Ольгерд и Кейстут. Разворот 20
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
"o:
u
34
- oburzenie, które znalazło odgłos ale i wyjaśnienie w kro-
nikach dalszych krajów, a przeto więcój niezawisłych. Jedna z nich, i to spółczesna, otwarcie Mistrzowi zdradę zarzuca 5%). Tłumaczy to także dla czego krucyata tak wielkich rozmiarów, krótki tylko czas na obcćj ziemi bawiła *).
Te same kroniki poświadczają, że kapituła zakonna z powodu tych wypadków Mistrza swego wzięła pod Śledztwo i złożyła z urzędu 5%). O melancholii jego, pro- stracyi umysłowćj, którćój miał popaść w skutek spale- nia kilku twierdz w Infłanciech (?), tóm mnićj o szaleń-
stwie jego, ani wzmianki. z
62) Najłagodnićj jeszcze wyraża się Albert kronikarz z Strasburga: „desidia magistri* t. j. opieszałość, cho- ciaż o tę właśnie nie było co Mistrza winować. Ostrzej kro- nikarz czeski Benessius de Weitmil: „gdy krzyżowcy przekroczywszy Niemen stanęli pod twierdzą Wieloną, do- szły ich wiadomości pełne kłamstw i podstępów (nova men- daciis et fallaciis plena) puszczone w obieg, aby ich zmu- sić do odwrotu (ficta et ut redirent tantummodo relata). Kronikarz Detmar mówi, że zakon widząc oburzenie powszechne, powstał na swojego Marszałka. A nakoniec kro- nikarz Corner twierdzi, że Mistrz był w porozumieniu z oblężonymi w twierdzy Litwinami, i aby ich oswobodzić, puścił w obieg fałszywą wieść o napaści Litwinów na zie- mie krzyżackie („Magister favebat obsessis tn castro et pr eorum redentione mendacium illud confiteriś de hostium in- gressu *, ob. Voigt: (Greschichte Preussens, t. V. str. 82 i Seript. rer. Prus., t. II. str. 734).
53) Seript. rer. Prus., t. II. str. 505, Kronika Wiganda.
5%) Kronika z Strasburga (Albertus Argentinensis) mówi: depo- sito magistro.* Detmar: „den entsatten se do unde satten enen andern in -sine stede.* Corner: „Fratres de domo teutonica Tuderum (recte Tmdolfum) magistrum eorum ne- quam propter traditionem factam deposuerunt de officio (Voigt: Geschichte Preussens, tom V. str. 87 i 687).
Перевод на русский
o: u 34
- возмущение, которое нашло отражение, но и объяснение в хрониках дальних стран, а потому в глазах независимых. Одна из них, современная, открыто обвиняет Мастера в предательстве 5%). Это также объясняет, почему крестовый поход такого большого масштаба длился на чужой земле всего лишь короткое время(*)
Те же хроники свидетельствуют, что монашеская капитула из-за этих событий взяла своего Мастера под расследование и сместила с должности 5%).
О его меланхолии, простоте ума, в которую он впал после сожжения нескольких крепостей в Инфлянтах (?), хотя бы и приукрашенной до безумия, ни слова.
62) Само мягче всего выражается Альберт, летописец из Страсбурга: «desidia magistri* t.j. небрежность, хотя именно в этом Мастера было не в чем обвинять."
Более резкий чешский летописец Бенесий де Вейтмиль: «когда крестоносцы, перейдя Неман, встали под крепостью Велоно, дошли до них известия, полные лжи и обмана (nova mendaciis et fallaciis plena), распространённые, чтобы заставить их отступить (ficta et ut redirent tantummodo relata). Летописец Детмар пишет, что орден, видя всеобщее возмущение, восстал против своего маршала. И наконец, летописец Корнер утверждает, что Магистр был в сговоре с осаждёнными в крепости литовцами, и чтобы освободить их, пустил в оборот ложную весть о нападении литовцев на земли крестоносцев («Magister favebat obsessis in castro et pr еorum redentione mendacium illud confiteri de hostium ingressu *, ob. Voigt: (Greschichte Preussens, t. V. str. 82 i Seript. rer. Prus., t. II. str. 734). 53) Seript. rer. Prus., t. II. str. 505, Хроника Виганда.
5%) Хроника из Страсбурга (Альбертус Аргентинус) говорит: deposito magistro.* Детмар: «den entsatten se do unde satten enen andern in -sine stede.* Корнер: «Братья из немецкого дома Тудеров (правильно Tmdolfum) свергли своего магистра за непослушание из-за совершённой передачи с должности (Фойгт: Geschichte Preussens, том V. стр. 87 и 687).
Правая страница
Оригинал (по-польски)
35
Ale zakon, o ile doskonale informowany był o wszyst- kićm co się działo u jego sąsiadów, o tyle grubą za- słoną lubiał pokrywać własne swe czynności , wewnętrzne kolizye i zajścia 55). Pomoeni mu byli w tóm sprzymie- rzeńcy, a nimi byli wszyscy potentaci owych wieków, na czele rzesza niemiecka.
Jakże wyjawić światu, że Mistrz zakonu powołanego do rozkrzewienia wiary chrześciańskićj i wytępienia po- gaństwa na północy, który walczył pod godłem krzyża, był z nieprzyjacielami Chrystusa w porozumieniu, i choć- by pośrednio był im pomocnym przy wojowaniu i nisz- czeniu Inflant, tój tylą krwi zdobytój ziemi kawalerów mieczowych. Z tych powodów zagraniczni uczestnicy wyprawy krzyżowćj, mianowicie królowie Czech i Wę- gier pokryli milczeniem rzeczywistą przyczynę chybie- nia onój, a złożyli winę całą na nagłą odwilż, która krzyżowców zmusiła do odwrotu *%). Ale niepodobnóm
98) Ten system do dziś dnia istnieje. Wszak tajne archiwum krzyżackie, owe źródło tak nader ważne dla historyi całćj prawie północy, znane do dziś dnia jest tylko z wyjątków krótkich, i odwołań historyków pruskich. Wydanie zaś onego krytyczne byłoby godnóm zadaniem uczonych tego kraju, „óhociażby przyszło tylko ograniczyć się na dwa pierwsze wieki istnienia zakonu, tego w/Prusiech.
*6) Dowodzą to czeskie i węgierskie kroniki. I tak wyżćj przy- toczony Benessius de Weitmil wyraża się wprawdzie z goryczą o fałszywych wiadomościach puszczonych w obieg które udaremniły wyprawę, ale o Wielkim Mistrzu milczy, tylko temi słowy kończy: „et quia illo tempore gla- cies disrumpebatur, non patuit cis ingressus in terras infidelium et ingressi sunt unus quisque in regionem suam.* (Seript. rer. Prus., t. II. str. 784.)
Перевод на русский
35 Но орден, насколько он был прекрасно осведомлён обо всём, что происходило у его соседей, настолько любил покрывать толстым покровом собственные свои действия, внутренние конфликты и события 55). Ему в этом помогали союзники, а именно все могущественные люди тех веков, во главе с немецкими массами. Как же открыть миру, что Мастер ордена, призванного распространять христианскую веру и уничтожать язычество на Севере, который сражался под знаменем креста, был в соглашении с врагами Христа и хоть косвенно помогал им воевать и разрушать Ливонию, тот, кто завоевал столько крови ради земель рыцарей меча. По этим причинам иностранные участники крестового похода, а именно короли Чехии и Венгрии, покрыли молчанием истинную причину его неудачи, а всю вину возложили на внезапное потепление, которое заставило крестоносцев отступить *%).
Но невозможно 98) Эта система существует до сегодняшнего дня. Всё же тайный архив Тевтонского ордена, тот источник, столь важный для истории почти всей Севера, известен до сегодняшнего дня только по редким исключениям и ссылкам прусских историков. Критическое издание же этого источника было бы достойной задачей учёных этой страны, «хотя бы пришлось ограничиться лишь первыми двумя веками существования ордена, тем в Пруссии. *6) Об этом свидетельствуют чешские и венгерские хроники. И так приведённый выше Бенессиус де Вейтмиль, хотя и выражается с горечью о ложных сведениях, распространённых в оборот, которые сорвали экспедицию, о Великом Магистре молчит, лишь заканчивая этими словами: „et quia illo tempore glacies disrumpebatur, non patuit cis ingressus in terras infidelium et ingressi sunt unus quisque in regionem suam.“* (Seript. rer. Prus., t. II. str. 784.)