Ольгерд и Кейстут, разворот 36 | Книги по истории Брестчины
Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает
Брестчина: люди, места, экономика и наследие
Путеводитель по западному региону Беларуси

Ольгерд и Кейстут. Разворот 36

Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.

Olgierd i Kiejstut, 1867-1873: разворот 36 из 351

Левая страница

Оригинал (по-польски)

66

Nazajutrz w Wielką sobotę taką samą machinę przy- stawiono do innćj części muru, a przytóm tarany i strzelby kamieniaste były w ciągłym ruchu ***), Mur runął, ale Litwini przystępu jeszcze bronili, chociaż ołowiane kule przerzedzały ich szeregi '%%), Nakoniec gdy stracili już wszelką nadzieję ratunku, przyłożyli ogień do szcząt- ków zamku, gdzie 'się już dobili Krzyżacy. Ogień po- chłonął jednych i drugich, a zamek zawalił się '*'), zo- stał tylko ułamek muru z wrotami od strony Wilii 42), Wojdat z tóm co pozostało ze załogi, t. j. 36 ludźmi, próbował przebić się przez nie, lecz odparty dostał się do niewoli '4%), Zwycięzcy na tlejących zgliszczach wśród trupów zanucili radośnie pieśń zmartwychwstania 1%). Na dopełnienie tryumfu Litwin jakiś (quidem pagamus) ofiarował Mistrzowi krowę i dwanaście wieprzów z wy-

19) Pidit pawlatim murum ruere de ietibus drietis et de structu- ris (tenże). Kronika Jana de Posilge, pierwój tak zwana Lindenblatta, mówi, że używano grosse Steinbuechsen.

'") Ten sam kronikarz mówi, że niewielkie strzelby (Stein- biichsen,) , ale małe, nabijane kulami ołowianemi (Lotbiichsen,) odniosły zwycięztwo (Sertpt. rer. Prus., t. UI. str. 82), tak

"© jak w ostatnich latach iglicówki.

U") Postea pagani videntes multum subsidium sibi advenisse cum Christianis, ligna et pyrum eomportarunt. Christiani perie- runt tbi cum pagamis... domus cecidit (Wigand).

') Qui (murus) adhuc im parte stetit... Aliqui paganorum cu- currerunt ad portam contra Nergam sitam (tenże).

'43) Praeter Waidot filium Kynstud, qui captivatus est cum 36 paganis.

''') Wigand opisawszy, że przy szturmie ostatecznym padło Li- twinów 600, a reszta załogi albo żywcem spalona albo udu- szoną została, dodaje: „unde Christiani ceperunt letanter cantare: Christus surrexit, conćludentes in vulgari: Nos omnes volumus laetari, pagzmi sunt in omni poena, Kyrieleyson.

Перевод на русский

На следующий день, в Великую субботу, такую же машину приставили к другой части стены, а при этом требушеты и каменные ружья были в постоянном движении ***), Стена обрушилась, но литовцы еще защищали проход, хотя свинцовые пули прореживали их ряды '%%), Наконец, когда они потеряли всякую надежду на спасение, они подожгли остатки замка, где 'уже добрались крестоносцы. Огонь поглотил и тех, и других, а замок обрушился '*'), остался только фрагмент стены с воротами со стороны Вилии 42), Войдат с теми, кто остался из гарнизона, то есть 36 человек, пытался прорваться через них, но, отброшенный, попал в плен '4%), Победители на фоне тлеющих развалин среди трупов радостно запели песнь воскресения 1%).

Чтобы завершить триумф, литовец (quidem pagamus) предложил Мастеру корову и двенадцать свиней из 19) Pidit pawlatim murum ruere de ietibus drietis et de structuris (ibid.). Хроника Яна де Посильге, первого из так называемых Линденблаттов, говорит, что использовался гросс Штайнбюхсен. '") Тот же летописец утверждает, что маленькие дробовики (Steinbiichsen), но маленькие, заряженные свинцовыми пулями (Lotbiichsen), одержали победу (сержант Рер. Пруссия, т. Интерфейс. p. 82), да — © как в последние годы. U") Postea pagani videntes multum subsidium sibi advenisse cum Christianis, ligna et pyrum eomportarunt. Christiani perierunt tbi as pagamis... domus cecidit (Виганд). ') Qui (murus) adhuc im parte stetit... Aliqui paganorum cucurrerunt ad portam contra Nergam sitam (то же самое). '43) Praeter Waidot filium Kynstud, qui captivatus est cum 36 paganis.

''') Виганд, описав, что при последнем штурме погибло 600 литовцев, а остальная часть гарнизона либо сгорела заживо, либо задохнулась, добавляет: „unde Christiani ceperunt letanter cantare: Christus surrexit, conćludentes in vulgari: Nos omnes volumus laetari, pagzmi sunt in omni poena, Kyrieleyson.

Правая страница

Оригинал (по-польски)

67

razem żalu, że więcój ofiarować nie może '4%), W nie- dzielę wielkanocną biskup Sambii celebrował mszę so- lenną, ogłosił indulgencye, poczóm wojsko uraczywszy się święconóm i zburzywszy wśród odgłosu trąb ostatni pozostały ułam muru zamkowego, puściło się Niemnem do okrętów swoich '*5).

Każda twierdza oblężona, jeżeli jój odsiecz nie na- dejdzie, mimo najdzielniejszćj obrony upaść musi. Dzie- jopis jeden Litwy słusznie zarzuca xiążętom litewskim, że dali upaść twierdzy tak mocnćj, doborową załogą opatrzonćj, i to prócz bitwy wstępnój, w którćj pobici zostali, bez oporu ze swój strony. Dokładnie obznajo- miony z miejscowością jest on zdania: „źe dość było spuścić Niemnem i Wilią małe tratwy naładowane pal- «nym materyałem, któryby nieochybnie mosty zapalił, i wtenczas obrócić wszelkie natężenie na zniszczenie flotyli krzyżackićj, przez co odjąłby się sposób doko- nania oblężenia * '47),

Były jeszcze i inne drogi do ratowania twierdzy i przeszkodzenia robotom i tak trudnym okalania onćj, kiedy się było we własnym kraju i miano ze trzech stron wolny do takowych przystęp. Dla czego to nie nastą- piło, należy ogółem do zagadek, w które obfituje hi-

'5) Item ad honorem magistri et episcopi Sambiensis quidam de paganis destinavit 12 porcos pingues et unam vaccam macram in bono animo et petiit, ut haec gratanter suscipiant (tenże).

ie) Tenże kronikarz dodaje, że gdy Krzyżacy puścili się już w drogę, okoliczni mieszkańcy rzucili się na sporządzone parkany i płoty i rozebrali je; ale pewnie to zrobili w celu przywłaszczenia sobie materyału, a nie w celu napadu na odchodzących, jak sądzi, Krzyżaków.

i47) Narbutt: Dzieje Litwy, t..V. str. 124 —5.

1 s.4948_

«szal4,

Перевод на русский

67 вместе с сожалением, что поэтому он не может жертвовать '4%), В пасхальное воскресенье епископ Самбии совершал торжественную мессу, объявил индульгенции, затем войско, угостившись святой едой и разрушив под звуки труб последний оставшийся кусок замковой стены, пустилось к Немну к своим кораблям '*5). Любая осажденная крепость, если её не пришлют подмогу, несмотря на самую доблестную оборону, должна пасть. Один летописец Литвы справедливо обвиняет литовских князей в том, что они дали пасть крепости, столь сильной и обеспеченной отборным гарнизоном, и это кроме предварительной битвы, в которой их разбили, без сопротивления с их стороны.

Тщательно ознакомленный с местностью, он считает: «достаточно было спустить по Немну и Вилии маленькие плоты, загруженные горючим материалом, который неизбежно поджег бы мосты, и тогда направить все усилия на уничтожение крестоносной флотилии, чем был бы найден способ завершить осаду. Были еще и другие пути к спасению крепости и препятствованию работам и столь сложному окружению, когда находишься на своей земле и имеешь доступ с трех сторон. Почему этого не произошло, относится к числу загадок, которыми полна история. 5) Также ради чести магистра и епископа Самбийского некто из язычников назначил 12 жирных свиней и одну худую корову с добрым намерением и просил принять их охотно (тот же).

ie) Этот же хронист добавляет, что когда крестоносцы уже отправились в путь, местные жители набросились на возведённые заборы и ограждения и разобрали их; но, наверное, они сделали это с целью присвоения материалов, а не для нападения на уходящих, как полагает, крестоносцев. i47) Нарбутт: История Литвы, т. V. стр. 124—5. 1 с.4948_ «шал4,