Ольгерд и Кейстут. Разворот 131

Оригинал (по-польски)

262

ga tom II str. 154) Skirgalo, Elgemoth i Borys xiążęta litewscy '9) z wielkim pocztem wjechali do Krakowa ofia- rowali królowej znakomite dary i prosili u szlachty pol- skiego państwa o rękę Jadwigi dla Jagiełły, wielkiego xięcia Litwy (a nobilibus regni Poloniae ipsam Hedvigim Jagielloni in uzorem postularunt), obiecujące wiarę chrze- ściańską z poddanymi sobie ludami przed zawarciem ślu- bu przyjąć??).

Drugie spółczesne świadectwo ale większej wagi, bo pochodzi od samego wielkiego xięcia Jagiełły, dochowało się w aktach kapituły krakowskiej. Jest to pismo na dniu 44 sierpnia 1385 roku przez niego w mieście Krewie posłom królowej Węgier i szlachty polskiej wy- dane, w którem xiążę poświadcza, że wysłał poselstwo, na którego czele był brat jego Skirgiełto (a potiori ma- jore et excellentiore nuncio inclito principe Sktrgellone), do Krakowa i do królowej wdowy Elżbiety, matki Ja- dwigi do Węgier. Po odbytem poselstwie w Krakowie Skirgiełło nie mogąc sam udać się do Węgier dla pe- wnych powodów (zapewne bo go chciano zbliżyć do królowej Jadwigi i zatrzymać jako zakładnika) dał listy wierzytelne dwom swym towarzyszora kniaziowi Boryso-

'%) Elgemoth bez wątpienia Olgimunt, xiążę holszański; Borysa Długosz zowie bratem Jagiełły, ale Jagiełło nie miał brata tego imienia , był to najpodobniej szwagier Jagiełły, Bo- rys Konstantynowicz xiążę na Suzdalu, który roku 1584 ożenił, się z jedną z córek Olgierda. (Kronika sofijska | w Połnoje só- branije ruskich letopisiej tom V str. 228,) Większość heraldyków i historyków poszła jak zawsze i w tem za Długoszem,

20) Kronika archidyakona gnieznieńskiego w zbiorze Som-

mersberga, jak wyżej

Перевод на русский

262 ga том II стр. 154) Скиргало, Эгемот и Борис, литовские князья, с большим сопровождением въехали в Краков, преподнесли королеве выдающиеся дары и просили у шляхты польского государства руку Ядвиги для Ягайло, великого князя Литвы (а nobiles regni Poloniae ipsam Hedvigim Jagielloni in uzorem postularunt), обещая принять христианскую веру вместе с подданными до заключения брака?). Второе современное свидетельство, но более весомое, так как оно исходит от самого великого князя Ягайло, сохранилось в актах краковской капитулы.

Это письмо датировано 44 августа 1385 года и выдано им в городе Крево послам королевы Венгрии и польской шляхты, в котором князь подтверждает, что отправил посольство, во главе которого был его брат Скиргайло (a potiori majore et excellentiore nuncio inclito principe Sktrgellone), в Краков и к королеве вдове Елизавете, матери Ядвиги, в Венгрию.

После выполненной миссии в Кракове Скиргайло, не имея возможности по определённым причинам самостоятельно отправиться в Венгрию (вероятно, потому что его хотели приблизить к королеве Ядвиге и удерживать как заложника), передал верительные письма двум своим спутникам князю Борису- Эльгемоту, без сомнения, Ольгимунту, князю холмскому; Бориса Длугоша называют братом Ягайло, но у Ягайло не было брата с этим именем, это был, скорее всего, шурин Ягайло, Борис Константинович, князь в Суздале, который в 1584 году женился на одной из дочерей Ольгерда. (Софийская хроника | В Полном собрании русских летописей том V стр. 228,) Большинство геральдистов и историков шли, как всегда, в этом вопросе за Длугошем, 20) Хроника архидьякона гнезненского в собрании Соммерсберга, как выше

Оригинал (по-польски)

*

263

wi i staroście wileńskiemu Hanko, aby z tymiź udali się do Budy i prosili królowej wdowy o rękę córki jej Ja- dwigi dla wielkiego xięcia Jagiełły oświadczając przytem postanowienie tegoż przyjęcia wiary katolickiej wraz z braćmi, którzy jeszcze chrztu nie przyjęli (cum fratribus suis nondium baplisalis filem catholicam cupit amplecare) l poddanymi ludami i przyrzekając w jego imieniu przy- wrócenie Polsce wszystkich ziem od niej oderwanych, oraz unię ziem litewskich i ruskich z koroną. Te więc oświadczenia i przyrzeczenia wielki xiążę ratyfikuje, toż- samo ratyfikują i zaręczają je obecni bracia jego Skir= giełło, Korybut, Ligwen, Witołd.

Tak więc dwa słowa brzemienne w przyszłość, jedno unia, owa podwalina nowego gmachu Polski, a drugie przywrócenie ziem oderwanych, owe jabłko niezgody, które unię długo krzyżować i paraliżować mia- ło, wymówione były po raz pierwszy na ziemi pol- skiej przez Skirgiełłę?').

*.) Dokument ten tak ważny dla historyi, chociaż niezręcz- nie redagowany, dopiero w tych czasach po raz pierwszy dru- kiem w Pomnikach do historyi i literatury polskiej Wiszniewskie- go w tomie IV ogłoszony zostal, ale dość niepoprawnie, tak że drugie wydanie w kodexie jakim dyplomatycznym z dołączeniem facsimile oryginału bardzo jest pożądanem. Naruszewicz go znał i według textu sprostował relacyę Długosza, który twierdzi, że Skirgiełło udał się z deputacyą do Węgier. Zresztą relacya Dłu- gosza jest dokładną i mowa do Jadwigi, którą kładzie w usta Skirgielle, zgadza się co do treści zupełnie z pismem Jagiełły, tylko niechętny jemu nie może się wstrzymać po mowie Skir- giełły dodać haec barbarus.

Według powyżej cytowanego dokumentu posłami do królo« wej Elżbiety w Węgrzech rezydującej a następnie do wielkiego

Перевод на русский

* 263 Вильному войтови и старосте Ганко, чтобы с ними отправились в Буду и просили королеву-вдову о руке её дочери Ядвиги для великого князя Ягайлы, при этом заявляя о решении того принять католическую веру вместе с братьями, которые ещё не приняли крещения (cum fratribus suis nondium baptisalis fidem catholicam cupit amplecti) и покорными народами, обещая от его имени вернуть Польше все земли, отнятые у неё, а также объединение литовских и русских земель с короной. Эти заявления и обещания великий князь ратифицирует, тем же самым ратифицируют и гарантируют их присутствующие братья его: Скыргелло, Корибут, Лигвен, Витовт.

Итак, два слова, полные будущего, одно — союз, основание нового здания Польши, и другое — возвращение отторгнутых земель, то яблоко раздора, которое должно было долго мешать и парализовать союз, были впервые произнесены на польской земле Скиргялем? *.) Этот документ, столь важный для истории, хотя и неловко составленный, только в наше время впервые был напечатан в «Помниках истории и литературы польской» Вишневского в томе IV, но довольно неправильно, так что второе издание в виде кодекса, как в дипломе, с приложением факсимиле оригинала очень желаемо. Нарусжевич его знал и по тексту поправил отчет Длугоша, который утверждал, что Скиргяло отправился с депутацией в Венгрию.

Кстати, рассказ Длугоша точен, и речь к Ядвиге, которую он приписывает Скригельле, полностью соответствует содержанию письма Ягайло, только недоброжелательный ему не может удержаться после речи Скригельлы добавить haec barbarus. Согласно вышецитированному документу послами к королеве Елизавете, находившейся в Венгрии, а затем к великому