Ольгерд и Кейстут. Разворот 214

Оригинал (по-польски)

128

cerkwie połączył, piastował godność metropolity. Po je- go śmierci (roku 1406) wysłał biskupa Połocka Teodo- zego do cesarza i patryarchy wschodnich w Carogrodzie 2 prośbą o mianowanie tegoż metropolitą jako krajowca, któryby rezydował w Kijowie, przy zwierzchnim i pierw- szym kościele całej Rusi 70).

Pogiusz nom Żądanie lak słuszne uwzględnione nie zostało. Żae

wo mianowa- ny metropoli-

WiaMońwy miast proponowanego bisknpa, patryarcha metropolitą ki- a jowskim mianuje Focyusza Greka z Morei, który. wpraw- dzie przyrzekł rezydować w Kijowie, ale po wyświęceniu

swojem prosto do Moskwy zdążył, metropolii w Kijowie

nie nawidzał, która też coraz więcej do upadku szła! ).

Witołd więc widząc, że drogą koncesyi niec nie uzy-

ska, przedsięwziął kroki wielkiej doniosłości i które w dalszym swym rozwoju przypominają pierwsze czasy ko-

Ścioła. Focyusz dopuścił się był przestępstwa, kióre

Kr według kanonów kościoła wschodniego pociąga za sobą

wosku: klątwę i złożenie z urzędu. Władykowie litewscy i ruscy szenstwo.

w xięstwie lilewskiem, którzy jego juryzdykcyi metropoli= talnej ulegali, poruszeni bez wątpienia przez Witołda wy- mówili mu więc posłuszeństwo, co spowodowało wiełkie- go xięcia do zatrzymania dochodów, które Focyusz z państw jego pobierał '*).

10) Sztoby jego nam postawili mitropolitom , sztoby siedieł na stolije kijewskoje mitropoi po starynie, siroiłby cerkow po dawnomu jako nasz. (List okólny Witołda wyżej cytowany w oryginale).

11) W lieto 6948 (1410) pryjde iż Cariahrada Fotej mitro- polit rodom Hreczyn postawłen na wsiu ruskuju zemliu ,—... ż pryide na Moskwu, pry welikom kniazi Wasyli Dmitrijewiczi. (Kronika ruska wydanie Daniłowicza). I on (tj. Focyusz) łuło na Kijewu w nas nie żywał, no bolszi pusto uczynił (List okólny Witołda).

12) Słusznie Danilowicz tak Uumaczy słowa w liście okolnym

Перевод на русский

128 объединил церкви, занимал должность митрополита. После его смерти (в 1406 году) он отправил псковского епископа Феодозия к императору и патриарху восточных церквей в Царьграде с просьбой о назначении того же митрополитом как местного, который бы резидировал в Киеве, при главной и первой церкви всей Руси. Однако просьба, хотя и справедливая, учтена не была. Вместо назначенного епископа патриарх назначает митрополитом киевским Фокиуса, грека из Мореи, который, хотя и обещал резидировать в Киеве, после посвящения прямо отправился в Москву; на митрополию в Киеве он не взирал, которая тем более приходила в упадок. Витовт, видя, что путем уступок ничего не добьётся, предпринял шаги большого значения, которые в дальнейшем развитии напоминают первые времена церкви.

Фоций совершил преступление, которое, по канонам восточной церкви, влекло за собой наказание: проклятие и отрешение от должности. Литовские и русские владыки в княжестве Литовском, которые подчинялись его юрисдикции митрополичей, без сомнения, под влиянием Витовта, отказали ему в послушании, что заставило великого князя приостановить доходы, которые Фоций получал с его земель.10) Чтобы поставить его перед митрополитами, чтобы он сидел на Киевской митрополической кафедре по старой традиции, управлял церквями как прежде. (Официальное письмо Витовта, процитированное выше в оригинале). 11) В 6948 году (1410) на русскую землю прибудет Фотий, митрополит по происхождению из Греции,—… прибудет в Москву к великому князю Василию Дмитриевичу. (Русская летопись, издание Даниловича). И он (т.е.

Фоцыюш) на Киев на нас не жил, но сделал очень пусто (Круговое письмо Витольда). 12) Справедливо Данилович так истолковал слова в круговом письме

Оригинал (по-польски)

139

Zdał on o lem sprawę w Carogrodzie i żądał nomi- nacyi innego patryarchy. Ale cesarz wschodni Manuel, któremu patryarcha i w tym. względzie podłegał , hig przy- stał na usunięcie Focyusza. Na co Witołd obawiając się, jak mówi, aby go nie posadzono, że jako wyznawca wia- ry łacińskiej zezwala rozmyślnie ną rozstrój kościoła wscho- dniego w państwie swojem '3) zwołał sobór narodowy do Witożd zwo- Nowogródka litewskiego (roku 1415). Stawili się sreybi- wade skup połocki , biskupi czernichowski, łucki, włodzimierski, "> przemyski, smoleński, chelmski, turowski z licznem za- siępem arckimandrytów, igumenów, mnichów i świeckich xięży, oraz. kniaziowie ruscy powołani przez Witołda. Wi- tołd przedłożył zgromadzeniu sprawę. Na to biskupi oświad- czyli, że kanony apostolskie równie jak dawne dzieje ko- ścioła ruskiego i innych narodów pobratymczych upowa- żniają biskupów. do wyboru metropolity. Oni więc zezna- Sobór wybie.

. . . . . . ra Grzegorza jąc się uległymi patryarchom wschodnim, ale straciwszy Cemblsk na

metropolitę wszelką nadzieję otrzymania metropolity jakiego im trzeba "iov*iego. i któregoby mianowa? patryarcha z własnęgo natchnienia a nie, jak się to dzieje, z nakazu cesarza wschodniego,

wybierają na. zwierzchnika metropolii kijowskiej i wszech

Witolda : Potieja izgnali eśmo z stolca kijewskoje mitropolii», bo Sa- mego rnetropolitę, który nie bawił nigdy w Kijowie rugować nie mógł. (Ob. kron. ruską wyd. Danił. str. 257 nota).

'3) Obawiamy się, mówi Witold, by obce narody nie mó- wiły: xiążę nie jest obrządku ruskiego ale łacińskiego i dla tego upada kościoł ruski. A na innem miejseu: «niech wszystkim wiadomo będzie, że nie jestem waszego ruskiego obrządku i ła- twoby mi przyszło, cerkiew waszą do upadku i ubóstwa dopro- wadzić, Alę daleką jest mi ta myśl. Chcęmy przeciwnie przywró- aić. mętropolii ruskiej dawną jej świetność»,

17

Перевод на русский

139 Он сообщил об этом деле в Константинополе и требовал назначения другого патриарха. Но восточный император Мануил, которому патриарх подчинялся и в этом отношении, согласился на удаление Фотия. После чего Витовт, опасаясь, как он говорит, чтобы его не посадили за то, что как исповедник латинской веры он допустит намеренно раскол восточной церкви в своём государстве, созвал национальный собор в Витебске — Новогрудке литовском (1415 года). Присутствовали представители Полоцка, епископы Черниговский, Луцкий, Владимирский, Премыйский, Смоленский, Холмский, Туровский с многочисленным числом архимандритов, игуменов, монахов и мирских священников, а также русские князья, приглашённые Витовтом. Витовт изложил собранию дело.

На это епископы заявили, что апостольские каноны, так же как и древние истории русской церкви и других родственных народов, уполномочивают епископов на выбор митрополита. Поэтому они свидетельствовали на Соборе. Григорий подчинялся восточным патриархам, но, потеряв всякую надежду получить нужного им митрополита, их не мог назначить патриарх по собственному вдохновению, а не, как это происходит, по указу восточного императора. Они выбирали главу Киевской митрополии. Витовт вместе с Потиеем изгнали нас с кафедры Киевской митрополии, потому что самого митрополита, который никогда не бывал в Киеве, низложить не могли. (Об. рус. хроника, изд. Данил., стр. 257, примечание).

'3) Мы опасаемся, говорит Витольд, чтобы чужие народы не говорили: князь не православного обряда, а латинского, и поэтому рушится русская церковь. А в другом месте: «пусть всем будет известно, что я не вашего русского обряда и мне было бы легко довести вашу церковь до упадка и бедности, но эта мысль мне далека. Мы, напротив, хотим восстановить прежнее величие русской митрополии».