Ольгерд и Кейстут. Разворот 184
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
68
Papież kar Na list Witołda złożony ojeu świętemu przez Marci- na kanonika gnieznieńskiego odpowiedział tenże ojcow-
mon radca z Pragi udali się na Litwę, ale co z nimi dalej się stało zamilcza. Palacki zaś ze źródeł miejscowych okazał, że Waldstein o tym samym czasie znajdował się w Czechach i ca- ły skład pierwszego tego poselstwa podaje w wątpliwość. Pod rokiem 1424 mówi znowu Długosz o drugiej deputacyi, złożonej z dwóch reprezentantów szlachty, czterech rajców miasta Pragi i dwóch teologów, która wśród zimy w głąb Litwy do Zamku xią- żęcego Orany zajechała, by Witołda uprosić sobie na króla. Wy- myka mu się przytem zeznanie, że Witołd wytrzymał cały rok posłów, zanim dał odpowiedź (nullo certo responso edito anno in- tegro distinebat), a więc z nimi negocyował, jak na to inne są świadectwa. Ale zamiast podania listu Witołda do papieża (uć supra) tak oględnego, dojrzałą polityką nacechowanego, przypisuje mu mo- wę, którą miał odprawić posłów, gwałtowną do tego stopnia, że chyba chciał zerwać wszelkie układy. -Ci sami posłowie towarzy- szą królowi z powrotem do Polski (w marcu roku 1421). Król ich releguje do Niepołomic, i dopiero w drugiej połowie sierp= nia zaprasza na sejm do Lublina, gdzie ich gwałtowną także przyj- muje filipiką i stawia warunki, pod którymi przyjmie koronę cze- ską, chociaż ona obecnie już nie jemu ofiarowaną była tylko wielkiemu xięciu. A przecież kilka stronie dalej nie troszcząc się o to, co poprzednio powiedział, i milcząc o dalszych rokowaniach opisuje wyjazd Zygmunta Korybuta, by w imieniu Witołda objąć Czechy w posiadanie. Następcy jego Wapowski i Kromer nic no= wego nie zawierają, ale przynajmniej bijące w oczy sprzeczności w texcie Długosza łagodzą. | tak mówią, że Witołd nie dał ża- dnej odpowiedzi postom czeskim w Wilnie, ale ich odesłał do sejmu w Lublinie. :
Wspołczesny Długosza Eneas Silvius, ale jako historyk da- leko mniejszej wagi, przecież kilkoma słowy dobitniej to samo opisał: „His a:fis nonnulli Bohemorum reguli et consułatus pragen- sis legatos ad Vitoldum Lithuaniae ducem misere cumque sibi regem
Перевод на русский
68 Папа ответил на письмо Витольда, переданное святому Мартином, каноником гнезненским, тот же отец-монах. Советники из Праги отправились в Литву, но что с ними потом произошло, умалчивается. Палацкий же по местным источникам показал, что в то же время Вальдштейн находился в Чехии и полностью ставит под сомнение состав первой этой делегации. Под 1424 годом Длугош снова сообщает о второй депутации, состоявшей из двух представителей шляхты, четырех радов города Праги и двух теологов, которая зимой приехала вглубь Литвы к княжескому замку Ораны, чтобы попросить Витольда стать королем. При этом ему ускользает свидетельство о том, что Витольд выдержал всех послов целый год, прежде чем дал ответ (nullo certo responso edito anno integro distinebat), а значит, вел с ними переговоры, как подтверждают другие свидетельства.
Но вместо того, чтобы передать письмо Витольда папе (смотри выше) столь осторожное, наполненное зрелой политикой, он приписывает ему речь, которую тот якобы должен был произнести перед послами, настолько резкую, что, кажется, хотел разорвать все соглашения. -Те же послы сопровождают короля обратно в Польшу (в марте 1421 года). Король отправляет их в Неполомице, и только во второй половине августа приглашает на сейм в Люблин, где принимает их с такой же резкостью, с филипикой, и выставляет условия, при которых примет чешскую корону, хотя она в настоящее время уже не предлагалась ему, а только великому князю. А ведь всего через несколько страниц, не заботясь о том, что говорил ранее, и умалчивая о дальнейших переговорах, он описывает отъезд Сигизмунда Корыбута, чтобы от имени Витольда вступить во владение Чехией.
Его преемники Ваповский и Кромер не содержат ничего нового, но по крайней мере смягчают бросающиеся в глаза противоречия в тексте Длугоша. | Так говорят, что Витольд не дал никакого ответа чешским послам в Вильне, а отправил их на сейм в Люблине. : Современник Длугоша Энеа Сильвий, но как историк гораздо меньшего значения, тем не менее несколькими словами точнее описал то же самое: «His a:fis nonnulli Bohemorum reguli et consułatus pragensis legatos ad Vitoldum Lithuaniae ducem misere cumque sibi regem»
Правая страница
Оригинал (по-польски)
69
skiem ale ostrem napomnieniem. Argumentacya wielkie- go xięcia, że udzielając pomocy i opieki awej herety- kom łatwiej nawrócenie ich uskuteczni, nie trafia do jego przekonania. Przepowiada, że nigdy xiążęta mie- mieccy nie dopuszczą go do posiedzenia tronu czeskie- go, zaklina go przeto, by zaniechał wszelkich rokowań z Husytami , inaczej krucyatę na niego ogłosi*F).
Spoźnione i próżne napomnienie. Zygmunt Korybut już od miesiącu znajdował się w Pradze, Witołd przewi- dział równie jak papież następstwa postanowienia. swoje- go. Ale szło mu przedewszystkiem 0 zajęcie groźnego stanowiska w obec cesarza, a czem mógł go więcej do- tknąć jak opanowaniem Czech? Nie czekając więc, odpo» wiedzi papiezkiej na swój list, w marcu jeszcze wydał ogłoszenie, że wysyła na swoje koszta. Zygmunta Kory- asciverunt*, Nonnulli Bohemorum reguli są to naczelnicy sekty Utrakwistów, bo druga sekta główna Taborytów była temu wy- borowi przeciwna. Najdobitniej, chociaż po swojemu, skreślił Stryjkowski w kronice swej politykę króla i Witołda w tej spra- wie. «Gdy posłowie czescy trzeci raz albo Witołda albo Jagielię na królestwo czeskie żądali, Witołd im odpowiedział , iż nie chcę być żórawiem, co na dwu drzewach gniszdo swoje chciał budo- wać, to też i Jagiełło król uczynił, Wszakże aby Czechów do- browolnie się albo Litwie slbo Polakom poddawających za wzgar- dzonych nie opuścili, tedy Witołd za wspólną zmową z królem wyprawił na królestwo czeskie Zygmunta Korybuta Dymitrowicza z niemałem wojskiem litewskich, polskich, ruskich ufców, aby bronił królestwa czeskiego przeciw Zygmuntowi królowi, na któ- rego Witołd miał dawną waśń, bo Krzyżaki na Litwę zawsze buntował.» Wyd, z r. 1846 warsz, str. 160.
38) Raynold Annales ecclesiastici tom X list datowany z 20 czerwca 1422 roku.
Pomimo te- „ Witoła
ogłasza, iż
wyseła Zygq-
munta-Ko. buta jaka
swego na-
miestnika z
wojskiem do Gz
Перевод на русский
69 skiem, но резким предупреждением. Аргументация великого князя о том, что, оказывая помощь и покровительство этим еретикам, легче будет обратить их, не убеждает его. Он предсказывает, что немецкие князья никогда не допустят его до заседания чешского трона, поэтому заклинает его прекратить любые переговоры с гуситами, иначе объявит на него крестовый поход*F). Позднее и тщетное предупреждение. Зигмунт Корибут уже месяц находился в Праге, Витовт предвидел последствия своего решения не меньше, чем папа. Но прежде всего его интересовало занять грозную позицию в присутствии императора, и чем еще он мог больше затронуть его, как овладением Чехией? Не дожидаясь ответа папы на своё письмо, он в марте ещё сделал объявление, что отправляет за свой счёт.
Зыгмунта Кораясциверунт*, Некоторые чешские правители — это главы секты Утраквистов, потому что другая главная секта таборитов была против этого выбора. Наиболее отчетливо, хотя по-своему, написал Стрыйковский в своей летописи политику короля и Витовта по этому вопросу.
«Когда чешские послы в третий раз требовали либо Витовта, либо Ягайло на чешское королевство, Витовт ответил им, что не хочет быть журавлем, который хотел строить своё гнездо на двух деревьях, поэтому и Ягайло стал королём. Однако, чтобы чехи, добровольно подчиняясь либо Литве, либо полякам, не оставались презренными, Витовт по общей договорённости с королём отправил в чешское королевство Зигмунда Корыбута Димитровича с немалым войском литовских, польских и русских воинов, чтобы защитить чешское королевство против короля Зигмунда, с которым Витовт имел давнюю вражду, так как Тевтонцы всегда поднимали восстания против Литвы.» Изд., с. 1846, Варшава, стр. 160. 38) Рейнольд, Annales ecclesiastici, том X, письмо, датированное 20 июня 1422 года. Несмотря на это — «Витовт объявляет, что посылает Зигмунда Кобыту в качестве своего наместника с войском в Gz»