Ольгерд и Кейстут. Разворот 46
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
86.
wojsko nieprzyjacielskie wkroczyło do miasta i zrabo- wało jednę część onegoż. Olgierd na to wystąpił ze skromnóm żądaniem, aby oszczędzono resztki grodu, inaczćj nieproszeni goście nie mieliby się gdzie loko- wać. Marszałek przyznał mu słuszność, zakazał dalsze- go rabunku, grożąc nawet zemstą Litwinów 219), Ale nie słuchano go. Rozochocona miodem i plonem żołnier- ka *15), spaliła dla łatwiejszego rabunku i drugą poło- wę miasta *'*). Nie dość na tóm, Krzyżacy zniszczyli znaczną przestrzeń okoliczną w kierunku Rudomina **").
*) Quum praedizerat eis t. j. że się Litwini zemszczą za rabu- ,
nek i pożogę (Wigand, obacz niżćj).
'8) Ultra haec (t. j. prócz uczty) rec dedit praeceptoribus me- donem cum pane sufficienter (rozumi się dla rozdania mię- dzy żołnierzy, bo starszyznę u siebie uczcił). z
+19) Ze wszystkich znanych do dziś dnia opisów tych wypadków wypływa, że całe miasto Wilno przez Krzyżaków spalone zostało, I tak Spralwozdanie urzędowe przemilczając złamaną ugodę, mówi: „Zawento ibidem (t. j. w Wilnie) ma- gno rege Algart totius reyni domino, cum utore regina et lberis et multitudine armatorum, civitatem regiam metr 0po- lim, quae est caput regni, coneremantcs, deduzerunt im fa- villas.ć — Chron. Hermanni de Wartberge: „A. 1377 summus marscalcus ac caeteri praeceptores in Prussia fece-
, rumt insultum contra Letvinos in die Purificationis Mariae,
© ubi fuerunt XI. noctes devastando tusque ad castrum et op- pidum Vilme, rege Algerde ibidem existente, grawia cede et flamnis inferendo (Sertpt. rer. Pruss., t. IM. str. 112), — Wi- gand z Marburga: „Petiit tamen res, quod mitterent (oszczę- dzili) medietatem civitatis; drugą więc połowę poświęcił. .. Neg- lectum tamen fuit, quum medietatem Cristiani ecurebant (t.j. spalili i drugą część miasta). . . unde doluit marscalcus quum praedizerat ets. Pruteni enim voluntatem suam com- pleverunt* (t. j. żałował marszałka, że go nie usłuchało wła- sne wojsko, co mu na złe wyszło).
220) Rź ultra (za Wilnem) ad umam dietam usque ad rillam Ru- demine (Sprawozdanie, jak wyżćj).
ź,
1
JIFBĘTPEE Sp | SYS WF TEG
"ABBZUYJ RYC WROPENYC MW AWA LAY WINNY PTY. WY WWE” Y-WIWW TW W 1
Перевод на русский
86. Вражеское войско вторглось в город и ограбило одну его часть. Ольгерд вышел с скромным требованием, чтобы пощадили остатки города, иначе непрошеным гостям негде будет разместиться. Маршал признал его правоту, запретил дальнейшие грабежи, грозя даже местью литовцев, но его не слушались. Солдаты, опьяненные медом и урожаем, сожгли для облегчения грабежа и вторую половину города. И на этом не остановились: Тевтонцы разрушили значительную территорию вокруг в направлении Рудомина. *) Quum praedixerat eis t. j. что литовцы отомстят за грабеж и пожар (Виганд, см. ниже). '8) Ultra haec (т.е. кроме пира) он дал пряничным мастерам мед с хлебом в достаточном количестве (разумеется, для раздачи между солдатами, так как старейшин он почтил у себя).
Из всех известных на сегодняшний день описаний этих событий следует, что весь город Вильнюс был сожжён Тевтонцами, и в официальном отчёте, умалчивая о нарушённом соглашении, говорится: «Zawento ibidem (т.е. в Вильнюсе) magno rege Algart totius reyni domino, cum utore regina et lberis et multitudine armatorum, civitatem regiam metr 0polim, quae est caput regni, coneremantcs, deduzerunt im favillas.» — Chron. Hermanni de Wartberge: «A. 1377 summus marscalcus ac caeteri praeceptores in Prussia fecere, rumt insultum contra Letvinos in die Purificationis Mariae, ubi fuerunt XI. noctes devastando usque ad castrum et oppidum Vilme, rege Algerde ibidem existente, gravia cede et flamnis inferendo (Sertpt. rer. Pruss., t. IM. str.)
112), — Виганд из Марбурга: „Тем не менее он просил, чтобы отправили (сберегли) половину города; вторую же половину посвятил. .. Однако было запущено, когда они выжигали половину христианского города (т.е. сожгли и вторую часть города). . . от чего маршал сожалел, когда предвидел и т.д. Прутены же исполнили свою волю* (т.е. маршалу было жаль, что его не послушало собственное войско, что обернулось ему плохо). 220) Рз за пределами (за Вильной) до ума диеты до риллы Рудемине (Отчёт, как выше). ź, 1 JIFBĘTPEE Sp | SYS WF TEG "ABBZUYJ RYC WROPENYC MW AWA LAY WINNY PTY. WY WWE” Y-WIWW TW W 1
Правая страница
Оригинал (по-польски)
87
Wtóm dochodzi ich wiadomość, że na rozkaz Olgierda, któremu już się przebrała miara cierpliwości, młody xiążę Witołd na czele siedmiuset jeźdźców zdąża do Wilna *%*15). Rycerze więc uznali, że jest na czasie ustąpić ze stolicy. Witołd wiedział z własnego doświad- czenia, że jeżeli się spotka z nimi w otwartćóm polu, nieochybnie porażkę odniesie. Wziął się więc do forte- lów. Krzyżacy w pochodzie swoim do Wilna złożyli w szałasach do tego przyrządzonych zapasy żywności dla ludzi i koni na cztery dni, aby nie cierpieć braku gdy przez, wyniszczone okolice wracać będą z wyprawy. Witołd te zapasy spalić kazał. Głód więc i pragnienie dręczyło wracające z Wilna wojsko. Konie padały, a żołnierze przez dni sześć nie widzieli chleba. Na do- miar zaś trapił ich Witołd ciągłemi podjazdami, i to nietylko w granicach Litwy, ale aż do Jastrowa (TIn- sterburg). Wojsko, które temu dni jedenaście *2) liczne
i doborowe wkroczyło do Litwy, teraz do takich przy-
gód nie nawykłe, w nędznym stanie z szeregami zna- cznie przerzedzonemi wróciło do Prus 90),
3:5) De qo (t. j. Rudomina) septingenti equites contra fideles e testros ex edicto regio venerunt (jak wyżćj).
*::) Wszystkie poda.ia w tóm się zgadzają, że ta wyprawa trwa- ła tylko dni jedenaście.
Da santen sie (Litwini) hin. unde lysen yn alle ir futer un- de kost uf' vir nacht nemen unde vorbornen (verbrennen), das sie habin sulden ujf die heym Reise, das sie grossin gebre- chin musten liden (Jan de Posilge w Śertpt. rer. Pruss. t. III. str. 105). — Interea infidelium quidam diripuerant maj as (ma- ja w języku estońskim: Somnterlaube, Hittte, Nachtlager; w le- tońskim : mieszkanie) 4, e. habitacula, ubi cibi et pabula ser- vabantur sufficientia ad quatuor dies, et combusserunt. Coacti igiłur penuria marscalens cum suis nihilominus redierunt.
223)
PX
Перевод на русский
87 В это время дошли до них известия о том, что по приказу Ольгерда, терпение которого уже иссякло, молодой князь Витовт во главе семисот всадников направляется в Вильнюс *%*15). Рыцари поэтому посчитали, что пришло время уступить столицу. Витовт знал из собственного опыта, что если встретится с ними на открытом поле, непременно потерпит поражение. Он поэтому приступил к хитростям. Тевтонцы в своем походе к Вильнюсу сложили в специально приготовленных шалашах запасы продовольствия для людей и лошадей на четыре дня, чтобы не испытывать недостатка, когда будут возвращаться из похода через истощенные окрестности. Витовт приказал эти запасы сжечь. Голод и жажда мучили войско, возвращавшееся из Вильнюса. Лошади падали, а солдаты шесть дней не видели хлеба.
Более того, их мучил Витольд постоянными рейдами, и это не только на территории Литвы, но и до Ястрова (Тинстербург). Армия, которая одиннадцать дней *2) насчитывала многочисленные и отборные войска, вошла в Литву, теперь, не привыкшая к таким приключениям, в жалком состоянии с заметно поредевшими рядами вернулась в Пруссию 90), 3:5) De qo (т. j. Рудомина) septingenti equites contra fideles e testros ex edicto regio venerunt (как выше). *::) Все источники сходятся на том, что этот поход длился всего одиннадцать дней. Да сатем ли (литовцы) hin. unde lysen yn alle ir futer unde kost uf' vir nacht nemen unde vorbornen (verbrennen), das sie habin sulden ujf die heym Reise, das sie grossin gebrechin musten liden (Jan de Posilge w Śertpt. rer. Pruss. t. III. str. 105).
— Между тем некоторые неверные разорили главные жилища (мая на эстонском языке: Somnterlaube, Hittte, Nachtlager; на латышском: mieszkanie) 4, e. жилища, где хранились пища и корма, достаточные на четыре дня, и сожгли их. Вынужденные, таким образом, из-за нехватки маршаленс со своими всё же вернулись. 223) PX