Ольгерд и Кейстут. Разворот 212

Оригинал (по-польски)

124

Ale jak tylu innych i on padł ofiarą srogości i po-

dejrzliwości Zygmunta Kiejstutowicza, który od roku 1452

do 1440 ster rządów Litwy miał w ręku swoim. Ten obawiając się, aby wzrastająca liczba malkontentów Olel-

ka nie obrała za naczelnika, osadził go w więzieniu w

Omadzony wo Kiernowie, a żonę i dwoch synów jego Szymona i Mi- przez 6: chała w Ucianie. Odzyskali wolność dopiero, gdy sztylet stutowicza. m orderczy koniec położył rządom Zygmunta (roku 1440). Kezimierz Jagiellończyk został wielkiem xięciem Litwy, i

z nim po dziesięcioletnich zaburzeniach era pokoju zabły-

sła nad krajem.

n

w. xKai- _ Olelko Wołodymirowicz udał się natenczas z-synami Szy-

mierz Jagie|-

lończyk na- nonem i Michałem z Kopyla do Wilna, pokłonił się nowemu

stwo Kijow hospodarowi i prosił o zwrot ojcowizny. Wielki xiażę przy-

| chylił się chętnie do tej prośby za poradą senatu swoje- go, i Olelkowi xięstwo kijowskie oddał na władanie *).

Ważna to była chwila dla Rusi południowej a mia-

nowicie Kijowa. Spory religijne, które wrzały na zacho-

dzie w pierwszej połowie XV wieku, a w niektórych ,

stronach jak w Czechach do długiej i krwawej prowadzi-

Począki ły wojny, wybuchły równie w kościele wschodoim, a Ki-

SZYZmY wo, SIE . . |. „kościele jów mieścił w murach swoich metropolię kościoła wscho-

ruskim. łnioruskiego. Na powierzchni było cicho. Nie zjawił się ani zagorzały sekciarz, któryby jak Hus i jego następcy wypowiedział wojoę bierarchii kościelnej, ani też, jak natenczas na zachodzie, szyzma zpowodowana elekcyą dwoistą papieżów dzieliła narody na dwa obozy. Ale

4) Kronika Litwy wydanie Narbutta, str. 56, Kojałowicz His- toria Lith. tom Il mówi, że wielki xiążę Kijów Olelkowi publico edicio restituit.

Перевод на русский

124 Но как многие другие, он тоже пал жертвой суровости и подозрительности Сигизмунда Кяйстутовича, который с 1452 по 1440 год держал в своих руках бразды правления Литвой. Тот, опасаясь, что растущее число недовольных Оле́лко может избрать его главой, посадил его в тюрьму в Омадзоной во Кернове, а жену и двух его сыновей, Симона и Михаила, — в Уцянe. Они обрели свободу лишь тогда, когда кинжал Кяйстутовича положил кровавую точку в правление Сигизмунда (в 1440 году). Казимир Ягеллончик стал великим князем Литвы, и с ним после десятилетних волнений эра мира засияла над страной.

Оле́лко Володимирович отправился тогда с сыновьями Симоном и Михаилом из Копыля в Вильню, поклонился новому киевскому господарю и просил о возвращении отцовского наследства.

Великий князь охотно пошел навстречу этой просьбе по совету своего сената и передал Олеьку княжество киевское во владение. Это был важный момент для южной Руси, а именно для Киева. Религиозные споры, которые кипели на западе в первой половине XV века, а в некоторых местах, как в Чехии, приводили к долгой и кровопролитной войне, вспыхнули также в восточной церкви. В церкви он разместил в стенах своей митрополию восточно-русской церкви. На поверхности было тихо. Не появился ни ярый сектант, который, как Гус и его последователи, объявил бы войну церковной иерархии, ни же, как тогда на западе, схизма, вызванная двойным избранием пап, делила народы на два лагеря.

Но

4) Литовская хроника, издание Нарбута, стр. 56, Коялович История Литвы.

том Он говорит, что великий князь Киевский Ольгерд вернул Олелько публично изданное.

Оригинал (по-польски)

125

walka tajemna była tem wytrwalszą i brzemienna we wiel. kie skutki. Już natenczas szło tu o kardynalną zasadę, komu kościoł wschodni ostatecznie podlegać ma, władzy duchownej czy świeckiej?

Na nieszczęście Kijów, w którego murach ta walka kiów niema

rozwijała się, w skąpych swych rocznikach nie podał potomności nawet głównych jej zarysów. Kiedy inne ru- skie grody Nowogród, Psków, Rostów mieli swoich lato- piseów, którzy dzień po dniu zapisywali najmniejsze w grodzie zaszłe wypadki, kolebka Rusi, metropolia jej duchowna ,„ niema jak Ławra, którą słynęła, żyła tylko we wspomnieniach i grobach.

Była ona zależną od patryarchatu w Carogrodzie. Ale patryarchat ów dychający ledwie pod mieczem mużuł- mańskim już nad nim "wiszącym, ściśle zespolony z ce- sarstwem wschodniem, którego chwile już były policzo- ne, od drugiej połowy wieku czlernastego smutny wi- dok dezorganizacyi przedstawiał, i tracił stopniowo wszel- kie hierarekiczne znaczenie. Otwarte przekupstwo stało się jego hasłem: nie było to więc rzadkiem zdarzeniem, że jedną wakującą metzopolię nadawano dwom, czasem trzem kompetentom. Rozpad ten patryarchatu pociągnaj za sobą rozpad podwładnej mu hierarchii na Rusi. Już gdy Mongołowie Kijów posiedli, metropolici przenieśli rezydencyę swóją z końcem wieku XIII do Włodzimierza nad Klazmą. Giedymin wielki xiążę Litwy zawojował na Mongołach Kijów, a w trop za jego orężem i metropo- lia do dawnej swej siedziby wróciła. Ale co porzuciła, już tego nie zastała. Kijów ze stolicy Rusi południowej został miastem prowincyonalnem Litwy, i co smutniejsza zapoznanem, opuszczonem i otwartem na nieprzyjaciel-

metropolia.

Upadek jego

Wzrost Mos- kwy.

Перевод на русский

125 тайная борьба была тем более упорной и обременённой большими последствиями. Уже тогда речь шла о кардинальном принципе: кому восточная церковь в конечном счёте должна подчиняться, духовной или светской власти? К несчастью для Киева, в стенах которого эта борьба развертывалась, его скудные летописи не оставили потомкам даже основных её очертаний. Когда другие русские города — Новгород, Псков, Ростов — имели своих летописцев, которые день за днём записывали малейшие происшествия в городе, колыбель Руси, её духовная метрополия, «малые» как Лавра, которая прославлялась, жила только в воспоминаниях и могилах. Она зависела от патриархата в Цареграде.

Но патриархат, еле дышавший под мечом мусульманским, уже нависший над ним, тесно связанный с Восточной империей, чьи дни были сочтены, со второй половины XIV века представлял печальное зрелище дезорганизации и постепенно терял всякое иерархическое значение. Откровенное взяточничество стало его девизом: не было редкостью, что одну вакантную митрополию назначали сразу двум, а иногда и трем компетентным лицам. Распад этого патриархата повлек за собой распад подчиненной ему иерархии в Руси. Уже когда монголы овладели Киевом, митрополиты перенесли свою резиденцию к концу XIII века во Владимир на Клязьме. Гедимин, великий князь Литвы, завоевал Киев у монголов, а за его оружием и митрополия вернулась в свою прежнюю резиденцию. Но то, что она оставила, уже не застала.

Киев из столицы южной Руси стал провинциальным городом Литвы, и что печальнее, забытым, покинутым и открытым для врага — метрополия. Его падение. Рост Москвы.