Ольгерд и Кейстут. Разворот 158

Оригинал (по-польски)

Andrzej naj- starszy syn Olgierda.

Wolny gród Psów.

| 16

WINGOLT-ANDRZEJ XIĄŻE NA POŁOCKU, NAMIESTNIK WOLNEGO GRODU PSKOWA.

Andrzej był według wszelkiego prawdopodobieństwa najstarszym z pomiędzy synów Olgierda. Najpoważniejsi latopiscy Rusi wyliczając potomstwo wielkiego xięcia kładą go zawsze pierwszego w rzędzie '). Dzierzył on Połockiem, do którego w rodzie Gedymina był zawsze jak się niżej okaże pewny prymat przyłączony, a w dzie- jach występuje już w latach 1544—42 w rok po śmier- ci dziada Gedymina, ośm lat przed powtórnem zaślubie- niem ojea. Olgierd w tych latach rezydował jeszcze we Witebsku dziedzinie pierwszej żony, bo wielkim xięciem Litwy był brat jego Jawnuta.

Na północnym zachodzie od Litwy, jako oazis wśród ponurej pustyni, istniały natenczas dwa samodzielne, wol- ne i pełne życia grody, wielki Nowogród i Psków. Oba dla obrony od sąsiadów obierali sobie zawsze kniazia na namiestnika, naczelnika, rządcę, z ograniczoną bardzo władzą, ale zawsze ze złowrogim dla rzeczypospolitych tytułem kniazia. Nowogród zaślepiony w potędze swojej więcej świecącej niż rzeczywistej, obierał sobie mianowi-

:) Latopis nowogrodzki czwarty, Latopisy tak zwane sofijski woskreseński; (Polnoe sobr. ruskich lit. ete. tomy 4, 5, 8 pod r. 1577.) Rodowód Olgierdowiczów ze 16 wieku dodany do la- topisu woskreseńskiego Tom Tmy str. 255—5. Kronika tak zwa- na Bychowea wyd. Narbutta, nie na chlubę kronikarstwn litew= skiego, Andrzeja liczy do synów Kiejstuta a Włodzimierza wraz ze Stryjkowskim za najstarszego syna Olgierda podaje.

Перевод на русский

Анджей, старший сын Ольгерда. Свободный город Псков. | 16 ВИНГОЛЬТ-АНДЖЕЙ, КНЯЗЬ ПОЛОЦКА, НАМЕСТНИК СВОБОДНОГО ГОРОДА ПСКОВА. Анджей, по всей вероятности, был старшим из сыновей Ольгерда. Самые серьёзные летописцы Руси, перечисляя потомство великого князя, всегда ставят его первым в ряду. Он владел Полоцком, к которому в роде Гедимина всегда, как ниже будет показано, был присоединён определённый приоритет, и в истории он встречается уже в 1442—44 годах, через год после смерти деда Гедимина, за восемь лет до повторного брака отца. В те годы Ольгерд ещё находился в Витебске, уделе первой жены, так как великим князем Литвы был его брат Явнута. На северо-западе от Литвы, как оазис среди мрачной пустыни, тогда существовали два самостоятельных, свободных и полных жизни города – Великий Новгород и Псков.

Оба для защиты от соседей выбирали себе всегда князя на наместника, начальника, управителя, с очень ограниченной властью, но всегда с зловещим для республики титулом князя. Новгород же, ослепленный в своей могуществе, больше сияющем, чем реальном, выбирал себе, а именно— :) Новгородская летопись четвёртая, так называемые Софийские воскресные летописи; (Полное собрание русских летописей, тома 4, 5, 8 под 1577 г.) Родословная Ольгердовичей XVI века, добавленная к воскресной летописи, том, стр. 255—5. Так называемая Быховская хроника, издание Нарбута, не к чести литовского летописания, считает Андрея сыном Кейстута, а Владимира вместе со Стрыйковским указывает старшим сыном Ольгерда.

Оригинал (по-польски)

a ME

17

cie w trzynastym wieku, niepomny *kutków w przyszło” ści, na protektorów wielkich xiążąt Itosyi, we Włodzi- mierzu wielkim, poźniej w Moskwie panujących. Psków słabszy, a przeto ostrożniejszy powoływał w swe mury to doświadczonych wojowników jak Alexandra Wszewo- łodowicza rusina, to kniaziów litewskich Dowmunta, Da-

dwaj dzielnie gród bronili: szczególnie Dowmunt

będąc na tem slanowisku więcej jak lat 50 aż do śmier- ci (w. r. 1299) sobie cześć i sławę, a imieniu Litwy wielką wziętość pozyskał, Gdy też długo między Pskowem WAD, gród a Nowgorodem istniejące przymierze chwiać się poczęło, częste i coraz śmielsze napady kawalerów mieczowych siły grodu wycieńczały, a wzrastająca potęga xiążaąt Mo- skwy eoraz silniej objawiała się, naturalnym było wyni- kiem, że Psków u Litwy, z której Gedymin już był pań- stwo utworzył, przymierza i wsparcia szukał. Działał tak- że przykład w. Nowgorodu, któren lat temu kilka powo- łał do siębie Narymunta, syna Gedymina ?), A chwila była krytyczna. Niemcy inflanecy dopiero Wzywa po-

pskowskiej. twierdzę wystawili. Hetman grodu Alexander

p 1. ; mocy Olgier- w Letigalii pięciu posłów Pskowa, i na ziemi pda przeciw. fianckim.

Wszewołodowicz zaś poróżniwszy się z mieszczanami, 0- puścił miasto. Rada miejska wysyła więc poselstwo do

«Bracia nasi w Nowgorodzie opuścili nas, po-

móżże nam gospodynie (r. 1344) 3).

2) Synowie Gedymina t 1. oddział pierwszy,

*) Kronika Pskowa pierwsza w zbiorze ruskich latopisców łom IV. str, 187, Kronika w. Nowgorodu tamże (IW) str. 55 przeciwnie twierdzi, że miasto na pierwsze wezwanie Pskow: pospieszyło z Pomocą, ale wojsko w drodze spotkało Pskowia - nów, którzy im oświadczyli, że już im Pomocy nie trzeba, i qo-

m

y

Перевод на русский

а Я 17 и вы в тринадцатом веке, не помня *колец в будущем, на покровителей великих князей Итоcий, во Великом Владимире, позже в Москве правящих. Псков слабее, а потому осторожнее, призывал в свои стены как опытных воинов, вроде Александра Всеволодовича русина, так и литовских князей Довмунта, Да— два храбро город защищали: особенно Довмунт, на этом посту более 50 лет до смерти (г.

1299) он приобрел себе честь и славу, а имени Литвы – великую известность. Так как долгое время между Псковом, ВАД, и Новгородом существовавший союз начал колебаться, частые и все более смелые нападения рыцарей на город истощали силы крепости, а растущая мощь князей Москвы все сильнее проявлялась, естественным было следствием то, что Псков в союзе и поддержке обращался к Литве, из которой Гедимин уже создал государство. Действовал также пример Новгорода, который несколько лет назад призвал к себе Наримунта, сына Гедимина, а момент был критическим. Немцы из Инфлантии только начали по-псковской. Крепость выставили. Гетман города Александр; по инициативе Ольгерда Литвании пять послов Пскова были направлены, и на земле против финского. Всеволодович же, поссорившись с горожанами, покинул город.

Городской совет отправляет, таким образом, посольство к «Братья наши в Новгороде оставили нас, помогите нам, господин (г. 1344) 3). 2) Сыны Гедимина т 1. первая часть, *) Первая Псковская летопись в собрании русских летописей том IV, стр. 187, Летопись в. Новгорода там же (IW) стр. 55, наоборот, утверждает, что город на первый призыв Пскова поспешил с помощью, но войско по пути встретило псковичей, которые сообщили им, что помощь им уже не нужна, и qo-m y