Ольгерд и Кейстут. Разворот 208

Оригинал (по-польски)

116

królowi do Wilna w roku 1587 i podpisany jest na

najważniejszych edyktach królewskich natenczas w Wilnie

wydanych”). W roku 1390 znajdował się z zaciągiem

swoim przy królu, gdy tenże na Wilołdzie i krzyżakach

twierdzę Grodna zdobywał%. W roku 1394 wydał wraz

z innymi zaręczenie za brata Andrzeja połockiego, aby uzyskać uwolnienie jego z więzienia”).

Ale natenczas już zapadł był wyrok o losie jego.

Z końcem roku 1392 dwaj współzawodnicy o dostojeń-

„Ddmąwia, StWo wielkiego rządey Litwy Witołd i Skirgiełło po za-

dow. ciętej walce pokój zawarli. Skirgiełło ustąpił z Litwy, ale

czując się na siłach żądał kompensaty, a tą było xięstwo

kijowskie. Witołd zobowiązał się więc, Że mu je wła-

snym nakładem i orężem zdobędzie. Włodzimierz sam

mu nastręczył pochopu do kroków nieprzyjacielskich, od-

mawiając Witełdowi za przykładem innych xiążąt hołdu '").

Na wiosnę więc roku 1598 wyruszył wielki xiążę w ki-

jowskie, zajął Żytomierz i Owrucz, a gdy Włodzimierz

stawił się przed nim, nastąpiło zawieszenie broni, które

towany z Łucka roku 1588 cytowany w luwentarzu Warszewice kiego i w Inwentarzu obecnie wydanym w Paryżu (str. 275, Trze= ci z roku 1389 cytuje Kromer (ut supra) z napisem polskim «Włodzimierz kijowski», eo dowodziłoby, że dokument przysłany został Włodzimierzowi z Krakowa.do podpisu, gdy już: zabierało się na wojnę z Witołdem. SM

1) Qbacz ustęp tego pisma: «Dymitr Korybut».

$) Długosz. Lib. 10 pag. 125. dł

9, Obacz ustęp 1 tego pisma.

:'0) Podobno ma słuszność S$tryjkowski, że. Witołd nie miał sprawiedliwego powodu do wydania wojny, lecz że to było: zaj- ście wilka z baranem: «baranie nie mąć wodą», (Kronika wyd.

warszawskie z r. 1846 ks. Ata str. 102.)

Перевод на русский

116 к королю в Вильну в 1587 году и подписан на самых важных королевских эдиктах, тогда изданных в Вильне”). В 1390 году находился со своим войском при короле, когда тот на Вилолд и крестоносцев осаждал крепость Гродно%. В 1394 году вместе с другими выдал залог за брата Анджея Полоцкого, чтобы получить его освобождение из тюрьмы”). Но к тому времени уже был вынесен приговор о его судьбе. В конце 1392 года два соперника за достоинство Ддвамявия, хотя великого государства Литвы Витовд и Скыргелло после равной борьбы заключили мир. Скыргелло уступил Литву, но чувствуя свою силу, потребовал компенсацию, и ею было княжество Киевское. Витовд обязался, таким образом, что захватит его собственными средствами и оружием.

Владимир сам проложил ему путь к враждебным шагам, отказывая Витольду, как и другие князья, в подданстве. Весной 1598 года великий князь отправился в Киевское, занял Житомир и Овруч, а когда Владимир явился перед ним, наступило прекращение огня, зафиксированное в Луцке в 1588 году, цитируемое в лувентарии Варшевицкого и в Инвентаре, ныне изданном в Париже (стр. 275, Третья с 1389 года цитирует Кромер (указано выше) с польской надписью «Владимир киевский», что подтверждало бы, что документ был послан Владимиру из Кракова к подписанию, когда уже готовились к войне с Витольдом. 1) См. раздел этого документа: «Деметр Корибут». 2) Длугош. Lib. 10 стр. 125. 3) См. раздел 1 этого документа. 4) По-видимому, Стыржиковский прав, что...

Витом не имел справедливой причины для объявления войны, но это было: столкновение волка с бараном: «барану не мутить воду», (Хроника, издание Варшава, 1846, т. Ата, стр. 102.)

Оригинал (по-польски)

117

lat dwa trwało, gdyż Witołd udał się natychmiast na Podole, by Fedora Koryatowicza do hołdu zmusić, a w roku 1394 zajęty był wojną z krzyżakami. Skirgiełło zaś przez cały ten czas bawił w Krakowie. Dopiero na wio- snę roku 13595 obaj xiążęta połączywszy swóje siły ru- szyli pod Kijów''. Włodzimierż nie stawił oporu. Stryj-

') Zawiłe i niedokładne daty w kronikach litewskich 0 tej wyprawie Wilołda na bratanka swego Włodzimierza dadzą się za pomocą kronik pruskich i nowo wydanych dokumentów w po- wyższy sposób wyświecić i uporządkować. o |

Najdawniejsza kgonika litewska (wydanie Daniłowicza str. 46) mówi, że tA wyprawa nastąpiła zaraz po zaręczynach córki Wi- tąłda z wielkim xięciem Moskwy Bazylim Dymitrowiezem', co jest fałszem, bo tę zaręczyny /miały miejsce w roku 1390 kiedy. Wi- tołd nie był jeszcze wielkim xięciem a umowa jego ze Skirgieł- łem o xięstwo kijowskie dopiero w grudniu roku. 1592; zawartą została, Kronika druga litewska tak zwana Bychowca tym. razem dokładniejsza, kładzie ją str. Ż4 po klęsca zadanej Świdrygielle I zajęciu Witebska, eo według kroniki Liudenblatta miało miej- sce z początkiem roku 4393. Poświadcza to kónotatka znajdująca się w dziele: cŻycie domowe Jadwigi i Jagiełły» (str. 55), gdzie, między wydatkami z roku 1395 policzony jest wydatek Zbrożko wi puszkafzowi króla, «którego sam król na wyprawę do Kijową wysłał i jego tówarzyszowi Arnoldowi itd.». Obie kroniki litewskie oraz rocznik meżyhorski (MS.) w tem się potem zgadzają , że pierwsza wyprawa skońzcyła się na zajęciu Żytomierza i Owrucza, i zjeździe Włodzimierza z Witołdem. «Tojeże wesny kniaź welikij Witowd pojde, wzia hrad_Zitómir i Wruczyj* i pryjecha k nemu kniuź . Wołodymir». Mylą zaś się w tem, że w tym samym, roku każą Witełdowi zajmować Kijów, wywozić Włodzimierza i na je- go miejsce instalować Skirgiełłę, kiedy w powyżej cytowanym «Życiu Jadwigi i Jagiełły» (str. 38—9—40—3 et.) autentyczne są przechowane daty, z których wypływa, że Skirgiełło większą część roku 1395 i rok 1394 przepędził w Polsce najwięcej w

Перевод на русский

117 два года длилось, так как Витольд немедленно отправился на Подолье, чтобы заставить Федора Корятовича к подданству, а в 1394 году был занят войной с крестоносцами. Скригельло же всё это время находился в Кракове. Только весной 13595 года оба князя, объединив свои силы, выступили под Киев. Владимир не оказал сопротивления. Дядя- ') Сложные и неточные даты в литовских летописях о походе Витольда на своего племянника Владимира могут быть уточнены и упорядочены с помощью прусских летописей и недавно изданных документов следующим образом. ° | Древнейшая литовская хроника (издание Даниловича стр. 46) говорит, что этот поход произошёл сразу после помолвки дочери Витольда с великим князем Москвы Василием Дмитриевичем', что является ложью, так как эта помолвка имела место в 1390 году.

Витольд еще не был великим князем, а его договор со Скыргелем о киевском княжении был заключен только в декабре 1592 года; вторая так называемая Литовская хроника Быховца в этот раз более точна, помещает его на стр. Ż4 после поражения, нанесенного Свидригайло, и захвата Витебска, что, согласно хронике Лиуденблатта, произошло в начале года 4393. Это подтверждает заметка в труде «Домашняя жизнь Ядвиги и Ягайло» (стр. 55), где среди расходов 1395 года учтен расход для Збружко в пушке короля, «которого сам король послал в поход на Киев и для его спутника Арнольда и т. д.». Обе литовские хроники, а также Межигорский летописец (манускрипт) соглашаются в том, что первый поход завершился захватом Житомира и Овруча и съездом Владимира с Витольдом.

«В ту же весну князь великий Витовт пойдет, взял город Житомир и Вручий* и приехал к нему князь Владимир». Ошибаются же в том, что в том же самом году велят Витольду занимать Киев, вывозить Владимира и на его место назначать Скиргяллу, когда в вышецитированной «Жизни Ядвиги и Ягайло» (стр. 38—39—40—43 и др.) подлинными являются сохраненные даты, из которых следует, что Скиргялло большую часть 1395 года и 1394 года провел в Польше преимущественно в