Ольгерд и Кейстут. Разворот 11
Скан разворота, транскрипция польского оригинала и перевод на русский язык.
Левая страница
Оригинал (по-польски)
16
dził, ale nie zatrzymał *4). Starzec dotarłszy do Lieb- stadt (w dolinie Pasłęki, teraźniejszćj Passargi), porzu- cił konie i unikając zwykłe ścieżki, w dzień krył się po bagnach, w nocy szedł po bezdrożach, przepłynął Drwęcę i dostał się tak na Mazowsze do zięcia swojego xięcia Janusza *%). Widocznie pod wrażeniem tego wy- padku pisze kronikarz jeden, że cudownie znikł z wię- zienia (mirabiliter evanudt) *5). Kiejstut zaś zaledwie po- stał w Litwie, siadł na konia, wkroczył do Prus i za- mek Johannisburg (nad rzeką Pyż) w perzynę obrócił, drugi zamek Ekersberg zdobył *).
Ale podobne wybawienia z niewoli napotyka się w dzie- jach. Cóż zaś mówić o powtórnóm uwięzieniu, a potóm ucieczce Kiejstuta. Podał je w szczegółach jeden tylko kronikarz, i te nas doszły niedokładne i w koszlawym bardzo kształcie.
24) Wypływa to jasno ze słów Wiganda: „cuż occurit quidam frater ordinis et mutuo fraterne se salutabant, nec novit, sed postea redunit ad cor, talem fuisse qui evaserat.
25) Dimissis equis im quadam palude se occultavit.... venit prope flumen Drybantz, per quod transnatavit, venit in Masoviam ad germanum suum tandem in Lith. (Wigand). — Da begab er die phert (droga) und die Welde (las) und gab sich zu fusse in die Gewilde (puszcza). Des tages lag her stille des nachtis ging her, bis her quam durch die Maszaw im sein land (Altere Hochmeister-Chronik w Script. rer. Prus., t. III. str. 598 — 94.)
16) Annalista thorunensis jak wyżćj, a Jan Posilge (Lindenblatt) mówi: unde es war Wunder das her weg komen mochte, als woren ym alle worthe vorsatat (Seript. rer. Prus., tom III, str. 80.)
1) Post haec Kynstut impugnavit castrum Johannis et incine- ravit usque ad profundum.... tmpugnawit Hckersberge quod obtinuit. (Wigand w Ścr. rer. Prus., t. LI. str. 527 — 28.)
Перевод на русский
16 действовал, но не остановил *4). Старец, достигнув Либштадта (в долине Паслёпки, теперь Пассарги), оставил коней и, избегая обычных троп, днём скрывался в болотах, ночью шел по бездорожью, переплыл Друвец и так добрался до Мазовии к своему зятю князю Янушу *%). Очевидно, под впечатлением этого случая один хронист пишет, что он чудесным образом исчез из тюрьмы (mirabiliter evanudt) *5). А Кейстут едва встал в Литве на коня, как вступил в Пруссию и замок Йоханнисбург (над рекой Пыш) обратил в пепел, второй замок Экерсберг захватил *). Но подобные избавления из плена встречаются в исторических хрониках. Что же говорить о повторном пленении, а потом и побеге Кейстута. Подробности этого изложил только один хронист, и они дошли до нас неточными и в весьма кослом виде.
24) Это ясно вытекает из слов Виганда: «cuż occurit quidam frater ordinis et mutuo fraterne se salutabant, nec novit, sed postea redunit ad cor, talem fuisse qui evaserat. 25) Отпустив коней, он укрылся в одном болоте.... он пришел к реке Дрибантц, через которую переплыл, пришел в Мазовию к своему брату, наконец в Литву. (Виганд). — Он оставил путь и лес и шел пешком в глушь. День шёл тихо, ночь шла за ним, пока он не прошел через Мазавию в свою страну (Старая хроника великого магистра, скрипт. rer. Prus., т. III, стр. 598 — 94). 16) Торуннский анналист, как выше, а Ян Позильге (Линденблатт) говорит: unde es war Wunder das her weg komen mochte, als woren ym alle worthe vorsatat (Script. rer. Prus., tom III, str.)
80.) 1) После этого Кынстут напал на замок Иоанна и сжёг его до основания.... tmpugnawit Hckersberge quod obtinuit. (Виганд в Ścr. rer. Prus., т. LI, стр. 527 — 28.)
Правая страница
Оригинал (по-польски)
Otóż Kiejstut w roku 1362 zwykłą swoją odbył raz- zię, ten raz na rybaków, osiadłych wzdłuż licznych jeziór we wschodnich Prusiech *5). Przyszło do potyczki
z sąsiedniemi załogami krzyżackich twierdz Rastenburg i Barcień (Barthen). Kiejstut zepchnięty z konia, przy- tćm rannym został *9), Krzyżak Mikołaj Windekaym przy- stąpił do niego, by go dzidą przebić, lecz ciężki pu- klerz obronił wodza, który rzekł: „przestań na mnie godzić, ja jestem Kiejstut. Pójdź za mną, ja ciebie ob- darzę. * A Krzyżak na to: „Czego się na poganach mścić nie mam, panowie moi więcój mi dadzą w jednój go- dzinie, niż ty po wszystkie czasy. * I za pomocą dru- giego Krzyżaka odprowadził Kiejstuta do najbliższćj sta- cyi, gdzie go pod straż wzięto. Tymczasem przyszli Li- twini w pomoc wodzowi swemu. Bitwa na nowo rozpo- częta, według pruskiego kronikarza, była przegraną dla Litwinów. Krzyżacy plon znakomity i dwieście koni uwieźli z placu bitwy, ale o Kiejstucie zapomnieli *9), Ten na koniu krzyżackim, i jak się zdaje, w habicie braciszka umknął podczas bitwy 31).
*) Keystut ordinat reusam super vulgariter dictos Wyscher (Wi- gand). Wędług Script. rer. Prus. są to rybacy.
**) Szczegół o ranie zadanćój Kiejstutowi, który przemilcza kro- nikarz, właściwie niezgrabny tłumacz kroniki Wiganda, wy- jąłem z Długosza, któren miał oryginał niemiecki pod ręką, bo przez to dopiero całe to opowiadanie zrozumiałem się staje.
39) 200 equt mament, quos cum multa praeda Cristiani deducunt unde obliti captivitatis Kynstuten!
*) Et petiit rec sibi praesentare (darować) equum, quod fecit et insedens evasit.... sub forma fratris ordinis Theutonico- rum. Zdaje mi się, że tak jakem go przedstawił, wypadek
GB PRS musiał. Opowiadanie tłumacza Wiganda z Mar- NI
NZ
Перевод на русский
Итак, Кейстут в 1362 году совершил свой обычный набег, на этот раз на рыбаков, поселившихся вдоль многочисленных озер в Восточной Пруссии *5). Наступило столкновение с соседними гарнизонами крестоносцев Растенбурга и Бартен (Barthen). Кейстут был сбит с коня и тяжело ранен *9), крестоносец Николай Виндейкам подошел к нему, чтобы пронзить его копьем, но тяжелый щит защитил вождя, который сказал: «Прекрати на меня нападать, я Кейстут. Пойди за мной, я тебя пощажу.» * А крестоносец ответил: «Зачем мстить язычникам, мои господа дадут мне больше за один час, чем ты за все времена». * И с помощью второго крестоносца он отвел Кейстута в ближайший гарнизон, где его взяли под стражу. Тем временем пришли литовцы, чтобы помочь своему вождю. Сражение, по словам прусского хрониста, вновь начавшееся, было проиграно литовцами.
Тевтонцы увезли с поля битвы отличный урожай и двести коней, но о Кейстуте забыли *9), тот же на тевтонском коне и, как кажется, в рясе брата-товарища ускользнул во время битвы 31). *) Кейстут, обычный обвиняемый, сверх обычно называемых Вышчеров (Виганд). Согласно Script. rer. Prus. это рыбаки. **) Деталь о ране, нанесённой Кейстуту, которую умалчивает хронист, на самом деле неумелый переводчик хроники Виганда, я взял из Длугоша, у которого под рукой был немецкий оригинал, потому что только благодаря этому я смог понять всю эту историю. 39) 200 всадников, которых вместе с обильной добычей выводят христиане, забывшие о пленении Кейстута! *) И он попросил преподнести ему лошадь, что и было сделано, и, сидя на ней, он ускользнул... под видом брата Тевтонского ордена. Мне кажется, что так, как я его представил, происшествие GB PRS должно было быть.
Рассказ переводчика Виганда из Мар-НИ NZ