Ольгерд и Кейстут. Разворот 218

Оригинал (по-польски)

4.36

Władysława Jagiełły w owych chwiłacn bez. watpienia

wiele ważył. Pomimo zatajeń i dwuznaczności rosyjskich

dziejopisów oraz urzędowych i cersiewnych ich pism, a Metropolici niedokładności i bałamuetw polskich nie podpada też wat- Tae pliwości, że wyniesiony w Carogrodzie na godność me- Herssyn. tropolity (w roku 1455—384) Herasym były władyka Smoleńska, i w tej godności przez Ruś prawosławną uzna: ny?3), sprzyjał unii kościołów. Dochowały się na dowód listy dwa papiezkie w tej sprawie, z których jęden do metropolity wystosowany?*). W tym celu, ale pod pozo- rem, że Moskwa domową wojna zakłócona, rezydował (on w Smoleńsku, na zgubę swoją, bo dziki Świdrygiełło po- sądzajac go o zdradę uwięził go i w Witebsku żywcem spalić kazał roku 14553. Sroga ta katastrofa przyspie-

Słynny lzy- tor.

szyła dawniej już bez wątpienia przygotowane wstąpienie na metropoha wszech Rusi słynnego Tzydora.

Ten przeszedł jak meteor przez jednostajny horyzont cerkwi wschodniej na Rysi. Gałęź onej z Rzymem połą- Ten ma unią CZONA CZCI pamięć jego jako jednego z najcelniejszych jej Poi patronów. Czy zasłużył na to, i nad wytewałą pracę okó- ło wielkiego dzieła nie przeniósł chwilową świetność , niech ma to krótki rozbiór czynności jego odpowie.

23, Kroniki nowogrodzka tom Ill str. 258, pskowska t. IV str. 208. Pol. sobr. lata 1455—4.

24) Listy te dwa zroku 1454 znajdują się w archiwum: kró- lewieckim. Przedrukowane w historyi Litwy Narbutta tom VII do- datkach str. 59...... Intellevimus, mówi papież, quanto studio fraternitas , tua ad unionem. catkolicae fidei se paratam echibeat ... Namawia metro- politę, a w drugim liście Świdrygiełłę, aby w celu unii zwołali są: * bor prowincyonalny, poczem Herasym do Rzymu zjedzie,

25) Kroniki ruskie,

!

Перевод на русский

4.36 В те времена Владелислав Ягайло без сомнения имел большое значение. Несмотря на утаивания и двусмысленность русских летописцев, а также официальных и церковных их писаний, и неточности и неразбериху польских источников, нет сомнения в том, что возведённый в Царьграде на достоинство митрополита (в 1455—384 годах) Герасим был владыкой Смоленска и в этом звании признан всей православной Русью, способствовал церковной унии. Сохранились в подтверждение два папских письма по этому вопросу, одно из которых было направлено митрополиту. С этой целью, но под предлогом того, что в Москве была нарушена домашняя война, он проживал в Смоленске, к своей же погибели, потому что дикий Свидригайло, подозревая его в измене, заключил его в тюрьму и в Витебске приказал сжечь заживо в 1455 году. Эта суровая катастрофа ускорила... Славный предсказатель.

раньше без сомнения готовилось восхождение знаменитого Цидора на митрополию всей Руси. Он прошёл, как метеор, через единообразный горизонт восточной церкви на Руси. Ветвь той, что соединена с Римом — он имел унию. ПАМЯТЬ о нём как об одном из её самых преданных покровителей. Заслуживал ли он этого и не принес ли он временной славы над кропотливой работой вокруг великого дела, пусть краткий разбор его деятельности даст ответ. 23, Новгородская хроника том III стр. 258, Псковская т. IV стр. 208. Собрание польских лет 1455—4. 24) Эти два письма 1454 года находятся в архиве: Кёнигсбергском. Перепечатаны в истории Литвы Нарбутта том VII, приложения, стр. 59… Intellevimus, говорит папа, quanto studio fraternitas, tua ad unionem catholicae fidei se paratam exhibeat…

Уговаривает митрополита, а в другом письме Свидригайло, чтобы для цели унии созвали: * провинциальный собор, после чего Герасим поедет в Рим, 25) Русские летописи, !

Оригинал (по-польски)

157

Przesłość jego nieznana. Opróżnioną posadę metropolii wszech Rusi otrzymał on roku 1456 w Carogrodzie , kie- dy jak wyżej mówiono już u cesarza i patryarchów z po- litycznych powodów postanowienie stanęło zawarcia po- zornej unii ze stolicą apostolską. Izydor więc, we- dług wszelkiego prawdopodobieństwa Słowianin z pocho- dzenia, miał tę unię na Rusi przeprowadzić. Udał on też Najpiękniej się bezzwłocznie do stolicy Moskwy, gdzie Sianąwszy we zawodu jego, dług najwiarogodniejszych źródeł po zielonych świątkach roku 1437 nie wahał się, co najpiękniejszą chwilę życia Jego stanowi, panującemu wielkiema xięciu oznajmić po- stanowienie swoje udania się na ósmy sobór powszechny kościoła , który w roka następnym miał się zgromadzić w Ferarze?5, Wielki xiążę Bazyli Bazylewicz starał się w drodze pórswazyi odwrócić go odtego kroku, ale wi- dząc go niezachwianym nie stawił żadnych przeszkód je- go wyjazdowi, lecz oświadczył metropolicie, że wraz ze swoim ludem stoi niezachwianie przy wierze św. Włodzi. mierza, kanonach kościoła wschodniego, i waruje sobie, by mu żadnych nowości z Włoch nie wprowadzał*”). Izy. dor po kilkumiesięcznym pobycie w Moskwie udał się przez Wielki Nowgoród, Psków, grody samoistne prawo- Z Moskwy ue sławne, gdzie zaś nie tając bynajmniej celu swej podró- zbó, Tora ży, mimo to dłuższy czas bawił i juryzdykcyę metropoli- |

26) Wiadomo, że sobor z Ferary przeniósł się do Florencyi, gdzie unia kościołów podpisaną została.

*7) Co Karamzyn twierdzi, jakoby metropolita lzydor przy- siągł wielkiemu xięciu, że wiary nie zdradzi, opiera się na opo- wiadaniu zawiłem i dwuznacznem kroniki woskreseńskiej; inne kroniki o tem milczą i nie zgadza się to z dalszym tokiem wy- padków,

1$

Перевод на русский

157 Его прошлое неизвестно. Опустевшую кафедру митрополита всея Руси он получил в 1456 году в Царьграде, когда, как уже говорилось выше, у императора и патриархов по политическим причинам было принято решение о заключении мнимого союза с апостольским престолом. Исидор, следовательно, по всей вероятности, был славянином по происхождению и должен был провести этот союз на Руси.

Он также отправился незамедлительно в столицу Москву, где, потерпев разочарование, по данным самых достоверных источников, в зеленые праздники 1437 года не колебался сообщить великому князю о своем намерении отправиться на восьмой Вселенский собор церкви, который должен был собраться в следующем году в Ферраре. Великий князь Василий Васильевич старался отговорить его от этого шага по пути, но, увидев его непоколебимым, не ставил препятствий его отъезду, а заявил митрополиту, что он и его народ непоколебимо стоят в вере святой Владычицы, канонах восточной церкви, и оставляет за собой право не вводить никаких новшеств из Италии.

После нескольких месяцев пребывания в Москве он отправился через Великий Новгород, Псков, самостоятельные города с правом — из Москвы же через славные места, при этом вовсе не скрывая цели своего путешествия, Тора жил, тем не менее провел длительное время и упражнял юрисдикцию метрополии. 26) Известно, что собор в Ферраре перенесся во Флоренцию, где был подписан союз церквей. *7) То, что Карамзин утверждает о том, что митрополит Изидор принес присягу великому князю, что не предаст веру, основано на сложном и двусмысленном рассказе воскресенской хроники; другие хроники об этом молчат, и это не совпадает с дальнейшим ходом событий.