Ольгерд и Кейстут, разворот 42 | Книги по истории Брестчины
Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает
Брестчина: люди, места, экономика и наследие
Путеводитель по западному региону Беларуси

Ольгерд и Кейстут. Разворот 42

Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.

Olgierd i Kiejstut, 1867-1873: разворот 42 из 351

Левая страница

Оригинал (по-польски)

|

78

Henryka '5*. Bawił on potóm na dworze cesarza Ka- rola IV. w latach 1369, 1370, 1872, 1374 1 1377, a współczesne kroniki zowią go Henricus due Lithuamie, także rec Litwinorum '53). Wprawdzie Wigand także i towarzysza Butawda, Surwilla (zapewne Szurewił) sy- nem Kiejstutowym mianuje, ale to oczywista pomyłka obcego Litwie kronikarza: bo nowsze śledztwa wykaza- ły, że tenże Surwil był to bojar litewski z rodziców pogańskich, który już w drugićj połowie wieku czter- nastego, wraz z bratem przeszedł w służbę Krzyżaków i służył im jako agent, poseł, tłomacz, drogoskazca 15):

Z tego streszczenia Wiganda dowiadujemy się tak- że, kto był ten Dirsune zagadkowy, co to Butawda co nocy zamykał do lochu. Był to bojar w służbie Kiej- stuta 55), którego ród odznaczał się prześladowaniem zaciętóm Chrześcian '87). Ten przejrzawszy zamiary Bu- tawda korzystania z nieobecności ojca Kiejstuta, by

183) Wągand nennet sie seine (t.j. Kiejstuta) Soehne, mówi Śchiitz; ale on z tym zmysłem krytycznym, jakim celują kronikarze XVI. i XVII. wieku, poprawia swe źródło, z Suriwilla robi Korygiełłę, itego wraz z Butawdem synami Olgierda (Gesch. Preuss. str. 79-—80). Narbutt trzyma się wersyi Schiitza.

184) Tmde czog dor noch czum Keyser, der behilt yn bei ym unde gap ym lamt unde lithe yn, unde wart ein gułter Cristin (Jan de Posilge w Scripź. rer. Pruss., t. IM. str. 84 nota).

185)-Seript. rer. Pruss., t. II. str. 550 nota 760. Długosz na- zywa go Surivil. Jest na Litwie wieś Suriwille.

186) ICinstuds hauptmann Dirsuno (Schiitz jak wyżćj).

182) Annales thorunienses mówią pod rokiem 1375, że w potyczce z Krzyżakami zabity został niejaki Dirsune, największy prze- śladowca Chrześcian : „mawimus persecutor Christianorum (Seript. rer. Pruss., t. IU. Franciscani thorunensis Annales Prussici). »

| + ;

IMZ WDC YCE s£= rp ""WRYP"LW, ZE.

Перевод на русский

| 78 Генрика '5*. Он позже находился при дворе императора Карла IV в 1369, 1370, 1872, 1374 и 1377 годах, а современные хроники называют его Henricus due Lithuamie, также rec Litwinorum '53). Хотя Виганд также и спутника Бутавда, Сурвилла (вероятно Шуревил) называет сыном Кейстута, это явная ошибка иностранного летописца о Литве: потому что более новые исследования показали, что этот самый Сурвил был литовским боярином от языческих родителей, который уже во второй половине XIV века вместе с братом перешёл на службу к Тевтонскому ордену и служил им как агент, посол, переводчик, проводник 15). Из этого резюме Виганда мы также узнаём, кто такой был загадочный Дирсуне, которого Бутавда каждую ночь запирал в подземелье. Это был боярин на службе у Кейстута 55), род которого отличался преследованием рьяных христиан '87).

Просмотрев намерения Бутавда воспользоваться отсутствием отца Кейстута, чтобы 183) Ванганд называет его (т.е. Кейстута) сыновьями, говорит Шиц; но он с той критической точкой зрения, какой пользуются хроникеры XVI и XVII века, исправляет свой источник, превращая Суривиллу в Корыгейлу, и того вместе с Бутавдом сыновьями Ольгерда (Gesch. Preuss. стр. 79-80). Нарбутт придерживается версии Шица. 184) Tmde czog dor noch czum Keyser, der behilt yn bei ym unde gap ym lamt unde lithe yn, unde wart ein gułter Cristin (Jan de Posilge в Scripź. rer. Pruss., т. IM. стр. 84 примеч.). 185) Scripź. rer. Pruss., т. II. стр. 550 примеч. 760. Длунгш называет его Суривилем. В Литве есть деревня Суривилле. 186) Hauptmann Dirsuno из ICinstud (Шиц как выше).

182) Аннале торуньские сообщают под 1375 годом, что в стычке с крестоносцами был убит некий Дирсуне, величайший преследователь христиан: «mawimus persecutor Christianorum (Seript. rer. Pruss., t. IU. Franciscani thorunensis Annales Prussici).»

Правая страница

Оригинал (по-польски)

79

przejść do Krzyżaków, poszedł w pogoń za nimi uwię= ził go w drodze na puszczy. Ale towarzysze Butawda uwolnili go przemocą z więzienia, przyczóm Dirsune ży- cie postradał '58),

Tłumacz pierwszy kroniki Wiganda pominął lub zawile opisał te wypadki, a zamilczał zupełnie o po- chodzeniu Butawda. Da się to tóm wytłumaczyć, że podjął tę pracę na wezwanie Długosza dworzanina kró- la polskiego Kazimierza Jagiellończyka, który natenczas (r. 1464) panował w Prusiech tak zwanych królewskich, a wojnę o nie jeszcze prowadził z zakonem 189). Wstrzy- mał się więc z wyjawieniem, że właśnie wiek temu u- płynął, jak bliski krewny królewski przeszedł do obozu Krzyżaków, i pomimo iż nie miał osobistćj urazy, z ni- mi pospołu nawidził wojną posiadłości ojca i stryja. Długosz równie ograniczył się na wzmiance, że Surwił- ło i Butawd przyjęli chrzest w Królewcu '90), Najwymo- wniejszóm zaś jest milczenie kroniki jednćj litewskićj, Tłumaczenie jój polskie defektowe, które nas doszło, wyliczając po imieniu sześciu synów Kiejstuta jako to:

'88) Dirsuno ward heimlich verkundschaftet, das Butaw solche dinge willens were anzustaffiren, nahm ihm gefamgen .. . Ko- rygalł (t. j. Suriwill) mit den Bajoren ueberfielen den haupt- mann Dirsuno, schlugen den zu tode, machten Butawen ledig und ritten auf Tnsterburg zu (Schiitz jak wyżćj).

'*9) Ob. wstęp i zakończenie kroniki Wiganda z Marburga.

0) Sub: eo tempore Surivoil et Buthavo germani Olgierdi et Key-

" stutht ducum (?) cum nonnullis Lithuanorum bojaris et no- bilibus in Prussiam wenientes, fidem christianam baptismo apud Kinsberg suscepto professi sunt (Hist. lib. IX. str. 1148). Że Butawda tego mniemanego brata Olgierda Długosz o kil- ka stronnie dalój przerabia na syna Olgierda, o tóm wspo- mniano w „Braciach Władysława Jagiełły* ustęp ostatni.

Перевод на русский

79 перешел к крестоносцам, пошел за ними в погоню и был задержан на пути в лесу. Но товарищи Бутавда силой освободили его из тюрьмы, при этом Дирсун потерял жизнь. Первый переводчик хроники Виганда опустил или запутанно описал эти события, а о происхождении Бутавда совсем умолчал. Это можно объяснить тем, что он взялся за работу по просьбе Длугоша, придворного польского короля Казимира Ягеллончика, который тогда (ок. 1464 г.) правил в так называемой Королевской Пруссии, и войну за нее еще вел с орденом. Таким образом, он воздержался от раскрытия того, что ровно век назад близкий родственник короля перешел в лагерь крестоносцев, и несмотря на то что не имел личной неприязни, вместе с ними ненавидел войной владения отца и дяди.

Длугош также ограничился упоминанием о том, что Сурвилло и Бутавд приняли крещение в Кёнигсберге '90), Наиболее выразительным же является молчание одной литовской хроники, Ее польский перевод дефектен, который дошел до нас, перечисляя по имени шестерых сынов Кейстута следующим образом: '88) Дирсуно тайно разведал, что Бутав хочет устроить такие дела, схватил его.. . Коригаль (т. е. Суривилл) с баярами напали на капитана Дирсуно, убили его, лишили Бутава и поехали на Тюнстербург (Шютц как выше). '*9) Об. вступление и заключение хроники Виганда из Марбурга. 0) Суб: eo tempore Surivoil et Buthavo germani Olgierdi et Keystutht ducum (?) cum nonnullis Lithuanorum bojaris et nobilibus in Prussiam venientes, fidem christianam baptismo apud Kinsberg suscepto professi sunt (Hist. lib. IX.

стр. 1148). Что Бутавда этого воображаемого брата Ольгерда Длугош на несколько страниц дальше превращает в сына Ольгерда, о чем упомянуто в «Братьях Владислава Ягельло» в последнем разделе.