Ольгерд и Кейстут. Разворот 56
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
106
Wszakże istnieją aż trzy bule papieskie, tyczące się Litwy z tegoż roku (1349). Jedna w najżyw- szych wyrazach dziękuje królowi Kazimierzowi za do- niesienie, że dzięki jego staraniom, Kiejstut i bra- cia jego, litewscy xiążęta, oświadczyli postanowienie swoje przejścia z całym im podległym narodem na katolicką wiarę 4%. Druga tój samój treści odzywa się do Kiejstuta i braci jego, trzecia nakoniec od arcybiskupa gnieźnieńskiego , aby wysłał na Litwę ka- płanów w celu nawrócenia na wiarę katolicką onćj i jój panow 7). W dwóch pierwszych listach oświadcza za- razem papież, że jeżeli Kiejstut i bracia jego chrzest przyjmą, natenczas on i następcy jego do godności kró- lewskićj wyniesieni będą *).
Odezwy te papieskie do Kiejstuta były wymierzone. Wykazano wyżćj, jaka między Olgierdem i Kiejstutem istniała jedność i zgoda , do tego stopnia , iż mianowi-
16) Magnificat anima nostra Dominum, quod ipse in corda no- bilium virorum Kerstuti et germanorum suortit ducum Lath. tuo cooperante studio lumen verae lucis infundens, quod ipsi, prout te insinuante percepimus, ad cath. fidet veritatem una cum subditis ventre festinant (Theiner: Mo- mumenta Poloniae, t. I. str. 525, list do króla Kazimierza z rv. 1349). Ą
a) Druga i trzecia bula, tamże pod tym samym rokiem, str. 525-— 26, W buli do arcybiskupa gnieźnieńskiego nakazuje papież, aby księża apostołujący na Litwie także odnawiali chrzest (et Laptismalis renovent sacramento), co się ściąga do wyznawców wiary wschodnićj tamże mieszkających.
a4s) Tpsosque Kerstutum atque germanos et haeredes eorum tnsi- gnire titulo regio... Serenitatem tuam (t. j. Kazimierza króla) requirimus, quatenus dictos duces in his confortare studeas, considerans quantum tibi głoriae in conversione tot millium personarum obveniet (Bula powyższa do króla).
Перевод на русский
106 Ведь существует целых три папских буллы, касающиеся Литвы того же года (1349). Одна в самых живых выражениях благодарит короля Казимира за сообщение о том, что благодаря его усилиям Кястут и его братья, литовские князья, объявили о своем намерении перейти с всем подчиненным им народом в католическую веру 4%. Вторая того же содержания обращается к Кястуту и его братьям, третья, наконец, к архиепископу Гнезненскому, чтобы послал в Литву священников с целью обращения в католическую веру его и его господ 7). В первых двух письмах папа одновременно заявляет, что если Кястут и его братья примут крещение, тогда он и его преемники будут возведены в королевский титул *). Эти папские обращения к Кястуту были направлены.
Было показано выше, какая единство и согласие существовали между Ольгердом и Кейстутом, до такой степени, что они называют: 16) Magnificat anima nostra Dominum, quod ipse in corda nobilium virorum Kerstuti et germanorum suortit ducum Lath. tuo cooperante studio lumen verae lucis infundens, quod ipsi, prout te insinuante percepimus, ad cath. fidet veritatem una cum subditis ventre festinant (Theiner: Monumenta Poloniae, т. I, стр. 525, письмо королю Казимиру от 1349 г.). Ą a) Вторая и третья булла, также под тем же годом, стр. 525–526, В булле к архиепископу Гнезненскому папа повелевает, чтобы священники, проповедующие в Литве, также обновляли крещение (et Laptismalis renovent sacramento), что касается исповедующих восточную веру, там проживающих. a4s) Tpsosque Kerstutum atque germanos et haeredes eorum insignire titulo regio... Serenitatem tuam (т.
к. Казимира короля) мы требуем, чтобы вы стремились укреплять указанных руководителей в этом, учитывая, сколько славы принесет вам обращение стольких тысяч человек (Вышеупомянутая була к королю).
Правая страница
Оригинал (по-польски)
107
cie w pierwszych latach po objęciu berła przez Olgierda, nie wiedziano dokładnie za granicą , czy jeden czy drugi panuje. Dla prostaczków, chociaż i panujących, korona miała zawsze wielki urok. Nadarzała tu się więc Kiej- stutowi sposobność. wziąwszy stolicę apostolską za sło- wo, po przyjęciu chrztu wstąpić w ślady poprzednika swego Daniela, i zarówno temu koronę Rusi włożyć na skronie swoje. Że nie uległ tćj pokusie, przeciwnie został niezachwiany we wierności ku zwierzchnikowi swojemu, jest to jeden rys więcćj do charakterystyki tego wodza.
Zaledwie bowiem król Kazimierz wyruszył z Woły- nia, rzucił on ze siebie narzucone mu przemocą len- nietwo, i zrazu ograniczając się na najazdy pogranicza polskiego, potóm wraz z braćmi podsunął się aż pod Lwów, a z Bełza (może i Chełma), Włodzimierza i Brze- ścia słabe załogi polskie wyrugował 4%),
Zawiedziony w zbytnićj ufności swojćj król, przy- szedł do tego przekonania, że za Litwą stoją hordy mongolskie Ściśle z nią połączone, które obecnie dla grasującego powietrza przeniosły się ze swoich koczo- wisk nad Don i Dniestr *%). Nie pozostowało mu więc, jak udać się do papieża o ogłoszenie krucyaty na Ta- tarów i 'innych niewiernych; na co papież przystał i nie- tylko nałożył na wszystkie dobra kościelne w Polsce dziesięcinę na lat cztery, aby króla postawić w możno- ści brorfenia świeżo nabytój Rusi od napadów Tatarów
**) Anonimus Archidiaconus Gnesnensis u Sommersberga, t. II. str. 98 i Długosz pod rokiem 1349 —50.
Ciżsami, mianowicie Długosz wyraźnie mówi pod rokiem 1852, że Olgierd hordy tatarskie naprowadził na Polskę.
250)
PZD" W:
PP WIZY
Перевод на русский
107 В первые годы после того, как Ольгерд взял в руки корону, за границей точно не знали, кто правит – один или другой. Для простаков, да и для правящих, корона всегда имела большое очарование. Здесь предоставилась возможность Кейстуту. Приняв за слово столицу апостольскую и после крещения последовать по стопам своего предшественника Даниила, он мог бы возложить на свои виски и корону Руси. Что он не поддался этой искушению, напротив, остался непоколебимым в верности своему начальнику, – это ещё один штрих к характеристике этого вождя.
Едва только король Казимир вышел из Волыни, он сбросил на себя насильственно навязанную ему вассальную зависимость и сначала ограничивался набегами на польскую границу, затем вместе с братьями подошел вплоть до Львова, а из Белза (может быть и из Холма), Владимирa и Бреста вытеснил слабые польские гарнизоны (4%). Разочарованный в чрезмерной доверчивости своего короля, он пришел к убеждению, что за Литвой стоят монгольские орды, тесно с ней связанные, которые сейчас из-за грабительских походов переместились со своих кочевых мест над Дон и Днестр (*)
Ему не оставалось ничего другого, как обратиться к папе с просьбой об объявлении крестового похода против татар и «других неверных», на что папа согласился и не только наложил на все церковные имения в Польше десятину на четыре года, чтобы поставить короля в возможность защиты недавно приобретённой Руси от нападений татар. **) Anonimus Archidiaconus Gnesnensis у Sommersberga, т. II, стр. 98 и Длугош под 1349—50 годом. Ciżsami, а именно Длугош ясно говорит под 1852 годом, что Ольгерд направил татарские орды на Польшу. 250) PZD" В: PP WIZY