Ольгерд и Кейстут. Разворот 123

Оригинал (по-польски)

246

.

ski musiał teraz uiścić się z obietnicy i wyposażyć cór- kę, małżonkę Wiganda, ziemiami: włocławską, tuczno- wską, bydgoską, które, gdyby zejść miała bezpotomnie, wracały do Kujaw; zięciowi zaś dać w dożywocie ziemię dobrzyńską. Obowiązał się przytem osobnem pismem nie, opuszczać nigdy zięcia swojego i bronić jego osoby i posiadłości przeciw wszystkim, którzyby go krzywdzić chcieli '*).

Tak więc ziemia dobrzyńska, przedmiot ciągłej po- kusy krzyżaków, jabłko niezgody między dwoma pań- stwami, przechodziła z pod władania przyjaciela krzyża- ków, zawistnego koronie polskiej pana, w posiadłość u- lubionego brata króla, w pełni młodości będącego, kie- dy teść jego już ku starości się chylł. Te tak mądrze na przyszłość obrachowane plany śmierć nielitościwa po-

Przeznaczo- krzyżowała. Na początku roku 1592, gdy wskazywano rządcęLiwy. pa Wiganda Alexandra jako zastępcę króla na wielkiem xięstwie litewskiem, bo takie miało być królewskie po:

skarbowych królewskich na rok 1389. Obacz Życie domowe Ja- dwigi i Jagiełły przez Alexandra Przezdzieckiego str. 11 — 12. Wydawca słusznie uważa, że zapewne wtedy król wymógł na Władysławie opolskim zapisy na rzecz xięcia.

12) Dokumenta nadawcze znajdują się w kodexie dyploma- tycznym Polski wyd. Rzyszczewskiego tom Il część II pod ro- kiem 1590. Gołębiowski (Panowanie Władysława Jagiełły t. | str. 50) i inni mówią o ziemi inowłodzkiej, tłumacząc tak mylnie na- zwę Vładislaviensis, która znaczy włocławską ziemie , dzisiejszy Włocławek, po niemiecku Lesslau, Zapis zaś, w którym obie- cuje Władysław ópolski zięciowi obronę i pomoc, przedrukował Stronczyński w zbiorach pism dawnych. Oryginał w języku nie-

mieckim.

Перевод на русский

246. теперь он должен был выполнить своё обещание и одарить дочь, жену Виганда, землями: Влоцлавекской, Тучновской, Быдгощской, которые, если бы она умерла бездетной, возвращались бы к Куявии; а зятю дать в пожизненное владение землю Добжиньскую. Он также обязался отдельным письмом никогда не покидать своего зятя и защищать его личность и владения против всех, кто пожелает ему навредить. Таким образом, земля Добжиньская, предмет постоянных соблазнов крестоносцев, яблоко раздора между двумя государствами, переходила из-под власти друга крестоносцев, завистливого короне польской пана, во владение любимого брата короля, находившегося в полной молодости, когда его тесть уже склонялся к старости. Эти так мудро рассчитанные на будущее планы жестокая смерть разрушила. В начале 1592 года, когда указывали правителя Ливы.

па Вига́нда Александра как заместителя короля в великом княжестве литовском, потому что таково было королевское распоряжение: королевские казначейства на 1389 год. См. «Домашняя жизнь Ядвиги и Ягайло» Александра Пржездиевского стр. 11—12. Издатель справедливо считает, что, вероятно, тогда король потребовал от Владислава Опольского записи в пользу князя. 12) Учредительные документы находятся в «Дипломатическом кодексе Польши», изд. Ржишчевского, том II, часть II, под 1590 годом. Голембёвский («Правление Владислава Ягайло», т. I, стр. 50) и другие говорят о земле Иновлодзкой, ошибочно объясняя название Vładislaviensis, которое означает Влоцлавскую землю, нынешний Влоцлавек, по-немецки Lesslau. Запись же, в которой Владислав Опольский обещает зятю защиту и помощь, перепечатал Стрончинский в сборниках древних писем. Оригинал на немецком языке.

Оригинал (по-польски)

247

stanowienie '*). ten xiążę nagle w Wilnie umiera bezpo* tomnie'*). W czasach owycl: nie było wolno możnym łego świata schodzić z niego naturalną śmiercią, I lu więc krążyły wirści, które kroniki skwapliwie potomno- „Śmierć

przedwczes- ści podały, że otruty został przez służbę swoją, a ŻE ttadanwicć

sprawcą zbrodni był wielki xiążę Witołd, który*z niebo. | szczykiem miał być w ciągłej nieprzyjaźni. Cały żywot Witołda, charakter jego, który tak dobitnie ukazuje się na tle dziejów, świadczą przeciw temu przypuszczeniu. Nie na tej drodze, ale otwarcie na polu bitwy pozbywał on się przeciwników swoich i to niebezpieczniejszych, niż był nim cichy pobożny Wigand. O zajściach legoż nieprzyjacielskich z Witałdem dzieje milczą. Raz tylko roku 15894 z polecenia Jana Oleśnickiego, starosty wi- leńskiego, oblegał on twierdzę Ritterwerder, która była w rękach Witołda, ale odstąpić musiał od oblężenia '3). Po śmierci Wiganda Witołd pojednał się stanowczo z królem i zerwał wszelkie związki z krzyżakami. Zakon żagniewany, gdyż to za zdradę poczytywał, gdyby istniał jaki taki pozór, że Witołd sprawcą śmierci brata swego stryjecznego , nie omieszkałby wspomnieć o tem w pis- mach swoich. Milczenie jego stoi za dowód, że wieści

'8) In diesen zeiten starb Alexander des koniges bruder von Polan deme her die wile (Wilno) unde das lant ingegebin halte, Kronika tak zwana Lindenblatta str. 86 wyd. z r. 1823, «A gdy umarł Wigunt, łatwiejsza ugoda przyszła Jagiełłowi z Witołdem, gdyż mu król obiecał poddać xięstwo litewskie». Stryjkowski jak niżej,

'4) Nullam prolem reliquit. Długosz Hist. X. str. 135. Po- tomstwa nie zostawił. Stryjkowski wyd. zr. 1846 tom Il str. 93.

'3) Długosz Hist. X str. 152—3. Stryjkowski jak wyżej,

Перевод на русский

247 установление '*). этот князь внезапно в Вильне умирает безпо*томно'*). В те времена: было запрещено могущественным людям этого мира умирать естественной смертью, и поэтому распространялись слухи, которые хроники усердно передавали потомкам: «Смерть преждевременная». Сообщалось, что он был отравлен своей службой, а что истинным виновником преступления был великий князь Витовт, который*небесным образом должен был находиться в постоянной вражде. Вся жизнь Витовта, его характер, который так ярко проявляется на фоне истории, свидетельствуют против этого предположения. Не таким образом, а открыто на поле боя он избавлялся от своих противников, и хотя они были опаснее, чем тихий благочестивый Виганд. О этих враждебных происшествиях с Витовтом летописи молчат.

Раз только в 15894 году по приказу Яна Олесницкого, старосты виленского, он осаждал крепость Риттервердер, которая находилась в руках Витовта, но должен был отступить от осады. После смерти Виганда Витовт решительно примирился с королем и разорвал все связи с крестоносцами. Орден был рассержен, так как это считалось предательством; если бы существовало хоть какое-то подозрение, что Витовт был виновником смерти своего двоюродного брата, он непременно упомянул бы об этом в своих письмах. Его молчание является доказательством того, что сведения '8) In diesen zeiten starb Alexander des koniges bruder von Polan deme her die wile (Wilno) unde das lant ingegebin halte, Kronika tak zwana Lindenblatta str. 86 wyd. z r. 1823, «A gdy umarł Wigunt, łatwiejsza ugoda przyszła Ягайлу с Витовтом, так как король пообещал ему подчинить литовское княжество». Стрикжовский как ниже, '4) Nullam prolem reliquit.

Длугош Ист. X. стр. 135. Потомства не оставил. Стрыйковский изд. соотв. 1846 том II стр. 93. '3) Длугош Ист. X стр. 152—3. Стрыйковский как выше,