Ольгерд и Кейстут, разворот 25 | Книги по истории Брестчины
Br
Брестчина
Производит · Предлагает · Приглашает
Брестчина: люди, места, экономика и наследие
Путеводитель по западному региону Беларуси

Ольгерд и Кейстут. Разворот 25

Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.

Olgierd i Kiejstut, 1867-1873: разворот 25 из 351

Левая страница

Оригинал (по-польски)

p ED WYSYWA, T<ZEAPANNSWEWZYC 1. ZWSPWĄ 0 7-

44

Szczytny zaiste rycerski ślub: jakieżby błogie wydał owoce, gdyby odpowiednie miał pole działania. Ale ta- kowe znalazło się tylko na Rusi południowćj w harcach z Lachami i Tatarami. We właściwćj Litwie, ognisku głównóm Olgierda i Kiejstuta, zły sąsiad Krzyżak poże- rał żywotne jćj siły; co więcćj paraliżował górnolotne widoki jej wodzów, bo wystawiał na jaw, że sami sobie zostawieni jemu stanowczo nie podołają.

W dziejach rzadko napotyka się na obraz tak po- nury, jaki nam się przedstawia w stosunkach. Litwy do obu graniczących z nią zakonów, mianowicie krzyżac-

e kiego przez cały okres panowania Olgierda aż do zgonn ; Kiejstuta. Napady, które z małemi wyjątkami jako roz- | bójnicze piętnować wypada, i tylko napady ”*). Pole- ji gając na sumiennych w tym względzie sprawozdaniach kj kronikarzy ziem pruskich i inflanckich, było takowych ih „w wzmiankowanym okresie (od roku 1345— 1382) ze

strony Krzyżaków na Litwę sześćdziesiąt i sześć, rę Litwy na Prusy trzydzieści jeden, Kawalerów mie- | czowych na Litwę trzydzieści, Litwy na Inflanty

j e dynaście. Krzyżacy ze schyłkiem pierwszego wieku

hi przybycia swego na ziemię pruską, dążyli do zaprowa- | dzenia ładu pewnego w tym względzie. Weszło niejako

! więc w prawidłowy zwyczaj, że wypraw na pogańskie

"M

als entzwej teilen: als man im russchen Lande vil huzer hat gewunnen, das teilten sy in alczumal in die helfte und wareń

i mit enander in grosen truven.* (Script. rer. Prus., t. II. WPA str. 712 — 13.) 72) JĘkscypują się cztery większe wyprawy wojenne Krzyżaków, o których niżćj mowa będzie.

ESY AZYJCEY WIEMITEWA

Перевод на русский

p ED ОТПРАВЛЯЕТ, T<ZEAPANNSWEWZYC 1. ZWSPWĄ 0 7- 44 Поистине благородная рыцарская клятва: какие же блаженные плоды она принесла бы, если бы имела соответствующее поле деятельности. Но таковое нашлось только на Южной Руси в боях с поляками и татарами. В настоящей Литве, основном очаге Олегерда и Кейстута, злой сосед, крестоносец, пожирал жизненные силы; следовательно, он парализовал возвышенные перспективы её вождей, так как показывал, что оставленные самим себе они ему определённо не справятся. В истории редко встречается такой мрачный образ, как тот, который представляется нам в отношениях Литвы с обоими соседствующими орденами, а именно с крестоносцами, на протяжении всего правления Олегерда до конца Кейстута. Нападки, которые за малым исключением следует осуждать как разбойничьи, и только нападки ”*).

Опираясь на добросовестные в этом отношении отчёты хронистов Прусских и Инфлянтских земель, было так, что в упомянутый период (с 1345 по 1382 год) со стороны крестоносцев на Литву было шестьдесят шесть походов, со стороны Литвы на Пруссию — тридцать один, рыцарей-меченосцев на Литву — тридцать, Литвы на Инфлянты — двенадцать. К концу первого века после своего прибытия в Прусскую землю крестоносцы стремились ввести определённый порядок в этом отношении. В определённой мере вошло в обычай, что походы на языческие земли... "als entzwej teilen: als man im russchen Lande vil huzer hat gewunnen, das teilten sy in alczumal in die helfte und wareń i mit enander in grosen truven." (Script. rer. Prus., т. II. WPA стр. 712—713.) 72) Выделяются четыре крупных военных похода крестоносцев, о которых будет далее упомянуто.

ЕСИ АЗЫЙЦЕЙ ВИЭМИТЕВА

Правая страница

Оригинал (по-польски)

pogranicze nie więcój jak dwie w roku odbywać się ma ”9). Ale niebawem odstąpiono od tego zwyczaju ”4), Bywały lata, gdzie ich odbywano cztery, pięć, sześć (w latach 1367, 1375, 1877—79, 1381), co znowu Litwini sto- jący po największój części na stanowisku odpornóm, według możności starali się odwetować. Czasem liche powody dawały tym napadom początek. Zjechał do Prus jaki niemiecki lub francuski xiążę, aby przypatrzyć się z bliska mniemanym owym krucyatom 75). Zakon urządza więc naprędce expedycyą: hufce jego wkraczają do Li- twy, paląc kilka pogranicznych włości i zabrawszy ile

73) Nec plures consveverunt in hyeme servare reysas quam duae. (Wigand z Marburga pod r. 1345 w Seript. rer. Prus., t. II. str. 507—8.) Volentes dicti haeretici (t. j. Krzyżacy) quasi ordinate et regulariter agere, bis in anno exercitibus congre- gatis et temporibus ad hoc negotium eis magis aptis, videli- cet mensibus Februarii et Julii, partes infidelium invadebant. (Lites ac res gestae inter Polonos ordinemque cruciferorum, t. III. str. 155 — 56.) .

**) Quandoquidem non solum bis in anno praedieta faciebant, sed toties quoties fratribus (cruciferis) placuit. Quas quidem invasiones resas in suo sermone vulgari vocant (tamże).

4 *) Jak w prozaicznój Polsce z dawiendawna sądzono o tych krucyatach, niby to dla rozkrzewienia wiary podjętych, niech świadczy pomiędzy innemi ustęp ze skargi w procesie mię- dzy Krzyżakami a Polską, do stolicy rzymskićj ze strony Polski wniesionćj: „Fratres volentes quasi per mendicata sujffragia suae cupiditatis proposiłum facilius adimplere, milites et gentes armigeras christianas sibi in aurilium attra- zerunt, tła quod de diversis partibus christianis diversi sta- tus homines eodem errore taliter seducti decepti im magna multitudine ipsis fratribus in ausilium concurrebant infideles et eorum terras invadendo molestando, (Voigt: Gesch. Preussens, t. V. str. 73.)

Перевод на русский

пограничье не более как два раза в год должно происходить ”9). Но вскоре от этого обычая отказались ”4). Бывали годы, когда их проводили четыре, пять, шесть раз (в 1367, 1375, 1377—79, 1381 годах), что вновь литовцы, стоящие большей частью на позиции сопротивления, по возможности старались наказать. Иногда ничтожные причины давали начало этим нападениям. В Пруссию прибывал какой-либо немецкий или французский князь, чтобы из близкой дистанции рассмотреть предполагаемые крестовые походы 75). Поэтому орден быстро организует экспедицию: его отряды входят в Литву, сжигая несколько пограничных владений и забирая сколько...

Тевтонцы) действовали почти упорядоченно и регулярно, дважды в год собирая войска и в наиболее подходящее для этого время, а именно в феврале и июле, нападали на земли неверных. (Споры и события между поляками и орденом крестоносцев, т. III, стр. 155–156.) **) Так как они нападали не только два раза в год, но и столько раз, сколько им (крестоносцам) было угодно. Эти нападения они называют в своём народном языке (tamże).

4 *) Поскольку в прозаической Польше рассматривались эти крестовые походы прошлого, якобы совершавшиеся для распространения веры, давайте засвидетельствуем, среди прочего, абзац из жалобы на процессе между Тевтонскими рыцарями и Польшей, привезённый в римскую столицу поляками: «Fratres volentes quasi per mendicata sujffragia suae cupiditatis proposiłum facilius adimplere, milites et gentes armigeras christianas sibi in aurilium attrazerunt, tła quod de diversis partibus christianis diversi status homines eodem errore taliter seducti decepti im magna multitudine ipsis fratribus in ausilium concurrebant infideles et eorum terras invadendo molestando, (Войгт: Gesch. Пройссенс, т. V. p. 73.)