Ольгерд и Кейстут. Разворот 133

Оригинал (по-польски)

266

Pokonojo którą nawiedzili wojną brat jego przyrodni Andrzej, Xią- Smolęksku i ję połocki, a z drogiej strony Światosław, xiążę smoleń- ski. Podołał obu napaslnikom: pokonawszy wraz z brać- mi xięcia smoleńskiego, zmusił syna i następcę jego do przymierza z Litwą, a na bracie Andrzeju zdobył Połock, nadany mu już dawniej przez Jagiełłę i osadził go w więzieniu **). | Po takich trudach i poświęceniu miłą musiała być dla Skirgiełły chwila, gdy z początkiem roku 1387 przyj- mował na krańcach Litwy koronowanego brata swojego, który Ż królową małżonką i świetnym orszakiem zjeżdżał do dziedzicznego swego państwa, by go do nowych po: wołać przeznaczeń. Młody a przytem odważny i przed- siębiorczy?5), pełen ufności w siebie, snadnie można przypuścić, że spodziewał się w rozpoczętej budowie przeważny mieć udział. Historycy Litwy twierdzą też, że już natenczas Skirgiełło mianowany został wiełkim xię- ciem Litwy?7). Tak ześ rzecz nie miała się, a to z na- stępujących powodów.

giełło nobis datis literis complela non fuerint, exlune dominus dut quando per nos requisilus fuerit ad nos in regnum Poloniae redure debeai. (Gołębiowski jak wyżej). Ma to styczność z pismem z dnia 13 marca roku 13586, w którem Władysław już jako król daje zlecenie Skirgielle udania się na Litwę. (Daniłowicz Skarbiec Li- twy tom I dok. 520 z roku 1386).

25) Qbacz ustęp tego dzieła pod tytułem: Andrzej połocki.

26) Audax el feroz natura, arte manu et lingua ad omnia promptus. Dlugosz Hist X str. 120 pod rokiem 1389.

27) Narbult i Daniłowicz, oba według Stryjkowskiego. Ale Stryjkowski wprawdzie mówi, że król «przełożył i na swojem miejscu w Wilnie posadził Skirgiełłę», wyraźnie zaś mówi, że to dopiero nastąpiło w rok po wydaniu niżej przytoczonych edyktów,

w

Перевод на русский

266 Покончено с тем, кого они навещали войной — его сводным братом Анджеем, князем Смоленским и Полоцким, а с другой стороны Святославом, князем смоленским. Он справился с обоими нападателями: победив вместе с братьями князя смоленского, он заставил его сына и наследника заключить союз с Литвой, а над братом Анджеем захватил Полоцк, ранее уже дарованный ему Ягайлой, и заключил его в тюрьму **). После таких трудов и жертв момент, когда в начале 1387 года Скиргайло принимал на окраинах Литвы коронованного брата, который с женой-королевой и великолепным свитой приезжал в свое наследственное государство, чтобы призвать его к новым предназначениям, должен был быть для него радостным. Молодой, а вместе с тем смелый и предприимчивый, полный уверенности в себе, можно легко предположить, что он ожидал иметь значительное участие в начатом строительстве.

Историки Литвы также утверждают, что уже тогда Скригель был назначен великим князем Литвы?7). Так дело обстояло не так, и это по следующим причинам. giełło nobis datis literis complela non fuerint, exlune dominus dut quando per nos requisilus fuerit ad nos in regnum Poloniae redure debeai. (Голембиевский, как выше). Это связано с письмом от 13 марта 13586 года, в котором Владислав уже как король даёт поручение Скригелю отправиться в Литву. (Данилович, Скарбец Литвы, том I, док. 520, 1386 года). 25) См. раздел этого труда под заголовком: Андрей полоцкий. 26) Audax el feroz natura, arte manu et lingua ad omnia promptus. Длугош, История X, стр. 120, по 1389 году. 27) Нарбульт и Данилович, оба по Стрыйковскому.

Но Стрыйковский действительно говорит, что король «перевёл и на своём месте в Вильне посадил Скиргайло», однако прямо указывает, что это произошло только через год после издания ниже приведённых эдиктов,

Оригинал (по-польски)

267

Prace pierwsze króla około dziedzicznego swego pań-

4

stwa były przede wszystkiem apostolskie. Nietylko uiścić

Król mianuje go guberna- torem Litwy ale nie w. xięciem bo

się musiał z obietnicy danej ochrzcenia Zmudzi i właści- nie by? kato- ikiem.

wej Litwy, ale postanowieniem jego było ustalenie na trwałej posadzie supremacyi katolicyzmu w tych ziemiach iza pomocą tej dźwigni rozszerzenie onegoż na dzielni- ce ruskie, to jest najcelniejsze jego posiadłości, oraz udaremnienie misyi , którą sobie przypisywali krzyżacy nawracania poganów jemu podległych. Edykta królewskie pierwsze dla Litwy po koronacyi wydane i szybko po sobie następujace, jakoto pierwsze w rzędzie bogate uposażenie biskupstwa katolickiego w Wilnie z dnia 17 lutego, nadanie bojarom litewskim, którzy dadzą o-

„Potem Jagiełło odesławszy królowę do Polski, rok prawie cały po różnych miejscach litewskich jeździł... Ztamtąd wrócił się do Wilna, gdzie za dobrowolnem zezwoleniem i jednostajnymi gło- sy kniaziów i bojarow litewskich Skirgaiła* itd. Wydanie .war- szawskie z roku 1846 str. 81. Zgadza się więc z Długoszem, który oddanie władzy Skirgielle na rok 1588 kładzie.

Daniłowicz 'przylaczając w Skarbcu Litwy tom | str. Ż65 po- wyższy dokumeht, co do dania swobód bojarom litewskim, któ- rzy przechodzą ma łacińską wiarę, z ustępu: a szczególniej bo- jarom poddanym Skirgiełły xięcia Litwy, pana trockiego i połoc- kiego (ot signanter domini Skirgallonis ducis Lithuaniae domini (ro- censis et połocensisj wnosi, że już roku 1587 został Skirgielło wielkim xięciem* Litwy. Ale Skirgiełło jako xiążę połoeki i trocki miał także bojarów sobie podległych, a król natenczas wyszcze- gólniając przy każdej sposobności Skirgiełłę i w tym dokumen- cie osobno o nim wspomniał, tem bardziej, że xięstwo trockie połowę Lilwy stanowiło, chociaż przyznać potrzeba, że xtęciu wiary greckiej nie bardzo musiało być na rękę nadanie bojarom jego przywilejów, które ich wyłamywały zpod jego juryzdykcji.

Перевод на русский

267 Первые дела короля, касающиеся его наследственного государства, были прежде всего апостольскими. Не только исполнить Король назначает его губернатором Литвы, но не во владение, потому что он должен был исполнить данное обещание крещения Жмуди и правильно быть католиком. В Литве, но его постановлением было закрепить на прочной основе верховенство католицизма в этих землях и с помощью этого рычага распространить его на русские земли, то есть на наиболее ценные его владения, а также предотвратить миссию, которую Тевтонский орден приписывал себе по обращению язычников, подчиненных ему.

Королевские эдикты, впервые изданные для Литвы после коронации и последовавшие вскоре один за другим, как, например, первое в ряду богатое вознаграждение католического епископства в Вильне от 17 февраля, пожалование литовским боярам, которые дадут o- «Потом Ягайло, отправив королеву в Польшу, почти целый год ездил по разным литовским местам... Оттуда он вернулся в Вильну, где с добровольного согласия и единодушными голосами князей и литовских бояр Скиргайла* и т.д. Издание .варшавское 1846 года стр. 81. Следовательно, это совпадает с Длугошем, который относит передачу власти Скиргайле к 1588 году. Даньилович, присоединив в Казне Литвы том | стр.

Ż65 вышеуказанный документ, касающийся предоставления свобод литовским боярам, переходящим в латинское вероисповедание, из отступления: и особенно боярам, подвластным Скыргелле, князю Литвы, господину Трок и Полоцка (от signanter domini Skirgallonis ducis Lithuaniae domini (rocensis et połocensis)) вносит, что уже в 1587 году Скыргелло стал великим князем* Литвы. Но Скыргелло как князь Полоцкий и Трокский имел также подчинённых ему бояр, а король в то время при каждой возможности отдельно упоминал Скыргеллу и в этом документе, тем более, что Трокское княжество составляло половину Литвы, хотя следует признать, что князю греческой веры очень не должно было быть выгодно предоставление боярам его привилегий, которые выводили их из-под его юрисдикции.