Ольгерд и Кейстут. Разворот 89
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
pałem strony Kiejstuta, co im zaszczyt czyni, bo on nietylko był pognębionym, ale i słuszność miał za sobą, miotają na szwagra i agenta Jagiełły najdotkliwsze (we- dług ich mniemania) obelgi, jako był niewolnym chło- pem, najpierw parobkiem u Olgierda, potóm piekarzem, dalój używano go do słania pościeli, noszenia wody, aż go Olgierd tak polubił, że go zrobił naczelnikiem Lidy 35%). Pochodzenie to Wojdyły byłoby najmniejszym zarzutem, co mu można zrobić, ale i te wątpliwości wielkićj podpada. Przechowane bowiem współczesne daty w kronikach i archiwach pruskich świadczą, iż ród jego liczył się zdawna do. bojarów:i osiadły był na Litwie 385). To tóż i zaślubiny jego ze siostrą Jagiełły Maryą, nie mogły być faktem tak nadzwyczaj rażącym, kiedy ta sama Marya owdowiawszy została żoną staro- sty Grodna kniażyka Dawida. Wszak w następującóm stuleciu, kiedy już Jagielloni od dawna piastowali berło,
,
kniazia Keystutia.... Kniaziu wełykomu Keystutiju welmi uczy- nił żałost Jahayło, szto bratannu (synowicę) jeho a swoju gestru za chłopa dał (tamże, str. 40).
384) Tamże. -
385) | tak kronika Wiganda pod r. 1363 (w Seript. rer. Prus., t. IL str. 548): F'rater Himricus captivavit signanter quen- dam Bayorem nomine Waydel. A pod r. 1875: „Wigand (marszałek krzyżacki) gdy ze swoimi przybył do Dewedysken (Dawidyszki, gdzie w r. 1380 podpisano traktat pokoju), napotkali tam dwa brytany, i pytają się jeńców, czyjeby były; a ci na to: Bojara nazwiskiem Waydel, polującego w puszczy * (jak wyżćj, str. 576). W archiwum krzyżackióćm znajduje się zapis Wielkiego Mistrza Krzyżaków gruntów pod Ragnitą na imię Litwina Waytil, pod warunkiem, że będzie musiał ustąpić z onych i powrócić do posiadłości swoich na Litwie, gdy ta zdobytą zostanie (Voigt: Gesch. Preussens, t. V. str. 354, nota 1). |
Перевод на русский
Я прочитал страницы Кежистута, что им доставляет честь, потому что он не только был угнетённым, но и имел справедливость на своей стороне, они обрушивают на зятя и агента Ягайло самые тяжкие (по их мнению) оскорбления, так как он был свободным крестьянином, сначала батраком у Ольгерда, потом пекарем, далее его использовали для расстилания постели, ношения воды, пока Ольгерд так его не полюбил, что сделал его начальником Лиды 35%). Происхождение его рода Войдыла было бы наименьшим упреком, который можно было бы предъявить, но и эти сомнения великим образом поднимаются. Сохранившиеся же современные даты в летописях и прусских архивах свидетельствуют, что его род считался давным-давно к боярам; и обосновался он в Литве 385). Вот поэтому и брак его с сестрой Ягайло Марией не мог быть актом столь необыкновенно возмутительным, когда та же Мария, овдовев, стала женой старосты Гродно княжичка Давида.
Ведь в следующем веке, когда уже Ягеллоны давно держали скипетр, князь Кейстут... Князю великому Кейстуту очень причинил огорчение Ягайло, что его племянницу (дочь брата) и свою сестру за холопа выдал (там же, стр. 40). 384) Там же. - 385) | так хроника Виганда под 1363 годом (в Seript. rer. Prus., т. II стр. 548): Frater Himricus captivavit signanter quendam Bayorem nomine Waydel. А под 1875 годом: «Виганд (маршал крестоносцев), когда прибыл со своими в Дэведышкен (Давидишки, где в 1380 году был подписан мирный договор), встретил там два британы и спрашивают у пленных, чей они; а те отвечают: боярин по имени Вайдель, охотящийся в лесу * (как выше, стр. 576).
В архиве Тевтонского ордена находится запись Великого Магистра Тевтонцев о землях под Рагнитой на имя литовца Вайтиля, при условии, что он будет обязан уступить их и вернуться к своим владениям в Литве, когда они будут захвачены (Voigt: Gesch. Preussens, т. V, стр. 354, прим. 1).
Правая страница
Оригинал (по-польски)
178
krewne ich a praprawnuczki Olgierda poślubiły boja- rów, jedna litewskiego Gasztołda, druga żmudzkiego Chodkiewicza 85). Zaszczycony skoligaceniem z panują- cym, przytóm sowicie wyposażony, stał się Wojdyło sługą najwierniejszym Jagiełły, pełnił ślepo jego wolę; a gdy donoszono Kiejstutowi o częstych jego przejażdż- kach do Krzyżaków, tajnych z nimi konferencyach, cóż dziwnego, że starzec przez wrodzoną słabość do rodu swego, wzdrygając się długo wierzyć w przeniewierze- _nie Jagiełły, w gorliwóm tegoż narzędziu widział sprawcę wszystkiego złego 37),
Ale cóż mówić o polityce i postępkach Krzyżaków? Zapewnieni ze strony panującego w Wilnie, mogli wszyst- kie siły swoje obrócić na Kiejstuta, uderzyć na Żmudź, Ale właśnie w tym roku (1380) ledwie dwa mało zna- czące wykonano najazdy 355). Za to zakon siał niezgodę.
5:6) Bracia Władysława Jagiełły, str. 152, 192, i drzewo ge- nealogiczne. na końcu.
*»7) Witołd tóż w zażaleniach swoich na Jagiełłę, wyżćj powo- łanych (Script. rer. Prus., t. III, str, 712), całą winę na,
„- niego składa: „und dornoch unsz vater derfukr von etlichen "synen vrunden, das kerczog Jagal unde vorswigende unszm fater und nam einen frede im lande czu Prussen und mit dem lande czu Inflant... und globte das er umsz fatir nicht hel- en welde.*
*») Kronika Jana de Posilge (Lindenblatt) nie podaje pod ro- kiem 1380 ni jednój utarczki lub najazdu między Litwą a Krzyżakami. Wigand bardzo bałamutny w datach mówi o jakićjś wyprawie; (inter Pascha et Pentecosten) nad Nie- men, którą jedni wydawcy jego kroniki (str. 225 pierwszego wyłania) przenoszą na rok 1378; drudzy (Script. rer. Prus., t. II. str. 590) na rok 1380, a znowu o drugićj nad brzegi Niewiaży (pierw. wyd. str. 250, drugie str. 600), która według Schiitza „co znał oryginał tćj kroniki, miała miejsce w r. 1380.
»ć „6
| SEA TY WEJ
sui;
5,24 794
Перевод на русский
178 их родственники и праправнучки Ольгерда выходили замуж за бояр, одна за литовского Гаштольда, другая за жемайтского Ходкевича 85). Удостоенный родства с правящим, при этом щедро обеспеченный, Войды́ло стал самым верным слугой Ягайлы, слепо исполнял его волю; а когда до Кейстута доходили сведения о его частых поездках к Тевтонцам, тайных встречах с ними, что удивительного, что старик из-за врожденной привязанности к своему роду, долго не желал верить в измену — _не Ягайла, а усердный инструмент того самого видел причиной всех бед 37), Но что говорить о политике и поступках Тевтонского ордена? Уверенные в поддержке правителя в Вильнюсе, они могли все свои силы обратить против Кейстута, ударить по Жемайтию. Но именно в этом году (1380) было совершено лишь два малозначимых набега 355). Зато орден сеял раздор.
5:6) Братья Владислава Ягайло, стр. 152, 192, и генеалогическое дерево в конце. *»7) Витовт также в своих жалобах на Ягайло, выше упомянутых (Script. rer. Prus., т. III, стр. 712), возлагает всю вину на него: „und dornoch unsz vater derfukr von etlichen synen vrunden, das kerczog Jagal unde vorswigende unszm fater und nam einen frede im lande czu Prussen und mit dem lande czu Inflant... und globte das er umsz fatir nicht helen welde.* *») Хроника Яна де Позильге (Линденблатт) под 1380 годом не упоминает ни одного столкновения или набега между Литвой и Тевтонским орденом. Виганд, очень неточный в датах, говорит о какой-то экспедиции; (inter Pascha et Pentecosten) к Неману, которую одни издатели его хроники (стр. 225 первого издания) относят к 1378 году; другие (Script. rer. Prus., т. II, стр.
590) на 1380 год, а снова о вторжении к берегам Невяже (первое изд. стр. 250, второе стр. 600), которое, по словам Шицца, «кто знал оригинал этой хроники, имело место в 1380 году.»