действуя так откровенно со своей миссией и инсигниями достоинства, присвоенными ему Римской столицей, он за всё длительное путешествие не пострадал ни в малейшей степени. Он вошёл в Москву как легат Папы с письмом того же самого для великого князя: перед ним несли латинский крест.

В церкви 33) Грамота эта Оле́лька (Александра) Владимировича находится в приложениях к тому I «Актов исторических» (акты исторические), изданных на русском языке в 1841 году археографической комиссией в Петербурге (стр. 488). 34) Этот привилей короля Владислава, изложенный в извлечении в части основного содержания в актах Западной Руси том 1, № 42 на русском наречии, а латинский оригинал того же полного текста среди прочего в труде Ипапация Поцея «О привилеях, дарованных польскими королями, и некоторых ранних документах, которые св. унию поддерживают и подтверждают». В тексте говорится, что русское духовенство перед унией как бы испытывало притеснения: qui alias stante hujusmodi disparitate et scissura quandam depressionem sustinebant. Интересен также пункт, указывающий литовцам заключать браки с русинами дисунитами.

Если же такое соединение состоится, тогда все дети, рожденные в этом браке, станут католиками.

Оригинал (по-польски)

144

sobornej podczas nabożeństwa imię papieża zastąpiło w liturgii patryarchów wschodniego kościoła. Przeczytano z sobcackwi ambony uchwałę soboru we Florencyi o unii kościołów, 75% unia. bulę papiezką, która ją światu ogłaszała, a na to wszys- tko milezało całe duchowieństwo, milczał i zgromadzony lud. Ale przytomny wielki xiążę Bazyli Bazylewicz od- gadł, że tu idzie o coś więcej, niż o kilka spornych teologicznych kwestyj. Jakby piętno właściwe rosyjskie= piorwszy na

iego pow=

n mu państwu i cała tegoż przyszłość stanęła mu przed ROMA

suje go jako

obliczem, po spełnionym obrzędzie, nie przyjął błogosła- odszczepień- wieństwa „z rąk metropolity, jako jawnego odszczepieńca I nie dusz pasterza ale wilka, ogłosił go wyzutym z władzy metropolitalnej | kazał mu w monastyrze wyroku oczekiwać. Sąd doraźny przytomnych biskupów, których wielki xiążę' zaraz potem zwołał, uznał prawowitość tego kroku. Kary: na heretyków były w Moskwie równie jak omax w w innych krajach natenczas srogie, Palono ich na sto- "97% sach, lub żywych do grobów chowano. Ale Izydor, po- mimo przewiny którą mu zarzucano, trzymany pod lek- ką strażą, z Grzegorzem uczniem swym a potem następ- ley or umyka cą na metropolii kijowskiej, umknął niebawem z klaszto- ru. Wielki xiążę, wiedząc ile krew męczeńska jest pło- dną, ścigać'go nie kazał *5).

Teraz stanowiskiem właściwem Izydora był Kijów, Podrużąje

między Rzy+

metropolia całej Rusi, ognisko z którego mógł o wie- ale

*5) Obacz Sofijski latopis wtóry w zbiorze ruskich kronika- rzy tom VI str. 161—9, który ma najdokładniejszy opis tego zaj- ścia. Stryjkowski pod r. 1440 mówi: «lzydor z więzienia uciekł, tak zdrowie swoje zachował, a uniej Greków ze Rzymiany wię- cej nie przepowiadał«, Wyd. z r, 1846 str. 205),

Перевод на русский

144 на соборной во время богослужения имя папы заменило в литургии патриархов восточной церкви. С амвона собора была прочитана резолюция Флорентийского собора о союзе церквей, 75% — союз. Папская була, которая объявляла это миру, а на все это молчал весь духовенство, молчал и собранный народ. Но рассудительный великий князь Василий Васильевич понял, что речь идет о чем-то большем, чем о нескольких спорных теологических вопросах. Как будто русская печать — первая на него ему государство и все его будущее предстал перед ним лицом, после совершенного обряда он не принял благословение от рук митрополита, как явного отступника и не пастыря душ, а волка, провозгласил его лишенным митрополичьей власти | приказал ему ожидать приговора в монастыре.

Экстренный суд присутствующих епископов, которого великий князь сразу после этого созвал, признал законность этого шага. Наказания: для еретиков в Москве были столь же суровы, как и в других странах того времени. Их сжигали на кострах или хоронили заживо. Но Исидор, несмотря на вменяемое ему преступление, находясь под слабой охраной, вместе со своим учеником Григорием, а позже — на киевской митрополии, вскоре сбежал из монастыря. Великий князь, зная, что кровь мучеников плодотворна, приказывать его преследовать не стал.*5) Теперь должностью законного Исидора был Киев, столица метрополии всей Руси, очаг, из которого он мог... *5) См. Софийский летописец второй в собрании русских летописей, том VI, стр. 161—9, который содержит наиболее точное описание этого события. Стрыйковский в своём времени.

1440 говорит: «лзидор сбежал из тюрьмы, так сохранил своё здоровье, а предсказаний о греках и римлянах больше не делал«, Изд. 1846 г., стр. 205),