Ольгерд и Кейстут. Разворот 7

Оригинал (по-польски)

ut

Z drugićj strony niezaprzeczenie Olgierd tęgą wolą i sprytem umiał utrzymać w karbach liczny swój ród i każdego użyć na obronę, wzmocnienie i inne cele państwa.

Kiejstut był jego nie tylko mieczem, ale alter eg w całóm znaczeniu słowa. Lubart był prawdziwym bohatórem wojny podjazdowój, którą na Rusi zacho- dnićj i Wołyniu współzawodnika swojego, t. j. oręż pol- ski nieustannie trapił. Dzielni Koryatowicze, Olgierdowi synowcowie kolonizowali i postawili w stanie" obronnym Podole. Nawet wyzutych ze swoich posiadłości zdrobnia- - łych książąt ruskich umiał Olgierd w interes swój wcią- gnąć 5). Broniąc ile sił mu stało Litwę od ciągłych na- padów dwóch zakonów Prus i Infant i tak zwanych krzyżowców ze wszystkich stron Europy pod ich cho- rągwie garnących się, jako najwyższą władzę *piastu- jący nie robiąc żadnych ustępstw, nie odstępując ahi: stopy ziemi po srogich porażkach, przeciwnie napad napadem wetując, złożył niezaprzeczone dowody ży- wotności Litwy. Zamknięty w sobie (kronika ruska jedna mówi, że gdy zamierzał wyprawę, nikt z najbliż- szych nawet jemu krewnych nie wiedział, jaki ona we- mie kierunek, i że więc nie siłą ale podstępem raczej wojował”), chytry, ostrożny, oględny, nawet tam, gdzie jak niżój zobaczymy, słabemu bratu miał berło wydrzeć, więcćj dążył do utrzymania tego co już posiadał, niż do nowych zaborów.

Dwie żony jego były chrześcianki. Młode swoje lata przepędził na dworze teścia kniazia witebskiego, który

% Obacz Synowie Gedymina pierwsze oddziały I. i IL. tomu. 1) Kronika Nikonowska u Karamzina, tom V. nota 13.

Перевод на русский

С другой стороны, бесспорно, Ольгерд, обладая крепкой волей и хитростью, умел держать под контролем свой многочисленный род и каждого использовать для обороны, укрепления и других целей государства. Кейстут был для него не просто мечом, а alter ego в полном смысле этого слова. Любарт был настоящим богатырем партизанской войны, которую он на Руси западной и Волыни вёл против своего соперника, то есть польского оружия, неустанно донимая его. Доблестные Корятовичи, племянники Ольгерда, колонизировали и привели Подолье в оборонное состояние. Даже обделённых своими владениями мелких русских князей Ольгерд умел привлечь к своей выгоде.

Защищая Литву изо всех сил от постоянных набегов двух орденов — Прусского и Инфанта, а также так называемых крестоносцев со всех уголков Европы, стягивавшихся под их знамена, как высшее руководство *правивший не делал никаких уступок, не отступал ни на шаг после тяжких поражений, напротив, нападение встречал контрударом, представляя неопровержимые доказательства жизнеспособности Литвы. Замкнутый в себе (одна русская хроника говорит, что когда он замышлял поход, никто из ближайших, даже его родственники, не знал, куда он намерен идти, и что война велась не силой, а скорее хитростью”), хитрый, осторожный, расчетливый, даже там, где, как мы увидим ниже, слабому брату пришлось бы отобрать скипетр, он скорее стремился сохранить уже имеющееся, чем к новым завоеваниям. Двe его жены были христианками.

Свою молодость он провёл при дворе тестя, князя витебского, который % Смотрите Сыновья Гедимина первые отряды I. и II. тому. 1) Никоновская летопись у Карамзина, том V, примечание 13.

Оригинал (по-польски)

go przyjął za syna. Patrzał się na to, jak czczono po cerkwiach pamięć dziada, ojca i stryja drugićj żony jego xiężniczki Tweru, którzy wszyscy żywot stracili pod mieczem katowskim Mongołów 5). Dzieci jego z obojga małżeństw były chrzczone i wychowane we wierze Chry- stusa wschodniego obrządku *). Żył więc i oddychał wiarą chrześciańską. A przecież jeżeli nie po wierze, czego bezstronne ' śledztwo teraz już twierdzić nie może, to w istocie Olgierd był poganinem. Wskazuje to już po części cia- sny jego widnokrąg. Gnębieni plemiennicy zponad Bał- tyku wołali o ratunek, a on był głuchym na ich we- zwania. Oczy miał zwrócone ku północnemu wschodowi, © ale głosów, które go z owych stron dochodziły, nie ro- zumiał, nie umiał tam zająć nigdy odpowiedniego sta- nowiska. Od pierwszego wystąpienia we wolnym grodzie Pskowie 1%), aż do wypraw na kniazia Moskwy na schyłku panowania podjętych, jakże chwiejne, nieokreślone były tamże jego działalności. Ponury, obcy światu w którym żył, napróżno by kto szukał w tóm, co się o nim po- tomności dochowało, objawu jakićj sympatycznćj indy- . widualności. Przeciwnie te kilka śladów, które pozostały, są to oświadczenia gorzką ironią nacechowane ''), czyny srogości bezwzględnćj lub bez celu, przypominające czyny dowódzców legionów rzymskiego państwa. Tak stracenie "w Wilnie (roku 1347) trzech neofitów, których pamięć

s) Bracia Władysława Jagiełły, wstęp. _ 5) Tamże, mianowicie ustęp I. „Wingolt Andrzej ,* i Długosz, księga 10ta, str. 61. c 10) Qbacz Bracia króla Władysława Jagiełły, rozdział pierwszy: . Andrzej Olgierdowicz. u) Jak odpowiedź dana posłom cesarza Niemiec, o czóm niżćj.

• 2

Перевод на русский

он принял его за сына. Он наблюдал за тем, как в церквях чтят память прадеда, отца и дяди второй жены его княжны Твери, которые все погибли под мечом палача-монгола. Дети его от обоих браков были крещены и воспитаны в вере Христовой восточного обряда. Он жил и дышал христианской верой. И всё же, если не по вере, чего беспристрастное расследование теперь уже утверждать не может, на самом деле Ольгерд был язычником. Об этом отчасти свидетельствует его узкий кругозор. Подавляемые племена из-за Балтики звали его на помощь, а он был глух к их призывам. Глаза его были обращены на северо-восток, но голосов, приходящих из тех мест, он не понимал и не умел занять там подходящей позиции.

С самого первого выступления в свободном граде Пскове 1%), до походов на князя Москвы на закате правления, предпринятых, как это было неустойчиво, неопределенно была там его деятельность. Мрачный, чуждый миру, в котором он жил, напрасно бы кто искал в том, что о нем сохранилось потомкам, проявления какой-либо симпатичной индивидуальности. Напротив, эти несколько следов, которые остались, это утверждения, пропитанные горькой иронией ''), дела жестокости безжалостной или бессмысленной, напоминающие действия командиров легионов римского государства. Так, казнь «в Вильне (в 1347 году) трех неофитов, память которых s) Братья Владислава Ягело, вступление. _ 5) Там же, а именно параграф I. „Вингольт Андрей, * и Длугош, книга 10-я, стр. 61. с 10) См. Братья короля Владислава Ягело, глава первая: Андрей Ольгердович.

u) Как ответ дан депутатам императора Германии, о чём ниже. * 2