Ольгерд и Кейстут. Разворот 38
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
Łi$$4
Le KA
70
spalili '*%), ale na nowo odbudowaną znowu w r. 1368 i tym razem bezskutecznie oblegali '5%, W roku 1376 była zaś ona w stanie tak obronnym, że po wstępnćj potyczce do nićj nie śmiano przystąpić '55).
W ośm Tat po zburzeniu Kowna (w roku 1370) za- kon mógł znowu puścić w świat wiadomość o nowóm awycięztwie odniesionóm nad poganami. Ten raz na własnym gruncie, bo napaść wyszła od strony Litwi- nów. W zeszłym roku (1369) gdy na gruzach spalonćj twierdzy Grotteswerder Mistrz Krzyżaków zeszedł się z Kiejstutem ***), tenże mu oznajmił, że na rok przyszły będzie u niego gościem; na co Mistrz odrzekł: „zakon przygotuje się na przyjęcie i w proch obróci siły two- je” 7). Przepowiednia spełniła się po części. Olgierd i Kiejstut zebrali co mogli tylko zbrojnój siły, w celu na-
's3) Marscalcus absque fatiga mane succendit castrun, et fumditus est ecusłum (tenże).
's:) Magister commisit marschaleo, ut obsideant Cawen novum, ale o skutku milczy (tenże, str. 559 — 60). Zdaje się, że kon- tentowali się zajęciem i uprowadzeniem stadniny litewskićj 800 koni: „prope novum Cawen, ubi captivabant ultra 800 equiiciam vułgariter stud (tamże str. 559). — Kronika in- flancka Wartbergera przeciwnie twierdzi, że zamek został
( zdobyty: „devicił et expugnavit* (Seript. rer. Pruss. t. LI. str. 92).
'55) Magister processit contra castrum Kawen, vidensque castrum armutum abiit, umde multi de fratribus ibidem corruerunt (tamże str. 579).
'56) Obacz wyżej.
'57) Rex (Kiejstut) minabatur marscałco, quomodo in hieme vellet esse Rospes cjus futuri anni et respondit (marschalcus): Ordo obviabit et conteret caput tuum (Wigand pod rokiem 1369 w Script. rer. Pruss.st. IL. str. 563 — 64).
—
aiomaaś
Перевод на русский
Łi$$4 Le KA 70 сжгли '*%), но заново восстановленную снова в г. 1368 и на этот раз безуспешно осаждали '5%, В 1376 году она была в таком оборонительном состоянии, что после предварительной схватки к ней не решались приступать '55). В тот же год после разрушения Ковно (в 1370 году) орден мог вновь распространить весть о новой победе, одержанной над язычниками. На этот раз на своей территории, ибо нападение исходило от литовцев. В прошлом году (1369), когда на руинах сожженной крепости Гроттесвердер магистр крестоносцев встретился с Кейстутом ***), тот сообщил ему, что на следующий год будет его гостем; на что магистр ответил: «орден приготовится к приему и обратит твои силы в прах» 7). Пророчество частично сбылось.
Ольгерд и Кейстут собрали все, что могли, из вооруженных сил, с целью на- 's3) Маршалкус без усталости утром зажег лагерь и был окурен дымом (тот же). 's:) Магистр поручил маршалу осадить Новую Кауну, но о результате умалчивает (тот же, стр. 559 — 60). Кажется, они удовлетворились захватом и уводом литовской конюшни с 800 лошадьми: «поблизости от Новой Каун, где они захватывали более 800 лошадей, как обычно записано» (там же, стр. 559). — Инфлянтская хроника Вартбергера, напротив, утверждает, что замок был захвачен: «devicił et expugnavit» (Script. rer. Pruss. t. LI. стр. 92). '55) Магистр выступил против замка Каун и, увидев замок вооруженный, ушел, в то время как многие из братьев там погибли (там же, стр. 579). '56) См. выше.
'57) Рекс (Кейшту́т) спрашивал маршалка, как зимой хочет быть Роспес того будущего года, и маршалок ответил: «Орден встретит и сокрушит твою голову» (Виганд под 1369 годом в Script. rer. Pruss.st. IL. стр. 563—64). — aiomaaś
Правая страница
Оригинал (по-польски)
71
jechania ziemi pruskićj w zimie w r. 1370 158), Goto- wano się tak hałaśliwie i z taką nieostrożnością, że komendanci twierdz krzyżackich w pobliżu będących, uwiadomili na czas Mistrza nietylko 6 zamiarach nie- przyjacielskich, ale o głównym kierunku, który weźmie wyprawa '*%). Ten przeto główne swe siły zgromadził w Królewcu '59),
Tymczasem Litwini dwiema drogami wkroczyli do
ziemi pruskićj. Olgierd ze Żmudzi przez odnogę kuroń-
ską do Sambii, i stanął obozem pod Rudowem (2%, mili
tss)
189)
+
Wigand (jak wyżćj str. 565) mówi: cum inhumanis exerciti- bus. Wątpię, żeby to znaczyć miało, jak tłumacz polski mieć chce: „niesłychane* wojska; raczój dzikie barbarzyńskie wojsko. Tak to Długosz rozumi: „Tartarorum , Ruthenorum et caeterorum barbarorum quaesitis aucikis. Co dalćj mówi o ogromnćj kawaleryi i piechocie litewskich (ingenti equi- tatu peditatugue), idzie na rachunek zwykłój przesady. To samo powiedzieć można o twierdzeniu Kojałowicza, że aż Chan tatarski przysłał mu posiłki: bo cały przebieg kampa- nii rozwinięciu sił tak znacznych kłam zadaje. Jeżeli byli Tatarzy w wojsku Olgierda, to tacy jak Narbutt słusznie uważa, którzy osiedli na pustkach Litwy i Podola,
Vigiles huiusmodi percipiunt clamorem paganorum.... (Wi-
e gand w Sorżp. rer. Pruss., t. LI. str, 565.)— Hatte man alle-
wege mere, wie dy littowin sich stark samelten unde die Russin unde woldin her m diec lant zcu Pritssen (Kron. Ja- na Posilge ałtas Lindenblatt, w Script. rer. Pruss., t. III. Anno 1370). Tożsamo kronika infdancka de Wartberge (tamże t. II.). Comendator de Ragnita ad mentem redu- wit tgnem quem pagami in Prussia succederant, scripsit ma- gistro in Kóntgsberg..... annuncians quomodo pagani fecis- sent 12 vias vulgariter Stege (Wigand jak wyżćj).
Der meister doruf warnie unde login lantwere mit alle irer macht um Kónigsberg (Jan Posilge jak wyżćj).
Перевод на русский
71 поездки в прусскую землю зимой в г. 1370 158), Так готовились так шумно и с такой неосторожностью, что командиры находившихся поблизости крестоцких крепостей своевременно сообщили Мастеру не только о 6 враждебных намерениях, но и о главном направлении, которое примет экспедиция '*%). Поэтому он сосредоточил свои основные силы в Кёнигсберге '59), Тем временем литовцы вошли в Прусскую землю двумя путями. Ольгерд из Жмудска через куронскую ветвь в Самбию и разбил лагерь под Рудовом (2%, мили тсс) 189) + Виганд (как выше стр. 565) говорит: cum inhumanis exercitibus. Сомневаюсь, что это означает, как хочет польский переводчик: «неслыханные* войска; скорее дикое варварское войско. Так это понимает Длугош: «Tartarorum , Ruthenorum et caeterorum barbarorum quaesitis aucikis."
Что дальше говорить о огромной кавалерии и пехоте литовцев (ingenti equitatu peditatugue), идет на счет обычного преувеличения. То же самое можно сказать о утверждении Кояловича, что даже хан татарский прислал ему подкрепления: ибо весь ход кампании с таким развертыванием сил опровергает эту ложь. Если татары были в войске Ольгерда, то такие, как Нарбутт, справедливо считают, что они обосновались на пустошах Литвы и Подолья, Vigiles huiusmodi percipiunt clamorem paganorum.... (Wi-e gand w Sorżp. rer. Pruss., т. LI. стр. 565.) — Hatte man alle-wege mere, wie dy littowin sich stark samelten unde die Russin unde woldin her m diec lant zcu Pritssen (Kron. Jana Posilge ałtas Lindenblatt, w Script. rer. Pruss., т. III. Anno 1370). То же самое хроника инфданка де Вартберге (там же т. II.).
Командор Рагниты возвратил разум тём, который наследовали язычники в Пруссии, написал мастеру в Кёнигсберг..... сообщая, как язычники сделали 12 дорог, обыкновенно Стиге (Виганд как выше). Мастер на это предупреждал и собрал все силы, чтобы идти к Кёнигсбергу (Ян Позильге как выше).