VII. Korygiełło–Bazyli–Kazimierz

VII:

KORYGIEŁŁO - BAZYLI - KAZIMIERZ,

Korygiełło te same przeszedł prawie koleje losów, Wępólność. co brat jego rodzony Wigand Alexander. Oba liczyli się "em Wi do braci najmłodszych króla '), oba dali się ochrzcić na wiarę katolicką, oba zeszli młodo ze świata. Powszechna była u spółczesnych pogłoska, że jeden i drugi gwałtowną skończyli śmiercią. Oba leżą nakoniec w jednym grobie w katedrze wileńskie j?),

Że Korygiełło przeszedł na wiarę katolicką, na to dowodem zapis fundacyjny króla Władysława z roku 1591 ziemstwa Strzeszyn katedrze wileńskiej łacińskiego obrządku, pod obowiązkiem odprawiania mszy za fundalora, za xięcia Kazimierza Korygiełłę przez teulońskich krzyżaków z Prus zabitego (tak zapis opie- Przochodzi Wa), za Alexandra czyli Wigunta, za Bolesłaą- wiare. wa czyli Świdrygiełłę braci naszych rodzonych). Dokument ten rozstrzyga oraz sporną kwestyę, którzy z braci królewskich dali się ochrzcić na wiarę łacińską.

Byli to trzej najmłodsi, nad którymi król miał niejako opiekę. O Wigandzie Alexandrze wykazaliśmy wy-

') Sądząc o starszeństwie według porządku, w którym podpisywali się na dokumentach, to Korygiełło, Wigand i Świdrygielło byli najmłodszymi. Obacz w Skarbeu Litwy tom I str. 241 iVoigta Historyi Prus tom V str. 410 dokumeuia z roku 1382,

*) Długosz Hist X str. 134 pod roksm .390. Balińskiego listórya miasta Wilna i Opis katedry wiieńskiej w Tygodniku iistrowanym warszawskim na miesiąc lipiec 1863 roku,

32

Примечание 607. Wapowski, tłum, Malinowskiego tom I str. 99 nota 2.

zej, że był już ochrzconym wedlug obrządku wschodniego, a przeto przyjął powtórnie chrzest.

Co do Korygiełły kronika wyd. Narbutta wyliczając sy-

nów Olgierda kładzie ostatniego Bazylego. Tem Ba-

Przedtem >. zylim nie jest kto inny tylko Korygiełło, któren znać

wiarę roską. przy chrzcie według wschodniego obrządku imie to o-

trzymał: bo równie jak Wiganda, i tego kniazia, któren

padł w obronie Wilna, nie mogła kronika ojczysta pominąć”).

Długosz mylnie podał, jakeśmy wyżej wykazali”), że

Korygiełło równocześnie z królem bratem chrzest przyjął

roku 1386, ale musiało to nastąpić w ciągu tego roku

albo w początku przyszłego , bo już na pierwszym królew:

skim przywileju danym Litwinom katolikom pod datą 20

lutego roku 1387 podpisany Korygiełło z dodatkiem chrze:

Dzielnica je- ściańskiego imienia Kazimierz 5). Król dał mu Mścisław W

go ma Litwie. ogjądanie i ztąd pisał się. W roku 4386 w miesiąc pó

odbytej koronacyi brata, gdy znajdował się w rezydencji

swojej, najechał go j obległ w twierdzy Światosław,

kniaź smoleński, który chcąc korzystać ze zmian z48ł-

łych w Litwie, a mianowicie niechęci jednych xiążąt

nieobecności drugich , zamierzył odbić dawną tę przyna:

leżność Smoleńska, którą. Litwa zdobyła. Ale spieszm

») Qbacz poprzedni ustep: Alexander Wigand.

6, Obacz Zbiór praw Litwy wydanie Działyńskiego, dokte

ment l. Skarbiec Litwy tom 1 rok 1587, str. 205—0.

Примечание 608. Stryjkowski któren w tem przedmiocie żadnej powagi nie stanowi w spisie swojem opuszcza Korygiełłę (!) a Wiganda chrzd na Bazylego. Ale miał on na to swoje powody, podane w ost: tnim ustępie tego pisma. .

odsiecz trzech braci królewskich wybawiła i xięcia i twierdzę”). Nie ma śladu, aby przez następujące cztery lata Korygiełło brał udział w sprawach publicznych. Ale w roku 1590 .groźne chmury zaczęły ściągać: się nad Litwą. Witołd Kiejstutowicz mając urazę do króla z wielu | powodów, a mianowicie że go. chybił stołek wielkoxiążę- „e

ku ni szego we

cy w Wilnie, przeszedł po raz wtóry do krzyżaków i winfo podzapewniwszy sobie posiłki Żmudzinów, wymógł na wielkim DRO mistrzu, Że*ten z całą swoją siłą wzmocnioną wojskiem ** infianckich rycerzy mieczowych i wielu innych sławnych cudzoziemskich wojowników, którzy w dobrej wierze przy-

byli aby odprawić krucyatę na mniemanych litewskich poganów, wkroczył w lecie do Litwy. Głównym celem wyprawy było zajęcie Wilna. Trzy zamki broniły naten-

czas ów gród*). Dwa-na górze, i te miały załogę pol-

ską pod dowództwem Mikołaja z Moskorzewa (610), trzeci

dolny z drzewa, nazwany »krywy horod« po. niemiecku Kromhaus, którego obronę miał sobie poruczoną Kory-

giełło Kazimierz'0) bez watpienia, bo mu jako katolika-

7, Kroniki wszystkie ruskie i ustęp | tego dzieła: Andrzej połocki.

$) Współczesne sprawozdanie mówi wyraźnie 0 trzech zamkach w Wilnie: darine drey hiiser sint gesaczt, Voigt Geschichte Preussens tom V str. 544—545, Vilna quod in se tria castra conlinet, mówi plenipotent królewski w zażaleniaeh na zakon przed soborem w Konstancyi wytoczonych. Lites ac res gestae inter Polonos ordinemque Cruciferorum. Posnaniae 1856 tom III str. 459.

Примечание 609. Długosz Hist, X str. 129—4130.

Примечание 610. In welchem huse here Casemirus gar cristlicher firste un* ser gar lipster bruder hauptmann daselbst war gesączt, Voigt jak wy-

Ginie przy szturmie zamku.

wi więcej dowierzano niż innym królewskim braciom. Do tej dolnej warowni schroniło się do kilku tysięcy ludu i kupcy złożyli tam swoje towary. W. pierwszych dniach września wojska nieprzyjacielskie w trzech oddziałach opasały miasto i przez dni kilka rzucały nań kule ogniste. Gdy już do szturmu przystąpić miano, wszczął się pożar w zamku dolnym, ile twierdzą dziejopisowie polscy, umyślnie przez zdrajców podłożony, ale prawdopodobnie w skutek ognia nieprzyjacielskiego i przepełnienia ludem i palną materyą. Natenczas i wojsko krzyżac: kie postąpiło pod warownię, natarło na chroniącą. się przed ogniem załogę, i do dwoch tysięcy to zabitych to wziętych w niewolę zostało ''). Pomiędzy poległymi był naczelnik twierdzy Korygiełło. Na to zgadzają się spółcześni polski, niemiecki i litewski kronikarze '*),

żej. List wielkiego mistrza tamże powołany mówi wyraźnie, że dolny zamek był z drewna (hulfzene Hus).

Примечание 611. List mistrza krzyżaków do cesarza (Voigt t. V str. 545 nota) mówi o tysiącu zabitych lub spalonych. Lindenblatt tak zwany str. 77 o 2000, kronika angielska Walsinghama (a to z powodu, że hrabia Derby przyszły król Henryk IV brał także w tej wyprawie udział) o 4000. Długosz pod rokiem 1390 str. 128 a za nim Stryjkowski o 14000.

Примечание 612. Anonymus archidiaconus gnesnensis w zbiorze Sommersberga tom Il str. 154: Anno 1390. Cruciferi Vilnam circumwvallarunt, Krzywigrod cremarunt et multis ibidem militibus necatis, suffocatis et Casimiro alias Korygal interfecto. Chronicon Vigandi: Ubi inter multos occisos quidam rec nomine Korigal fuit, str. 550 wyd. poznańskie z roku 1842, Kronika litewska wyd. Daniłowicza str, 45: Tohdaże nemci ubisza kniazia Skirihajła Olhirdowicz itd. Przez omyłkę druku położono Skirgiełłę zamiast Korygielłę. e ps

Ciało jego zaś dopiero piątego dnia po bitwie z pośród Przesadzona

stosu trupów i gruzów wydobyto, i można rozpowszechnionym ówcześnie wieściom tylko o tyle dać wiary, że dzikie, rozpasane żołdactwo pastwiło się nad zwłokami xięcia i uciąwszy głowę wystawiło ją na widok po czę: ści z rozpusty, głównie zaś, aby zatrwożyć załogę dwoch górnych zamków, która mężnie broniła się'3, Exces i fortel wydarzające się w każdej prawie wojnie. Ale rozjatrzenie na krzyżaków było tak wielkie, że gdy ktoś puścił w obieg, jakoby Korygiełło żywcem przez krzyżaków schwytany na rozkaz mistrza ścięty został, a potem zwłoki jego bezczeszczono, znalazło to wiarę w najwyższych sferach i dało powód do dyplomatycznej korespondencyi. Wielki mistrz w liście wystosowanym do królowej Jadwigi zroku 1394 zaprzecza jak najdobitniej tej potwarczej pogłosce powołując się na świadectwo Wszystkich rycerzów obeenych tej wyprawie, jako w wojsku krzyżaćkiem nikt xięcia Korygiełłę nie znał, nie wiedziano w głównym ohozie, czy i kiedy zginał, i dopiero piątego dnia po bitwie, zbiegi litewscy przyszli z tą wiadomością do obozu ').

Podziwienie wzbudza, że król Władysław Jagiełło w lat kilkanaście po tym wypadku w długim procesie, któw ry wytoczył krzyżakom przed cesarzem Niemiec a potem papieżem , pomiędzy tyloma słusznemi zażaleniami i to policzył, że krzyżacy brata jego zabili, głowę trupowi odcięli i z nią różne pustoty na zniewagę króla wypra*

wieści 0 trae £gicznem zgonie jego,

Примечание 613. Długosz Hist. X str. 428,

Примечание 614. Voigt tom V str. 546.

Umarł bezpotomny.

wiali'%). Mniej dziwić się można, że lekkomyślny Stryjkowski wyłącznie Witołda o to obwinia '*).

Witołd w roku 1396 na intencyą zmarłych dwoch swoich krewniaków Alexandra Wiganda i Kazimierza Korygiełły zapisał kościołowi św. Stanisława w Wilnie trzy wsie i dziesięcinę z czwartej '”).

Q potomstwie Korygiełły nie ma w dziejach śladu, a rodowód xiążąt litewskich, sporządzony w wieku szesnastym podaje, że umarł bezdzietnym '*).

Примечание 615. Tandem christianissimum principem Casimirum dictum Corigello fratrem germanum domini regis interfecerunt interfectique capuł a corpore scindentes et amputantes et detruncantes cum eodem capite ludibria et multas subsannaciones fecerunt in vilipendium regis. Ob. Voigt jak wyżej. Dobitniej zaś opiewa zaskarzenie, wniesione do soboru w Konstancyi w tym przedmiocie: Eodem principe per e08 captivato et ad eorundem fratrum tentoria adducto ibique dicii [ratres eum decapitari fecerunt, et de hoc non contenli caput ejus abscissum fecerunt deportari in una lancea. Lites itd. jak wyżej tom III str. 160.

Примечание 616. A gdy go do Witołda przywiedziono, kazał go zarazem ściąć, acz mu był brat stryjeczny, a głowę jego na drzewcu nosió» str. 89 wyd. z roku 1846). Co niejako Stryjkowskiego tłumaczy, jest wersya Długosza , która w sprzeczności z relacyami spółczesnemi twierdzi, że Witołd miał zdobywać niższy tak zwany krzywy zamek (ponit Vitovdus stativa sua prope castrum curvum), gdzie przewodził Korygiełło.

Примечание 617. Daniłowicza Skarbiec Litwy tom l str. 304—5 dok. 658 z roku 1396.

Примечание 618. Połnoje sobranije ruskich lelopisiej tom VII str. 256.