Ольгерд и Кейстут. Разворот 108
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
0 ZOSO RYCIN OWO IRZGDY ZEN R 4
OWE
'
210
nic wydanemi, Przełożeni nad budowlą słusznie odrze- kli, że w rozprawy wdawać się nie mogą, gdyż są tu- taj z rozkazu króla polskiego , i budowlę do skutku do- prowadzić muszą. Odsyłali przytćóm deputacyą do naj- bliższego urzędu starościńskiego w Wiznie. Na co de- putacya krzyżacka: Nie przyszliśmy tu, aby z wami wojować, lecz na śmiertelnych naszych wrogów Litwi- nów; albowiem nam powiedziano , iż oni się tutaj znaj- dują. Jest-że to prawda?
— Nie było tu żadnych Litwinów, prócz Patyrga ze synem 9).
— Nie był-że Kiejstut, jak nam wasi powiedzieli ludzie ?
— O tómnic nie wiemy, ale żądamy odwłoki, abyśmy mogli udać się do najbliższego zamku z zapytaniem, jak postąpić mamy ?
Marszałek na to przystał. Ales gdy się Polacy wy- dalili, Krzyżacy zburzyli do_szczętu rozpoczętą budowę twierdzy od SE: ;
*:) Arma nostra non addusimus propter vos, sed propier imimi- cos nostros capitales Litwanos, persecutores mostros et Christi fidelium, de quibus mobis dictum est, quod ipsi hie essent apud vos; dicite ergo nobis, am fuerint apud vos an non.
- Poloni responderunt: Lithuani hic non fuerant sed Patirke.
Marescalcus: A vestris tamen hominibus didicimus, quod etiam Kynstutte hie fuisset. Poloni: Non Kynstutte sed Pa- tirke et filius suus. Marscalcus: Unum habemus, ut alium pares christianorum persecutores (jak niżej).
473) W dokumencie odpowiednim ( jak poniżój) powiedziano tylko : „siecque Poloni inde abierunt." Ale kronikarz Wigand (str. 528) uzupełnia tę relacyę temi słowy pod r. 1360: „ Tnterim noti- ficatur magister, quomodo rec Cracoviensis edificaret castrum Rongart (Rajgród) ad terram suam, et litteris mandawit ma-
Перевод на русский
0 ZOSO RYCIN OWO IRZGDY ZEN R 4 ОВЕ ' 210 ничего не издано. Начальники над строительством справедливо ответили, что не могут вмешиваться в разбирательства, так как находятся здесь по приказу польского короля и должны довести строительство до конца. Они направляли к ним депутацию в ближайшее староство в Визне. На что крестоносная депутация: Мы пришли сюда не для того, чтобы воевать с вами, а против наших смертельных врагов литовцев; ибо нам сказали, что они находятся здесь. Это правда? — Здесь не было никаких литовцев, кроме Патырги с сыном 9). — Не был ли Кейстут, как ваши люди нам говорили? — Об этом мы не знаем, но просим отсрочки, чтобы мы могли отправиться в ближайший замок с запросом, как действовать. Маршал согласился на это.
Но когда поляки удалились, крестоносцы полностью разрушили начатое строительство крепости с юго-востока: ; *:) Arma nostra non addusimus propter vos, sed propier imimicos nostros capitales Litwanos, persecutores mostros et Christi fidelium, de quibus mobis dictum est, quod ipsi hie essent apud vos; dicite ergo nobis, am fuerint apud vos an non.
- Поляки ответили: Литвинов здесь не было, но был Патирк.
Маршал: Однако от ваших людей мы узнали, что здесь также был Кынштут. Поляки: Не Кынштут, а Патирк и его сын. Маршал: Мы имеем одно, как другого равного гонителям христиан (как ниже). 473) В соответствующем документе (как ниже) сказано только: „siecque Poloni inde abierunt." Но хронист Виганд (стр. 528) дополняет эту повесть словами под год.
1360: «Временно сообщается магистру, как князь Краковский строил замок Ронгарт (Райгруд) на своей земле, и письмами повелел ма-»
Правая страница
Оригинал (по-польски)
211
Tyle wiadomo o jednym synie Patryka Kiejstutowi- cza. Są zaś ślady, że Patryk miał drugiego syna,
gister marscalco, quomodo ret dictus in perniciem magistri dictum castrum edificaret, Unde marscalcus słatim... conwer- ti se contra Polonos propellens e0s hostiliter et edificium fun- ditus evertit et igne consumpsit." Poczóm na gruncie sporzą- dzono notaryalny instrument (Notariatsinstrument), i przy- toczono w tymże na dowód, że ziemia kwestyonowana do zakonu należy, dwie tranzakcye graniczne, zawarte w r. 1848 między książętami mazowieckimi: Ziemowitem panem na Wiznie i Bolesławem panem na Płocku. Instrument ten przechowany w archiwum krzyżąckićm, wydany został w Ko- deksie dyplomatjcznym Voigta, t. III. ne 87. Z niego to podane powyższe wypisy oraz opisanie granie Mazowsza i po- siadłości krzyżackich w dosłownóm tłumaczeniu, jak je po- wyższe dwie tranzakcye podają. A) Co do ziemi Wizna,
„Zaczynając od brodu po prusku Singurbrast, po. polsku Egers nazwanego, potóm spuszczając się rzeczką Aritz (jest w Prusiech miasteczko Arys, na zachód od Rajgrodu, nad małą rzeczką) aż do lasu nazwanego Raduka, trzyma- jąc się lewój strony tego lasu, który cały do zakonu należy, aż do kresu onegoż, idąc dalój aż do rzeczki Wicenty, tam gdzie wpada do rzeki Pissa, potóćm idąc górą aż do źródeł rzeki tój Wicenty, stąd do źródła rzeczki Chojna, od te- goż do brodu zwanego Łyck (t. j. rzeczka Łyck albo Elk w Prusiech), a ztąd wprost do rzeki Bebra (Biebrza) idąc wzdłuż tój rzeki aż do źródeł jej,«
B) Co do ziemi płockiej,
„ldąe od ujścia rzeczki Wyssoka aż do rzeki Nida (Neida śna granicy pruskićj), aż do fosy, która leży między bagnami Tłokiumpelki Namiumpelk, od tój fosy aż do rzeki Orytz (obacz wyżój) i brodu nazwanego po prusku Stngur- brast, po polsku Egers. Postanowiono, jako wszystkie „Ziemstwa między temi granieami a rzeczką Neidą położone wzdłuż, przez połowę dzielone być mają, i jedna połowa idąc ku źródłom rzeki Neida po stronie prawćj pomienio- nych granic do Mazowsza, a druga połowa do zakonu na- eżeć mają. *
Перевод на русский
211 Столько известно об одном сыне Патрика Кейстутовича. Однако есть следы того, что у Патрика был второй сын, gister marscalco, quomodo ret dictus in perniciem magistri dictum castrum edificaret, Unde marscalcus słatim... обращаясь против поляков, он враждебно гонял их и полностью разрушил постройку, сжёг её огнём.» На земле был составлен нотариальный документ (Notariatsinstrument), и в нём для доказательства принадлежности оспариваемой земли ордену были приведены две пограничные сделки, заключённые в 1848 году между мазовецкими князьями: Земовитом, господином на Визнье, и Болеславом, господином на Плоцке. Этот документ хранится в архиве крестоносцев и был опубликован в «Кодексе дипломатическом» Фойгта, т. III, № 87.
Из него приведены выше выписки и описание владений Мазовии и крестоносцев в буквальном переводе, как это показывают вышеуказанные две сделки. A) Что касается земли Визна, «Начиная с брода по прусски Сингурбраст, по-польски названного Эгерс, затем спускаясь по речке Ариц (в Пруссии есть городок Арыс, к западу от Райгруда, на маленькой речке) до леса, названного Радука, держась левой стороны этого леса, который весь принадлежит ордену, до его конца, идя далее до речки Висенты, там, где впадает в реку Писса, затем идя вверх до истоков той же реки Висенты, оттуда до истока речки Хойна, от этого до брода, называемого Лык (т. е.
река Лытцк или Элк в Пруссии), а отсюда прямо к реке Бебра (Бебрза), идя вдоль этой реки до её истоков, Б) Что касается земли плоцкой, «Идут от устья речки Высока до реки Нида (Нейда на прусской границе), до рва, который лежит между болотами Тлоку́мпельки и Намимпельк, от этого рва до реки Ориц (смотри выше) и брода, названного по-прусски Стнгурбраст, по-польски Егерс. Было постановлено, что все земли между этими границами и рекой Нида, расположенные вдоль, должны быть разделены пополам, и одна половина, идя к истокам реки Нида по правой стороне упомянутых границ, принадлежит Мазовии, а другая половина — ордену.